Quốc gia nào chiếm ưu thế trong sản xuất mangan toàn cầu: Tổng quan thị trường 2024-2026

Cảnh quan sản xuất mangan tiếp tục định hình lại các chuỗi cung ứng toàn cầu, với các yếu tố địa chính trị và kinh tế quan trọng ảnh hưởng đến nơi mà kim loại công nghiệp quan trọng này được khai thác. Để xác định quốc gia nào là nhà sản xuất mangan lớn nhất, cần hiểu cả sự thống trị thị trường hiện tại và các lực lượng biến động đang định hình ngành công nghiệp. Vào năm 2024, nguồn cung mangan toàn cầu vẫn tập trung chủ yếu ở một số quốc gia, với Nam Phi duy trì quyền kiểm soát thị trường áp đảo, nhưng các nhà sản xuất mới nổi đang thách thức các thế lực truyền thống.

Động lực Thị Trường và Biến Động Giá: Hiểu Biến Động Gần Đây

Giá mangan đã trải qua nhiều biến động đáng kể trong hai năm qua, phản ánh sự tương tác phức tạp giữa các gián đoạn cung và áp lực cầu. Thị trường đã chịu cú sốc lớn vào tháng 4 năm 2024 khi Bão Nhiệt Đới Megan tấn công các hoạt động của Công ty Khai thác Groote Eylandt (GEMCO) tại Úc, tạm thời hạn chế khả năng xuất khẩu của quốc gia này. Sự gián đoạn cung này đã đẩy giá tăng trong quý 2 năm 2024. Tuy nhiên, đà tăng này không kéo dài lâu. Khi các nhà cung cấp thay thế tăng cường sản xuất và nhu cầu kinh tế Trung Quốc suy yếu—một yếu tố quan trọng vì Trung Quốc vừa là nhà tiêu thụ lớn vừa là nhà sản xuất mangan—giá đã giảm trở lại mức cũ vào tháng 9 năm 2024.

Bước vào năm 2026, thị trường mangan đã phần lớn ổn định, với giá duy trì ở mức khá ổn định trong suốt đầu năm 2025. Các nhà phân tích thị trường đang theo dõi sát quỹ đạo phục hồi kinh tế của Trung Quốc, nhận thức rõ rằng sự phục hồi của hạ tầng và sản xuất của Bắc Kinh có thể là yếu tố quyết định cho sự hỗ trợ giá trong tương lai. Trong khi đó, bức tranh nhu cầu dài hạn lại có chiều hướng khác biệt rõ rệt. Dự báo của Benchmark Mineral Intelligence cho rằng nhu cầu mangan sẽ tăng gấp tám lần từ năm 2020 đến 2030, chủ yếu do sự bùng nổ toàn cầu trong sản xuất pin xe điện—một xu hướng có thể định hình lại các ứng dụng quan trọng nhất cho tiêu thụ mangan.

Chín Nhà Sản Xuất Mangan Hàng Đầu: Tổng Quan Chuỗi Cung Ứng Toàn Cầu

Hiểu rõ quốc gia nào là nhà sản xuất mangan lớn nhất thế giới đòi hỏi phải xem xét chín quốc gia hàng đầu, chiếm phần lớn nguồn cung toàn cầu. Nam Phi vẫn giữ vững vị trí số một, nhưng Gabon, Úc, Ghana, Ấn Độ, Trung Quốc, Brazil, Malaysia và Côte d’Ivoire cùng thể hiện cách mà sản xuất mangan ngày càng phân tán trên nhiều châu lục. Các quốc gia này, xếp theo sản lượng năm 2024, cho thấy sự đa dạng về địa lý trong ngành khai thác—một yếu tố quan trọng cho an ninh cung ứng và động lực giá cả.

Các số liệu sản xuất kể một câu chuyện hấp dẫn về sự tập trung khai thác toàn cầu. Ba nhà sản xuất lớn nhất (Nam Phi, Gabon và Úc) cùng nhau chiếm khoảng 14,8 triệu tấn, tương đương khoảng 75% tổng sản lượng mangan toàn cầu đã được ghi nhận. Sự tập trung này tạo ra cả điểm mạnh lẫn điểm yếu: khi có gián đoạn cung từ bất kỳ quốc gia nào trong ba quốc gia này, thị trường toàn cầu ngay lập tức phản ứng bằng biến động giá.

Sự Thống Trị của Nam Phi: Tại Sao Nó Vẫn Là Nhà Sản Xuất Lớn Nhất

Nam Phi vẫn giữ vị trí nhà sản xuất mangan lớn nhất thế giới, dựa trên lợi thế về địa chất và hạ tầng công nghiệp. Năm 2024, quốc gia này đã sản xuất 7,4 triệu tấn mangan, tăng 2,7% so với 7,2 triệu tấn của năm 2023. Hơn nữa, Nam Phi chiếm khoảng 37% tổng sản lượng mangan toàn cầu—một thị phần thể hiện tầm quan trọng đặc biệt của quốc gia này đối với chuỗi cung ứng toàn cầu.

Lợi thế của Nam Phi không chỉ nằm ở sản lượng hiện tại mà còn ở dự trữ. Quốc gia này kiểm soát khoảng 560 triệu tấn dự trữ mangan và sở hữu khoảng 70% tài nguyên quặng mangan đã biết trên toàn cầu. Các dự trữ này vượt xa các đối thủ khác, cho thấy Nam Phi sẽ duy trì vị trí dẫn đầu trong nhiều thập kỷ tới.

Lợi thế của nhà sản xuất lớn nhất đến từ nhiều yếu tố. South32, tập đoàn khai thác đa ngành, nắm giữ 44% quyền lợi gián tiếp trong các hoạt động mangan tại Nam Phi nằm ở lưu vực Kalahari giàu mangan, hợp tác với Anglo American (giữ 29,6%). Các hoạt động này bao gồm mỏ lộ thiên Mamatwan và mỏ ngầm Wessels—các cơ sở khai thác mangan hiệu quả hàng đầu thế giới. Thêm vào đó, Jupiter Mines vận hành mỏ Tshipi Borwa, sở hữu 49,9%, được xem là mỏ mangan lớn nhất ở Nam Phi và nằm trong top 5 mỏ mangan lớn nhất thế giới.

Cơ sở hạ tầng tinh vi và lợi thế địa chất đã giúp Nam Phi duy trì vị trí nhà sản xuất lớn nhất một cách bền vững. Dù có những tiến bộ công nghệ trong khai thác và chế biến toàn cầu, chưa quốc gia nào thành công trong việc thách thức vị trí hàng đầu của Nam Phi về sản lượng hoặc dự trữ mangan.

Các Cường Quốc Thứ Cấp và Nguồn Cung Mới Nổi: Gabon và Úc

Gabon đã nổi lên như nhà sản xuất mangan lớn thứ hai trong năm 2024, với sản lượng 4,6 triệu tấn, chiếm khoảng 12,4% tổng sản lượng toàn cầu. Tầm quan trọng chiến lược của quốc gia Tây Phi này không chỉ nằm ở khối lượng. Gabon cung cấp 63% lượng quặng mangan nhập khẩu của Mỹ trong năm 2024, trở thành nhà cung cấp lớn nhất cho thị trường Mỹ. Hoạt động Moanda, do Eramet vận hành qua công ty con COMILOG, là tài sản chính của Gabon. Đáng chú ý, Eramet đã tạm ngừng sản xuất tại Moanda trong quý 4 năm 2024 do tình trạng cung vượt quá cầu, phản ánh tính chu kỳ của thị trường mangan.

Úc đứng thứ ba toàn cầu, sản xuất 2,8 triệu tấn trong năm 2024, thấp hơn chút so với 2,86 triệu tấn của năm 2023. South32 nắm giữ 60% cổ phần trong hoạt động GEMCO tại Lãnh thổ Bắc Úc, trở thành nhà điều hành lớn nhất trong lĩnh vực khai thác mangan của quốc gia này. Mỏ GEMCO lộ thiên nằm trong số các mỏ mangan chi phí thấp nhất thế giới—một lợi thế cạnh tranh lớn. Tuy nhiên, thiệt hại do Bão Nhiệt Đới Megan gây ra vào tháng 4 năm 2024 đã làm hỏng cơ sở hạ tầng cảng của GEMCO, hạn chế xuất khẩu trong phần lớn năm 2024 và đầu năm 2025, cho thấy cách các sự kiện thời tiết địa chính trị có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu. Anglo American giữ 40% còn lại trong GEMCO, trong khi South32 và Anglo American trước đây sở hữu nhà máy luyện kim TEMCO của Tasmania, nhưng đã bán cho GFG Alliance vào năm 2021.

Các Nhà Sản Xuất Trung Bình: Ghana, Ấn Độ và Trung Quốc

Ghana, Ấn Độ và Trung Quốc là các nhà sản xuất mangan tiếp theo, cùng đóng góp khoảng 2,39 triệu tấn trong năm 2024. Ghana sản xuất 820.000 tấn, phần lớn từ các khu vực phía tây gần Takoradi. Consolidated Minerals (Consmin), nắm giữ 90% cổ phần trong Ghana Manganese Company vận hành mỏ Nsuta, là một trong bốn nhà sản xuất mangan lớn nhất thế giới theo khối lượng. Consmin là công ty con của Ningxia Tianyuan Manganese Industry (TMI), phản ánh tính toàn cầu trong sở hữu khai thác hiện đại.

Ấn Độ sản xuất 800.000 tấn trong năm 2024, tăng 56.000 tấn so với năm trước, phần lớn mangan được dùng trong sản xuất thép nội địa. Ấn Độ nằm trong nhóm ba quốc gia tiêu thụ mangan lớn nhất thế giới cùng Trung Quốc và Brazil. MOIL, công ty nhà nước, là nhà sản xuất mangan lớn nhất của Ấn Độ, vận hành nhà máy EMD duy nhất của quốc gia này. Trong năm tài chính 2023/2024, MOIL đạt sản lượng quặng mangan cao kỷ lục 1,76 triệu tấn.

Trung Quốc sản xuất 770.000 tấn mangan trong năm 2024, tăng nhẹ so với năm 2023 nhưng giảm 43% so với 1,34 triệu tấn của năm 2020. Sự giảm này phản ánh các gián đoạn do COVID-19 và gần đây hơn là cắt giảm sản xuất do nhu cầu yếu từ lĩnh vực bất động sản Trung Quốc. Dự trữ kinh tế của Trung Quốc khoảng 280.000 tấn, lớn thứ hai toàn cầu sau Nam Phi. Một số mỏ quặng mangan lớn đã được phát hiện tại tỉnh Quý Châu trong năm 2017 nhưng vẫn chưa phát triển hoặc chưa được US Geological Survey ghi nhận. Đáng chú ý, Firebird Metals đang hợp tác với các thực thể Trung Quốc để xây dựng nhà máy sản xuất mangan sulfat monohydrate tinh khiết cao, hướng tới ngành pin EV.

Các Nhà Sản Xuất Mới Nổi và Đa Dạng Địa Lý: Brazil, Malaysia và Côte d’Ivoire

Brazil sản xuất 590.000 tấn mangan trong năm 2024, tăng 2.000 tấn so với năm 2023, khi các hoạt động nhỏ hơn bù đắp cho những thay đổi trong cảnh quan khai thác của quốc gia này. Vale, tập đoàn khai thác toàn cầu, từng là nhà sản xuất mangan thống trị của Brazil trước khi bán các tài sản quặng sắt và mangan ở Trung Tây cho J&F Investimentos vào năm 2022. Công ty con của J&F, Lhg Mining, đã khôi phục hoạt động tại mỏ ngầm Urucum vào giữa năm 2023 và J&F sau đó công bố kế hoạch đầu tư 1 tỷ USD vào các hoạt động sắt và mangan. Buritirama Mining, thuộc Grupo Buritipar, là nhà sản xuất Brazil đáng chú ý khác đang lên kế hoạch mở rộng 200 triệu USD tại cơ sở ở bang Para.

Malaysia sản xuất 410.000 tấn trong năm 2024, giữ nguyên so với năm trước, đồng thời tự khẳng định vị thế trung tâm mới của khu vực về sản xuất ferroalloy mangan. Sản lượng ferromanganese của Malaysia chiếm 24% lượng nhập khẩu của Mỹ, theo USGS. OM Holdings, công ty có trụ sở tại Singapore, vận hành nhà máy luyện ferrosilicon và hợp kim mangan qua công ty con OM Sarawak, sản xuất 317.995 tấn hợp kim mangan trong năm 2024.

Côte d’Ivoire, quốc gia Tây Phi, sản xuất 360.000 tấn trong năm 2024, gần như bằng với 357.000 tấn của năm 2023, mặc dù đã đạt đỉnh 525.000 tấn vào năm 2020. Quốc gia này vận hành bốn mỏ mangan đang hoạt động—Bondoukou, Guitry, Kaniasso và Lagnonkaha—chủ yếu xuất khẩu sang Trung Quốc, tiếp theo là Ấn Độ và Latvia. Sự đa dạng địa lý này cho thấy sản xuất mangan ngày càng phân tán trên nhiều châu lục thay vì tập trung ở các khu vực khai thác truyền thống.

Hiểu Các Ứng Dụng của Mangan: Tại Sao Vị Trí Sản Xuất Quan Trọng

Các ứng dụng công nghiệp đa dạng của mangan ảnh hưởng trực tiếp đến nơi sản xuất và các thị trường thu hút đầu tư. Ngành thép tiêu thụ phần lớn nguồn cung mangan toàn cầu, trong đó mangan kim loại là hợp kim giúp tăng cường độ bền và khả năng gia công của thép dùng trong xây dựng. Các hợp kim mangan-nhôm giúp sản xuất lon thiếc, trong khi mangan dioxide và mangan oxide dùng làm vật liệu cực trong pin kẽm-cacbon và pin kiềm.

Ứng dụng mang tính cách mạng nhất trong dự báo nhu cầu mangan trong tương lai là trong công nghệ pin lithium-ion. Mangan được tích hợp vào pin lithium-nickel-mangan-cobalt (NMC), cung cấp mật độ năng lượng cao hơn và tuổi thọ dài hơn—những đặc tính quan trọng cho xe điện. Gần đây, mangan còn được thêm vào pin lithium-iron-phosphate (LFP) để tạo ra pin lithium-mangan-iron-phosphate (LMFP) có mật độ năng lượng, dung lượng và khả năng hoạt động ở nhiệt độ thấp được cải thiện. Ứng dụng mới này giải thích vì sao Benchmark Mineral Intelligence dự đoán nhu cầu mangan sẽ tăng gấp tám lần đến năm 2030.

Mangan oxide còn được dùng làm lớp phủ động cơ và phụ gia bảo vệ sau quá trình tinh chế dầu thô, và từ lâu đã là chất khử cực trong pin kiềm. Tuy nhiên, lĩnh vực pin lithium-ion chính là lĩnh vực tiềm năng lớn nhất cho sự tăng trưởng tiêu thụ mangan, định hình lại các khu vực sản xuất chiến lược trong thập kỷ tới.

Địa Lý Chuỗi Cung Ứng và Cơ Hội Đầu Tư

Phân bố địa lý của sản xuất mangan tạo ra các điểm yếu và cơ hội riêng trong chuỗi cung ứng. Thiệt hại do bão ở Úc, quyết định về cung vượt quá của Eramet tại Gabon, và các biến động kinh tế của Trung Quốc đều cho thấy cách mà sự tập trung sản xuất tại một số ít cơ sở tạo ra biến động giá cả. Nhà sản xuất lớn nhất (Nam Phi) kiểm soát đủ dự trữ để duy trì sản lượng trong hàng thế kỷ, không lo về cạn kiệt nguồn cung trong ngắn hạn ở mức sản xuất hiện tại.

Tuy nhiên, nhu cầu trong tương lai—đặc biệt cho các ứng dụng pin EV—có thể đòi hỏi tăng sản lượng vượt quá khả năng phân bổ địa lý hiện tại. Các mỏ chưa phát triển ở Quý Châu, các khoản đầu tư gia tăng tại Brazil, và các nhà sản xuất hợp kim ferroalloy mới nổi ở châu Á cho thấy ngành đang chuẩn bị mở rộng. Hiểu rõ quốc gia nào đang chiếm ưu thế trong sản xuất mangan ngày nay giúp nhận diện các phụ thuộc trong chuỗi cung ứng, nhưng việc nhận ra các mô hình sản xuất đang dần dịch chuyển mở ra cơ hội cho các nhà đầu tư theo dõi quỹ đạo phát triển của kim loại công nghiệp quan trọng này trong tương lai.

Thị trường mangan thể hiện rõ cách mà sản xuất hàng hóa vẫn còn phân bổ chủ yếu theo địa lý giữa một số ít quốc gia, tạo ra cả lợi thế cạnh tranh lẫn điểm yếu hệ thống trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Khi nhu cầu xe điện tăng nhanh và các chuyển đổi năng lượng xanh diễn ra, việc xác định nguồn cung mangan đáng tin cậy—và hiểu rõ quốc gia nào có sản lượng kinh tế chiến lược nhất—sẽ ngày càng trở nên quan trọng trong những năm tới.