Gần đây có một tin tức rất thú vị, một chính trị gia đã bị cơ quan điều tra tịch thu ví lạnh và vẫn đang trong quá trình phá khóa, điều này khiến tôi nhớ rằng nhiều người thực sự không biết ví lạnh là gì, huống hồ là tại sao nó lại khó phá khóa như vậy.

Trước tiên nói về cơ bản nhất, ví tiền điện tử hoàn toàn không phải là nơi để "cất" tiền thật sự, nhiều người mới bắt đầu sẽ nhầm lẫn. Thực ra, nó là một phương tiện số, dùng để lưu trữ, gửi và nhận tài sản ảo, giống như hộ chiếu của bạn trong thế giới blockchain vậy. Ba thành phần cốt lõi trong ví là khóa riêng (private key), khóa công khai (public key) và địa chỉ (address). Trong đó, khóa riêng mới là thứ quan trọng nhất, là một chuỗi số ngẫu nhiên 256 bit, chỉ có bạn mới có thể sử dụng để điều khiển tài sản trong ví. Một khi người khác biết được khóa riêng của bạn, tiền điện tử của bạn sẽ mất.

Hiện nay trên thị trường có hai loại ví chính. Ví nóng là loại kết nối mạng, như ví của sàn giao dịch, MetaMask hay các plugin trình duyệt, rất tiện lợi để dùng nhưng cũng đi kèm rủi ro lớn. Ví dụ như vụ FTX là minh chứng rõ ràng, để tiền trong ví nóng của sàn giao dịch, khi sàn gặp chuyện, tài sản của bạn cũng sẽ bị ảnh hưởng. Sau khi FTX sụp đổ năm 2022, khoảng 450k BTC đã được người dùng chuyển ra khỏi sàn, một sàn lớn trong tháng đó đã chuyển đi 90k BTC trong vòng một tuần, Coinbase cũng đã rút hơn 200,000 BTC trong vòng một tháng, mọi người đều sợ hãi.

Ngược lại, ví lạnh là gì? Nói đơn giản là thiết bị phần cứng hoàn toàn lưu trữ khóa riêng ngoại tuyến, có thể là dạng USB, ổ cứng hoặc thẻ. Chỉ khi bạn thực sự cần giao dịch mới kết nối với máy tính, giảm thiểu tối đa rủi ro bị hacker tấn công. Các thương hiệu phổ biến như Ledger, Trezor và Coolwallet của Đài Loan, giá khoảng 100 đến 250 USD, hỗ trợ hàng nghìn thậm chí hàng vạn loại coin, kể cả NFT.

Vậy tại sao ví lạnh lại khó phá khóa như vậy? Bởi vì khóa riêng hoàn toàn không nằm trên mạng, hacker không có lối vào qua internet. Ngay cả khi bạn làm mất thiết bị vật lý của ví lạnh, chỉ cần nhớ được khóa riêng và mnemonic phrase, tài sản vẫn có thể lấy lại được, vì bản chất tài sản đã tồn tại trên blockchain, ví lạnh chỉ là công cụ đọc dữ liệu mà thôi. Đó cũng là lý do tại sao một chính trị gia bị cơ quan điều tra tịch thu ví lạnh và vẫn đang phá khóa, nếu muốn lấy được tài sản trong đó, phải có khóa riêng.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng ví lạnh nhất định phải mua từ nhà sản xuất chính hãng, khi nhận hàng cần kiểm tra bao bì còn nguyên vẹn, tránh bị kẻ xấu cài phần mềm độc hại. Nếu bạn giữ coin lâu dài, cách an toàn nhất là dùng ví nóng để giao dịch hàng ngày, còn giữ những đồng coin không cần dùng đến trong ví lạnh. Như vậy vừa có thể tận hưởng sự tiện lợi khi giao dịch, vừa tối đa hóa bảo vệ tài sản của mình. Ví lạnh là gì, tại sao phải dùng, thực ra đơn giản như vậy, quan trọng là phải nhận thức rõ rủi ro, đừng để tất cả coin đều đặt vào sàn giao dịch để rồi bị lấy đi.