## VIX: El thước đo nỗi sợ hãi mà mọi nhà đầu tư cần theo dõi vào năm 2025

Nếu bạn đầu tư vào cổ phiếu, bạn cần hiểu VIX là gì và cách hoạt động của nó. Chỉ số biến động của S&P 500 này đã trở thành một công cụ thiết yếu để quản lý rủi ro trong danh mục đầu tư, đặc biệt trong một năm đầy biến động như 2025. Chỉ số VIX đo lường kỳ vọng của thị trường về các biến động giá trong (30 ngày) tới của S&P 500, và hành vi của nó phản ánh trực tiếp sự lo lắng của các nhà đầu tư.

## Tại sao VIX lại quan trọng đối với người đầu tư vào cổ phiếu?

Mối quan hệ giữa VIX và cổ phiếu là nghịch đảo: khi S&P 500 giảm, VIX tăng, và ngược lại. Điều này xảy ra vì sự gia tăng trong biến động tạo ra sự thận trọng lớn hơn từ các nhà đầu tư, dẫn đến bán tháo hàng loạt cổ phiếu và giảm giá của chúng. Ngược lại, khi biến động giảm, các nhà đầu tư trở nên tự tin hơn và mua vào cổ phiếu.

Trong năm 2025, VIX đã thể hiện các biến động mạnh khiến nhiều nhà giao dịch bất ngờ. Ngày 27 tháng 1, chỉ số tăng vọt 30% trong một ngày, vượt qua 19 điểm sau thông báo về mô hình AI của DeepSeek. Lý do: các nhà đầu tư toàn cầu bắt đầu đặt câu hỏi liệu các công ty công nghệ Mỹ có thực sự đáp ứng kỳ vọng về lợi nhuận đã khiến định giá của họ trở nên cực đoan hay không. Khủng hoảng niềm tin này đã kéo theo toàn bộ thị trường.

## Hiểu về hành vi của VIX trong thị trường cổ phiếu

Chỉ số VIX được tạo ra bởi Sở Giao dịch Quyền chọn Chicago (CBOE) vào năm 1993 và được tính toán theo thời gian thực dựa trên giá của các quyền chọn của S&P 500. Cơ chế hoạt động khá đơn giản: càng nhiều sự không chắc chắn về giá tương lai của cổ phiếu, giá trị của VIX càng cao.

Các mức rủi ro theo VIX như sau:

- **0-15 điểm:** Rủi ro thấp (thị trường yên tĩnh)
- **15-20 điểm:** Rủi ro trung bình
- **20-25 điểm:** Rủi ro trung bình cao
- **25-30 điểm:** Rủi ro cao
- **+30 điểm:** Rủi ro rất cao (hoảng loạn trên thị trường)

Trong cuộc khủng hoảng tài chính 2008, VIX đạt mức cao nhất trong ngày là 89,53 điểm. Năm 2020, cùng với đại dịch COVID-19, nó đã tăng từ 57,83 lên 82,69 điểm chỉ trong một ngày. Những mức cực đoan này cho thấy chỉ số phản ánh nỗi sợ tập thể khi thị trường chứng khoán sụp đổ.

## Biến động so với ổn định: ý nghĩa của từng chuyển động của VIX

Biến động đơn giản là một phép đo thống kê về mức độ dao động của giá cả. Biến động thấp gợi ý rằng giá cổ phiếu duy trì tương đối ổn định, trong khi biến động cao thể hiện các biến động đột ngột và khó dự đoán. VIX chuyển đổi sự biến động đó thành một con số mà các nhà đầu tư có thể hiểu và hành động theo.

Khi VIX tăng, một số nhà đầu tư xem đó là cơ hội mua cổ phiếu với giá thấp (quan điểm đối lập), trong khi những người khác tận dụng để bán ra và bảo vệ danh mục. Khi giảm, phần lớn cho rằng đã đến lúc tăng cường tiếp xúc với thị trường cổ phiếu.

## Các yếu tố thúc đẩy biến động trong năm 2025

Ba yếu tố chính đã làm xáo trộn thị trường năm nay:

**Chính sách thương mại:** Các biện pháp của Donald Trump, bao gồm các đe dọa về thuế quan đối với Trung Quốc và EU, đã làm sống lại sự không chắc chắn. Mỗi tuyên bố của tổng thống có thể gây ra các đỉnh biến động trong cổ phiếu.

**Cạnh tranh công nghệ:** Sự xuất hiện bất ngờ của DeepSeek như một đối thủ trong lĩnh vực AI đã đặt câu hỏi liệu các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ có duy trì được vị thế thống trị hay không. Điều này đã gây ra các điều chỉnh mạnh trong ngành.

**Các động thái vĩ mô:** Lạm phát, các quyết định của Cục Dự trữ Liên bang về lãi suất và lợi suất trái phiếu Kho bạc vẫn là các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến VIX.

Ngoài ra, các thuật toán giao dịch còn làm tăng cường các biến động này. Khi nhiều quỹ cùng bán hoặc mua đồng thời, chúng tạo ra các đỉnh biến động dữ dội rồi nhanh chóng điều chỉnh.

## Chiến lược giao dịch với VIX nếu bạn đầu tư vào cổ phiếu

Có hai cách tiếp cận chính:

**Bảo vệ danh mục:** Nếu danh mục của bạn phụ thuộc nhiều vào S&P 500, bạn có thể sử dụng các công cụ phái sinh của VIX như một biện pháp bảo hiểm. Khi cổ phiếu giảm, VIX tăng và bù đắp một phần thiệt hại của bạn. Đây là chiến lược phòng thủ.

**Đầu cơ:** Các nhà đầu tư có khẩu vị rủi ro cao hơn có thể mua hợp đồng tương lai của VIX hoặc ETF về biến động trong các thời kỳ không chắc chắn, hy vọng kiếm lợi nhanh từ các biến động mạnh.

Trong đại dịch, nhiều nhà giao dịch đã kiếm được lợi nhuận đáng kể bằng cách sử dụng chiến lược thứ hai. Trong năm 2025, với nhiều bất ổn chính trị và thương mại, cả hai chiến lược đều có tiềm năng.

## Làm thế nào để đầu tư vào VIX? Các lựa chọn hiện có

Bạn không thể mua VIX trực tiếp như mua cổ phiếu. Bạn cần tiếp cận qua các công cụ phái sinh:

- **Hợp đồng tương lai VIX:** Các hợp đồng cho phép bạn đặt cược vào giá trị tương lai của chỉ số
- **ETF và ETN:** Các quỹ ETF theo dõi hành vi của VIX
- **CFD trên VIX:** Các hợp đồng chênh lệch giảm thiểu yêu cầu về vốn

Với hợp đồng tương lai, khi bạn dự đoán VIX sẽ tăng (vì dự đoán biến động trong tương lai), bạn mua dài hạn. Khi dự đoán giảm (thị trường ổn định), bạn bán ngắn hạn.

## Phân tích kỹ thuật hiện tại của VIX

Nhìn vào biểu đồ, VIX đang gặp kháng cự quanh mức 20-22 điểm. Nếu phá vỡ các mức này một cách rõ ràng, có thể báo hiệu một đợt biến động mạnh hơn nữa. Mức hỗ trợ quanh 15-16 điểm, nơi thị trường dường như tìm thấy sự bình tĩnh nhất định.

Đường trung bình động 50 ngày nằm trên đường 200 ngày, cho thấy sức mạnh ngắn hạn. RSI quanh mức 65, báo hiệu quá mua nếu xu hướng tăng tiếp tục. MACD đang ở vùng dương nhưng các đường đang thu hẹp lại, có thể báo hiệu một sự thay đổi hướng.

## Các kịch bản có thể xảy ra cho VIX trong phần còn lại của 2025

Tất cả phụ thuộc vào diễn biến của các xung đột thương mại của Trump, lạm phát và các quyết định của Fed:

- **Kịch bản tích cực:** Nếu căng thẳng giảm bớt, lạm phát hạ nhiệt và lãi suất giảm, VIX có thể từ từ giảm xuống còn 12-15 điểm.
- **Kịch bản trung lập:** Các căng thẳng thương mại kéo dài nhưng không leo thang, VIX dao động trong khoảng 15-22 mà không có biến động lớn.
- **Kịch bản tiêu cực:** Nếu mọi thứ diễn biến xấu (thuế quan, lạm phát cao, tăng lãi suất), VIX có thể đạt mức của năm 2020 (khoảng 40-50 điểm).

Nhớ rằng, mặc dù VIX dựa trên S&P 500, ảnh hưởng của nó mang tính toàn cầu. Khi các nhà đầu tư ở New York hoảng sợ, dòng vốn cổ phiếu chảy ra khỏi châu Âu, châu Á và Mỹ Latinh.

## Khuyến nghị cuối cùng cho nhà đầu tư

VIX là một công cụ quý giá nếu bạn đầu tư vào cổ phiếu, nhưng không nên là chỉ số duy nhất của bạn. Hãy xem nó như một phần bổ sung cho phân tích cơ bản và kỹ thuật của bạn về S&P 500. Dự đoán về biến động trong 30 ngày của nó rất hữu ích, nhưng không phải lúc nào cũng chính xác.

Nếu bạn giao dịch các công cụ phái sinh của VIX để kiếm lợi nhanh, hãy nhớ rằng rủi ro rất cao. Các biến động có thể nhanh và dữ dội. Ngược lại, nếu bạn dùng nó như một biện pháp phòng thủ cho danh mục cổ phiếu của mình, hãy xem đó như một hợp đồng bảo hiểm hợp lệ.

Dù chiến lược của bạn là gì, hãy luôn cập nhật về bối cảnh vĩ mô toàn cầu, hành vi của các cổ phiếu trong S&P 500 và tất nhiên, mức độ hiện tại của VIX. Trong tài chính, mọi thứ đều liên kết, và con số không bao giờ nói dối.