Cách DRC Supply Controls định hình lại thị trường cobalt vào năm 2025 — Đánh giá dự báo giá cobalt

Thị trường cobalt bước vào năm 2025 đối mặt với tình trạng cung vượt cầu kéo dài, nhưng đã trải qua một cuộc chuyển mình cấu trúc mạnh mẽ do can thiệp chính sách từ phía nguồn cung của Cộng hòa Dân chủ Congo. Bắt đầu năm gần mức thấp nhất trong chín năm là 24,343.40 USD mỗi tấn, giá cobalt đã tăng vọt lên 53,005 USD vào cuối năm—một đợt tăng 118% được thúc đẩy bởi các hạn chế xuất khẩu đã chuyển đổi động lực thị trường từ tình trạng dư thừa liên tục sang sự khan hiếm mới nổi. Thị trường cobalt năm 2025 đã tái định hình và đại diện cho sự chuyển đổi quan trọng nhất của ngành trong nhiều năm, với những tác động sâu sắc cho triển vọng năm 2026.

Từ Khủng Hoảng Cung Vượt Cầu Đến Cú Sốc Cung: Bước Ngoặt Quan Trọng Q1

Thị trường cobalt đã mở đầu năm 2025 trong tình trạng ngập tràn hàng tồn kho. Sản lượng khai thác toàn cầu đã tăng gấp đôi trong năm năm, vượt xa tốc độ tăng trưởng nhu cầu từ xe điện và các ứng dụng công nghiệp khác. Giá cả vẫn ở mức yếu nhất kể từ năm 2016, báo hiệu một sự mất cân bằng cấu trúc kéo dài.

Đường đi này đã đảo ngược đột ngột vào cuối tháng Hai khi Cộng hòa Dân chủ Congo—chịu trách nhiệm cho khoảng ba phần tư nguồn cung cobalt toàn cầu—công bố tạm ngừng xuất khẩu cobalt hydroxide trong bốn tháng. Sự thay đổi chính sách này đã gửi sóng sốc qua thị trường. Tính đến cuối tháng Ba, giá cobalt kim loại đã tăng từ 24,495 USD vào đầu năm lên trên 34,000 USD, với đỉnh điểm trong tháng gần 36,300 USD. Ngành này đã ghi nhận sự phục hồi có ý nghĩa đầu tiên trong gần hai năm, cho thấy câu chuyện về cung vượt cầu đã bị phá vỡ một cách căn bản.

Theo nhà phân tích của Benchmark Intelligence, Roman Aubry, sự can thiệp chính sách này đã chứng tỏ là mang tính chuyển biến. “Thị trường cobalt năm 2025 được đặc trưng bởi sự phục hồi giá đáng kể sau khi DRC cấm xuất khẩu tất cả cobalt ra khỏi biên giới của mình vào tháng Hai,” Aubry giải thích. Đến cuối quý, sự gia tăng giá cả là đáng chú ý: giá sulfate tăng 266%, hydroxide tăng 328%, và giá kim loại tăng 130% tính từ đầu năm.

Vai Trò Thay Thế Đang Tăng Cường nhưng Hạn Chế của Indonesia

Khi các hạn chế xuất khẩu của DRC trở nên chặt chẽ hơn, sự chú ý toàn cầu đã chuyển hướng sang nhà sản xuất cobalt lớn thứ hai thế giới: Indonesia. Khác với việc khai thác cobalt trực tiếp của DRC, nguồn cung của Indonesia chủ yếu đến từ việc chế biến nickel laterite thông qua các nhà máy chiết xuất axit áp suất cao (HPAL). Những cơ sở này sản xuất kết tủa hydroxide hỗn hợp (MHP)—một sản phẩm trung gian chứa cả nickel và cobalt—được các nhà tinh chế Trung Quốc ngày càng coi là một sự thay thế cho vật liệu hiếm có nguồn gốc từ DRC.

Sản lượng cobalt của Indonesia năm 2024 đạt khoảng 31,000 tấn, chiếm khoảng 10% nguồn cung toàn cầu. Mở rộng HPAL hiện tại nhắm tới sản xuất lên tới 500,000 tấn MHP mỗi năm, có thể mang lại 50,000 tấn cobalt hàng năm. Tuy nhiên, các quan sát viên trong ngành đã nhận thức được những hạn chế quan trọng: trong khi nguồn cung từ Indonesia đang tăng lên, nó vẫn không đủ để bù đắp quy mô của việc giảm lượng hàng hóa từ DRC.

“Sự thiếu hụt cobalt hydroxide trên thị trường rộng lớn hơn đã có tác động lan tỏa đến Indonesia, nơi mà họ đã có thể tận dụng lợi thế từ giá cobalt cao hơn,” Aubry lưu ý. Các nhà tinh chế Trung Quốc đã một cách chiến lược rút từ các kho dự trữ hiện có cho đến đầu năm 2025, với dữ liệu thương mại xác nhận rằng các đơn vị cobalt vẫn chảy vào Trung Quốc chủ yếu từ Indonesia. Tuy nhiên, sự bù đắp này đã chứng tỏ chỉ là tạm thời khi sự cân bằng đã thay đổi.

Sự Thắt Chặt Cung Tạo Ra Cân Bằng Mong Manh: Q2-Q3 Thị Trường Ổn Định

Các hạn chế xuất khẩu của DRC tiếp tục hỗ trợ giá cả trong quý hai, với cobalt kim loại loại tiêu chuẩn giao dịch gần 15-16 USD mỗi pound và sulfate ghi nhận mức tăng thậm chí còn mạnh hơn. Tuy nhiên, tâm lý vẫn cẩn trọng giữa sự không chắc chắn về thời gian kéo dài của lệnh cấm.

Đến tháng Sáu, giá cả bắt đầu giảm khi các nhà giao dịch đặt câu hỏi liệu các quy định của DRC có kéo dài hay không. Tuy nhiên, tháng đó đã mang lại sự rõ ràng: DRC đã gia hạn các hạn chế xuất khẩu đến tháng Chín. Sự gia hạn này đã gửi tín hiệu đến thị trường rằng chính sách này đại diện cho một sự chuyển đổi cấu trúc chứ không phải chỉ là một sự điều chỉnh tạm thời—thời kỳ dư thừa cobalt kéo dài hai năm đã bắt đầu kết thúc.

Dữ liệu nhập khẩu của Trung Quốc đã xác nhận mức độ nghiêm trọng của tác động này. Lượng cobalt hydroxide nhập khẩu vào Trung Quốc đã sụt giảm, với các nhà phân tích dự đoán nguồn cung cho các nhà máy tinh chế sẽ bị hạn chế đến cuối năm 2025 hoặc đầu năm 2026. Giá cả đã ổn định trong khoảng từ 33,000-37,000 USD trong quý ba, được hỗ trợ bởi nguồn cung ngày càng thắt chặt và hàng tồn kho giảm ngoài DRC.

Đến cuối mùa hè, sự đồng thuận trên thị trường đã được củng cố: sự can thiệp của DRC đã thiết lập lại thị trường cobalt từ tình trạng dư thừa mãn tính sang một trạng thái gần như cân bằng—một cuộc chuyển đổi không được thúc đẩy bởi sự tăng tốc của nhu cầu mà bởi những hạn chế quyết đoán của phía cung.

Hệ Thống Hạn Ngạch Thay Thế Lệnh Cấm: Sự Thắt Chặt Cấu Trúc Q4

Sau nhiều tháng đình chỉ xuất khẩu hoàn toàn, DRC đã gỡ bỏ lệnh cấm vào giữa tháng Mười năm 2025, thay thế bằng một khung hạn ngạch cứng nhắc được thiết lập để định hình động lực thị trường trong năm 2026. Theo cấu trúc mới, các lô xuất khẩu cobalt hàng năm của DRC sẽ có trần khoảng 96,600 tấn—khoảng một nửa mức xuất khẩu năm 2024—với chỉ 18,125 tấn được phân bổ cho giao hàng quý 4 năm 2025.

Sự thắt chặt cấu trúc này đã chứng tỏ ngay lập tức mang tính lạc quan. Giá cobalt đã tăng vọt lên trên 47,000 USD vào cuối tháng Mười, mức chưa từng thấy kể từ đầu năm 2023, giữa tình trạng khan hiếm nguyên liệu thô và logistics bị hạn chế. Các nhà sản xuất lớn như CMOC Group đã nhận được các phân bổ hạn ngạch đáng kể, điều này đã cung cấp sự rõ ràng tạm thời cho thị trường mặc dù sự co hẹp về nguồn cung cơ bản.

Tuy nhiên, hàng tồn kho ngoài DRC vẫn ở mức cực kỳ hạn chế. Các bên tham gia thị trường đã dự đoán áp lực giá tăng tiếp tục khi cơ chế hạn ngạch hạn chế nguồn cung so với nhu cầu cơ bản.

Nhà phân tích của Fastmarkets, Oliver Masson, đã tóm tắt động lực thị trường trong một cập nhật tháng Mười Hai: “Hệ thống hạn ngạch của DRC sẽ siết chặt nguồn cung trong hai năm tới—trừ khi đất nước điều chỉnh hạn ngạch cao hơn. Giá đã cao hơn đáng kể so với đầu năm, và có khả năng sẽ duy trì ở mức cao miễn là các mức hạn ngạch hiện tại còn hiệu lực.”

Tuy nhiên, việc tăng giá cấu trúc mang theo những rủi ro hạ nguồn. Các nhà sản xuất EV đối mặt với chi phí đầu vào cobalt cao hơn có thể đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang hóa chất pin ít cobalt hoặc không có cobalt khi có thể, có khả năng kìm hãm sự tăng trưởng nhu cầu dài hạn và làm phức tạp dự báo giá cobalt trong những quý tiếp theo.

Triển Vọng Năm 2026: Thiếu Hụt Cấu Trúc và Giá Cao Tăng

Nhìn về phía năm 2026, thị trường cobalt có vẻ sẵn sàng chuyển từ sự cân bằng mong manh sang thiếu hụt cấu trúc. Fastmarkets dự đoán một sự thiếu hụt cung khoảng 10,700 tấn so với nhu cầu dự kiến gần 292,300 tấn—được thúc đẩy bởi các trần hạn ngạch của DRC và sự cạn kiệt nguồn hàng tích lũy ngoài khơi trong những năm dư thừa.

Các nhà dự báo trong ngành nhìn chung dự đoán rằng việc hạn chế xuất khẩu kết hợp với các dòng phân phối chặt chẽ sẽ hỗ trợ giá trung bình mạnh mẽ hơn trong suốt năm 2026. Một số nhà phân tích dự đoán giá cobalt có thể đạt trung bình gần 55,000 USD trong năm 2026 khi các hạn ngạch xuất khẩu của DRC duy trì hỗ trợ giá mà lệnh cấm năm 2025 đã khởi xướng.

Sản xuất của Indonesia tiếp tục tăng lên và sẽ đại diện cho một nguồn cung thứ cấp ngày càng quan trọng. Tuy nhiên, hầu hết các bên tham gia thị trường đồng ý rằng khối lượng từ Indonesia, mặc dù đang tăng, sẽ chứng tỏ là không đủ để bù đắp một cách có ý nghĩa cho các hạn chế của DRC trong ngắn hạn đến trung hạn.

Aubry kết luận: “Giá đã phục hồi đáng kể trong năm 2025 và dự kiến sẽ duy trì ở mức cao trong năm 2026 khi DRC hạn chế xuất khẩu. Có một rủi ro tiềm năng lớn khi nguồn hàng từ DRC cạn kiệt có thể dẫn đến sự phá hủy nhu cầu vào cuối năm.”

Cuộc chuyển mình của thị trường cobalt trong giai đoạn 2025-2026 do đó phản ánh một sự thiết lập lại cơ bản: sau nhiều năm bị định hình bởi lo lắng về cung vượt cầu, ngành công nghiệp hiện đang đối mặt với một thị trường cobalt được hình thành bởi sự khan hiếm nguồn cung, với dự báo giá cobalt cho những năm tới được gắn liền với các quyết định chính sách của DRC và những tác động lan tỏa của chúng lên chuỗi cung ứng EV toàn cầu.