Vốn Trung Đông nghìn tỷ đổ vào Hong Kong? Ngành công nghiệp cho rằng dữ liệu khó xác minh, nhưng xu hướng chảy vào thực sự tồn tại

Ủy ban Chứng khoán Thời báo, Zhuo Yong, Wang Jun

Gần đây, tin đồn về “3000 tỷ HKD vốn Trung Đông đổ vào Hong Kong” đã gây xôn xao thị trường. Các phóng viên của Ủy ban Chứng khoán Thời báo đã khảo sát nhiều ngân hàng, công ty chứng khoán, tổ chức tài chính và các nhà nghiên cứu thị trường Trung Đông tại Hong Kong để hiểu rõ hơn. Sau khi tình hình Trung Đông bất ổn, thị trường Hong Kong thực sự chứng kiến dòng vốn nước ngoài tăng lên, trong đó có nguồn vốn từ Trung Đông, nhưng quy mô cụ thể và hướng dòng vốn thực tế vẫn khó xác định chính xác và kiểm chứng.

Có thể khẳng định rằng, một mặt, do ảnh hưởng của tình hình bất ổn ở Trung Đông, nhu cầu trú ẩn an toàn của dòng vốn toàn cầu liên tục tăng cao; mặt khác, trong hai năm gần đây, các nhà đầu tư Trung Đông đã liên tục mở rộng đầu tư vào thị trường Hong Kong và nội địa Trung Quốc, khiến Hong Kong trở thành một trong những lựa chọn quan trọng để phân bổ vốn toàn cầu, bao gồm cả vốn từ Trung Đông.

Xu hướng dòng vốn Trung Đông chảy vào vẫn tồn tại

Vấn đề được thị trường quan tâm nhất hiện nay chính là tin đồn về “3000 tỷ HKD vốn Trung Đông đổ vào Hong Kong”.

Theo số liệu của Công ty Chứng khoán Ngân hàng Trung Quốc (China Galaxy Securities), sau khi chiến tranh Mỹ-Iran (ngày 28 tháng 2) bùng nổ, trong một tuần, khối lượng giao dịch trung bình hàng ngày của Sở Giao dịch Chứng khoán Hong Kong đạt khoảng 341,5 tỷ HKD, tăng khoảng 99,7 tỷ HKD so với tuần trước khi chiến tranh bắt đầu. Dù có ảnh hưởng của Tết Nguyên đán, con số này vẫn lập kỷ lục giao dịch cao nhất trong vòng nửa năm qua.

Một số nhà quan sát thị trường chứng khoán Hong Kong cho biết, phần tăng trưởng này có thể bao gồm dòng vốn từ Trung Đông. Tuy nhiên, một nhà phân tích của một ngân hàng nước ngoài tại Hong Kong nói với phóng viên: “Trong thời gian ngắn, rất khó để xác định liệu có dòng vốn Trung Đông đổ vào lớn do ảnh hưởng của chiến tranh hay không. Họ có thể đang tham gia thông qua ETF hoặc quỹ công cộng lớn, và phải chờ một thời gian nữa mới có thể rõ ràng hơn.”

Giám đốc điều hành Viện Nghiên cứu Trung Đông của Trường Kinh doanh HSBC tại Bắc Kinh, Zhu Zhaoyi, cũng thẳng thắn nói rằng hiện chưa có dấu hiệu nào cho thấy có dòng vốn lớn đến 3000 tỷ HKD chảy vào thị trường vốn Hong Kong. “Con số này có phần phóng đại, chiến tranh mới chỉ diễn ra hơn mười ngày, các tổ chức lớn không thể phân bổ toàn bộ danh mục trong thời gian ngắn.”

Tuy nhiên, phóng viên cũng nhận được thông tin từ một số công ty chứng khoán, ngân hàng và tổ chức tài chính tại Hong Kong rằng, xu hướng dòng vốn từ Trung Đông thực sự tồn tại. “Gần đây, dòng vốn Trung Đông, đặc biệt là các dòng vốn châu Á đầu tư vào Trung Đông, thực sự quan tâm đến Hong Kong nhiều hơn, nhưng cách diễn giải cụ thể còn cần theo dõi và tiếp tục quan sát,” ông Yuan Mei, Giám đốc Nghiên cứu Đầu tư của Công ty Công nghệ Đám mây Sullivan Jieli (Shenzhen), cho biết.

Một số ngân hàng cũng phát hiện ra các biến động rõ rệt về dòng vốn. “Trong tháng 3, lượng vốn chảy vào tăng rõ rệt, đặc biệt là tuần đầu tiên sau khi chiến tranh bùng phát, các khoản giao dịch lớn nhất trên 1 triệu HKD, nhưng hiện vẫn chưa thể xác định rõ chủ thể dòng vốn,” một lãnh đạo của một ngân hàng thương mại có nền tảng Trung Quốc tại Hong Kong chia sẻ.

Người này cũng tiết lộ, từ góc nhìn của ngân hàng, ngay cả khi có dòng vốn quay trở lại từ Trung Đông, phần lớn vẫn là các dòng vốn trung chuyển từ Hong Kong có nền tảng Trung Quốc hoặc người Hoa; các gia đình hoặc quỹ chủ quyền có nền tảng Trung Đông thuần túy thường chọn đặt trụ sở tại Hong Kong để phân bổ tài sản.

Ông Weng Tiannan, Tổng Giám đốc Điều hành của Boda Capital International, nói: “Gần đây, các khách hàng Trung Đông về đầu tư cổ phiếu Hồng Kông, phân bổ trái phiếu và thành lập văn phòng gia đình tại Hong Kong đã tăng hơn 50% so với trước, một số nhà đầu tư đã chuyển từ Singapore, Dubai sang Hong Kong để đầu tư.”

Phóng viên cũng xác nhận từ một người phụ trách văn phòng gia đình tại Hong Kong rằng, lượng tư vấn liên quan đã tăng rõ rệt gần đây. “Chủ yếu là các khách hàng từng mở công ty tại Trung Đông, do ảnh hưởng của chiến tranh, dự định rút lui khỏi trung tâm và rút nhân viên ra khỏi khu vực. Một ngày chúng tôi đã tiếp đón 10 nhóm khách hàng, họp liên tục để bàn phương án ứng phó, đông hơn nhiều so với trước.”

Tuy nhiên, Zhu Zhaoyi cho rằng, chiến tranh đã gây ra hiện tượng rút vốn khỏi các thị trường địa phương. Nếu chiến tranh kéo dài, các quỹ chủ quyền và các “đội quốc gia” khác của Trung Đông có thể sẽ rút vốn từ các nơi khác về nước, ưu tiên đảm bảo thanh khoản cho thị trường nội địa. “Chưa thể kết luận sớm, nhưng xu hướng phân bổ dài hạn về phía Đông sẽ không thay đổi.”

Tích cực mở rộng thị trường cổ phiếu Hồng Kông

Thực tế, xét về dài hạn, dòng vốn Trung Đông trong hai năm gần đây vẫn liên tục tích cực mở rộng đầu tư vào thị trường Hong Kong.

Theo dữ liệu của Zhu Zhaoyi, tỷ lệ các quỹ chủ quyền Trung Đông tham gia đặt mua cổ phiếu IPO của Hong Kong qua hình thức đặt mua đáy (cornerstone) đã tăng từ dưới 20% đầu năm 2024 lên khoảng 38-39% vào đầu năm 2026, quy mô tích lũy khoảng 6-7 tỷ HKD. “Họ chủ yếu xây dựng vị thế thử nghiệm, phần lớn đã bắt đầu từ trước khi chiến tranh bùng nổ, thuộc chiến lược dài hạn ‘nhìn về phía Đông’, không phải là hành động phòng ngừa rủi ro tạm thời.”

Theo tổng hợp của phóng viên, các tổ chức như Cơ quan Đầu tư Abu Dhabi, Cơ quan Đầu tư Qatar, Cơ quan Đầu tư Kuwait đều có các hoạt động đầu tư trọng điểm tại thị trường cổ phiếu Hong Kong. Dữ liệu của Wind cho thấy, từ năm 2026, đã có 28 cổ phiếu mới niêm yết tại Hong Kong, thu hút khoảng 230 tổ chức đặt mua đáy, trong đó dòng vốn Trung Đông xuất hiện thường xuyên. Ví dụ, trong đợt IPO của Đông Phục Nhuệ (Dongpeng Beverage), nhà đầu tư đặt mua đáy gồm có Al-Rayyan Holding LLC, là công ty liên doanh của Cơ quan Đầu tư Qatar; MiniMax niêm yết ngày 9 tháng 1, thu hút 14 tổ chức đặt mua đáy, tổng đầu tư khoảng 350 triệu USD, trong đó Cơ quan Đầu tư Abu Dhabi đã mua 3,065 triệu cổ phiếu với giá 165 HKD/cổ phiếu; Công ty Y tế Jingfeng niêm yết ngày 8 tháng 1, cũng có 14 tổ chức đặt mua đáy, trong đó Cơ quan Đầu tư Abu Dhabi mua 2,699 triệu cổ phiếu với giá 43,24 HKD/cổ phiếu.

Đáng chú ý, không chỉ thị trường chứng khoán Hong Kong thu hút sự chú ý, dòng vốn Trung Đông cũng thể hiện sự quan tâm cao đối với thị trường A của Trung Quốc.

Trong những năm gần đây, các quỹ chủ quyền Trung Đông như Cơ quan Đầu tư Abu Dhabi, Cơ quan Đầu tư Kuwait đã liên tục xuất hiện trong danh sách các nhà đầu tư tổ chức của thị trường A qua các kênh như QFII.

Dữ liệu của Wind cho thấy, tính đến cuối quý III năm ngoái, Cơ quan Đầu tư Abu Dhabi xuất hiện trong danh sách 10 cổ phiếu lớn nhất của 24 cổ phiếu A, với giá trị cổ phần đạt 4,214 tỷ HKD. Trong đó, cổ phiếu Huyền Lực Dịch (Hengli Hydraulic) có giá trị cổ phần lớn nhất, khoảng 1,138 tỷ HKD; tiếp theo là Bảo Phúc Năng lượng (Baofeng Energy), gần 800 triệu HKD; các cổ phiếu như Bắc Tân Thiết Bách, Dương Nông Hóa, Hòa Cương Tài Nguyên cũng có giá trị cổ phần trên 1 tỷ HKD.

Cơ quan Đầu tư Kuwait cũng xuất hiện trong danh sách 10 cổ phiếu lớn nhất của 14 cổ phiếu A vào cuối quý III năm ngoái, với giá trị cổ phần 3,485 tỷ HKD. Trong đó, cổ phiếu Hengli Hydraulic và Đông Phương Vũ Cảnh (Dongfang Yuhong) có giá trị cổ phần trên 5 tỷ HKD.

Ông Weng Tiannan nhận định, nhìn chung, dòng vốn Trung Đông tập trung vào ba loại tài sản chính: thứ nhất, cổ phiếu blue-chip trả cổ tức cao, như ngân hàng, năng lượng, tiện ích; thứ hai, các tài sản công nghệ cốt lõi như Tencent, Alibaba, Xiaomi, Meituan; thứ ba, các nhà đầu tư đặt cược vào các doanh nghiệp mới qua IPO. Họ ưu tiên các chiến lược dài hạn dựa trên dòng tiền ổn định, lợi nhuận tăng trưởng và khả năng phục hồi định giá, ưa chuộng sự ổn định và độ tin cậy cao.

Hong Kong tích cực đón nhận nhu cầu trú ẩn

Ngay khi chiến tranh bùng nổ, dòng vốn đã rút chạy. Dubai từng là điểm đến an toàn trong lòng các nhà đầu tư Trung Đông, nhưng nay cảm giác an toàn đó đã giảm sút. Tại sao Hong Kong lại trở thành điểm đến quan trọng? Nhu cầu tìm kiếm sự an toàn và trú ẩn trở thành động lực chính.

Chiến tranh lần này gây ra tác động ngắn hạn đối với thị trường vốn của các quốc gia Vịnh Ba Tư, chủ yếu thể hiện qua tâm lý, như biến động thị trường chứng khoán và trái phiếu, nhưng những cảm xúc này thường sẽ dần tiêu hóa và giảm bớt khi tình hình rõ ràng hơn. Tuy nhiên, tác động dài hạn mới là điều đáng chú ý. Zhu Zhaoyi cho rằng, ảnh hưởng dài hạn chủ yếu thể hiện ở hai khía cạnh: thứ nhất, giá trị tài sản của các quốc gia Vịnh sẽ bị ảnh hưởng lâu dài bởi các yếu tố rủi ro địa chiến lược; thứ hai, dòng vốn nước ngoài sẽ có sự điều chỉnh cấu trúc, trong đó các quỹ dài hạn có mức độ rủi ro thấp như quỹ hưu trí, quỹ bảo hiểm có thể sẽ giảm tỷ lệ phân bổ vào khu vực này, và khi điều chỉnh, rất khó đảo ngược trong ngắn hạn.

“Trước đây Dubai là một lựa chọn, giờ đã thiếu đi một lựa chọn nữa,” một người phụ trách ngân hàng có nền tảng Trung Quốc tại Hong Kong nói. “Dòng vốn toàn cầu ngoài London, New York, bắt đầu xem xét kỹ hơn Hong Kong.” Đặc biệt, các nhà đầu tư người Hoa cảm nhận rõ rệt hơn: “Ngay sau sự kiện Silicon Valley Bank, nhiều doanh nhân đã cẩn trọng hơn trong việc bảo vệ tài sản ở nước ngoài, và pháp quyền cùng sự ổn định của Hong Kong trở thành điểm cộng quan trọng.”

Hong Kong cũng đã chuẩn bị sẵn sàng để đón nhận làn sóng nhu cầu trú ẩn này. Bộ trưởng Tài chính và Ngân quỹ Hong Kong, Xu Zhengyu, nhấn mạnh rằng, nếu tình hình Trung Đông tiếp tục bất ổn, sẽ ảnh hưởng đến nền kinh tế thực và các lĩnh vực khác; về dài hạn, hiện tại, tình hình đang làm nổi bật vai trò “nơi trú ẩn an toàn” của Hong Kong, và việc xây dựng chính sách với tính dự báo và ổn định là lợi thế của Hong Kong trong bối cảnh biến động lớn.

Ngoài ra, giá trị đầu tư của thị trường chứng khoán Hong Kong cũng là một yếu tố không thể bỏ qua trong chiến lược dài hạn của dòng vốn Trung Đông. Từ tháng 10 năm ngoái, chỉ số công nghệ Hang Seng của Hong Kong đã giảm liên tục, dù trong hai tuần gần đây có sự hồi phục, nhưng vẫn được xem là “vùng giá trị thấp”.

Lý do sâu xa hơn của dòng vốn Trung Đông đầu tư vào Hong Kong và thị trường nội địa Trung Quốc là chiến lược phát triển ngành công nghiệp. Zhu Zhaoyi chỉ ra rằng, các quốc gia Vịnh đang tích cực “phi dầu mỏ hóa”, đẩy mạnh AI, công nghệ thông minh, dữ liệu và sản xuất tiên tiến, trong khi thị trường chứng khoán Hong Kong liên tục tập trung các tài sản của nền kinh tế trí tuệ này. “Các ngành công nghiệp tiên phong của Trung Quốc nội địa phù hợp cao với xu hướng chuyển đổi của các quốc gia Ả Rập, do đó sức hút tự nhiên sẽ tiếp tục tăng.”

Điều đáng chú ý là, dòng vốn nước ngoài, đặc biệt là dòng vốn Trung Đông, tiếp tục mở rộng đầu tư còn có thể thúc đẩy việc định giá lại các cổ phiếu chủ chốt của Hong Kong. Ông Yuan Mei lấy ví dụ, cổ phiếu CATL hiện có mức giá H-share cao hơn A-share khoảng 40%, phản ánh rằng các cổ phiếu chủ chốt của Hong Kong đang nhận được sự ưu ái rõ rệt từ dòng vốn ngoại, và dòng vốn này đang thực hiện một đợt đánh giá lại giá trị mới đối với các tài sản cứng của Trung Quốc.

Theo ông Weng Tiannan, đây không chỉ đơn thuần là dòng chảy vốn, mà còn là biểu hiện của việc tái cấu trúc toàn cầu về phân bổ vốn: dưới tác động của bất ổn địa chiến lược, dòng tiền đang dịch chuyển từ các khu vực rủi ro cao sang các thị trường có đặc tính “an toàn + gia tăng giá trị”, khiến các vùng giá trị thấp của thị trường Hong Kong được “khám phá” lại, mở ra chu kỳ định giá dài hạn mới.