Gồng lỗ là gì? Tại sao tâm lý gồng lỗ lại mạnh mẽ hơn gồng lời

Gồng lỗ là gì? Đó là hiện tượng mà bất kỳ nhà đầu tư nào cũng từng trải qua - khi giá trị tài sản giảm, chúng ta vẫn kiên trì giữ vị thế, hy vọng giá sẽ phục hồi. Ngược lại, gồng lời là việc nhanh chóng bán ra khi có lợi nhuận. Tuy nhiên, điều thú vị là tâm lý gồng lỗ lại mạnh mẽ và khó vượt qua hơn gồng lời, dẫn đến những quyết định đầu tư sai lầm.

Hiểu rõ khái niệm gồng lỗ và những sai lầm phổ biến

Khi nói gồng lỗ là gì, chúng ta đang chỉ đến hành động giữ vị thế đầu tư dù giá trị tài sản đang sụt giảm. Nhiều nhà đầu tư tin rằng bán ra sẽ bị mất cơ hội, vì họ kỳ vọng giá sẽ tăng trở lại trong tương lai. Thực tế, điều này có thể dẫn đến việc mất đi các cơ hội đầu tư mới, hoặc giảm sâu thêm giá trị khoản đầu tư ban đầu.

Ngược lại, gồng lời là việc quyết liệt bán ra khi giá tăng để thu lợi nhuận. Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư lại sợ rằng giá trị tài sản vẫn còn tiềm năng tăng cao hơn nữa, dẫn đến việc bỏ lỡ cơ hội thu lợi nhuận hoặc thoát ra kịp thời.

Tại sao não bộ chúng ta dễ bị mắc kẹt trong tâm lý gồng lỗ

Bản chất con người có xu hướng sợ hãi mất đi những gì đã có hơn là bỏ lỡ cơ hội mới. Khi mất tiền, não bộ chúng ta sẽ tập trung vào việc bám víu vào những thông tin có được và đặt ra những kỳ vọng. Những kỳ vọng này thường là giả tạo, mà chúng ta tự đặt ra dựa trên hy vọng, chứ không phải dựa trên phân tích thực tế.

Khi mắc kẹt trong những kỳ vọng ảo này, não bộ sẽ quên đi việc đánh giá các thông tin rủi ro khác. Tâm lý thụ động tràn ngập - chúng ta tìm cách hợp lý hóa sai lầm thay vì chuyển sang hành động. Điều này đặc biệt nguy hiểm nếu bạn đã lỗ 20-30% với khoản đầu tư lớn, bởi lúc này tâm lý sẽ dẫn đến việc bỏ qua các cơ hội thoát ra, và cuối cùng là sự buông xuôi và thờ ơ với khoản đầu tư đó.

Gồng lỗ vs gồng lời: Khi nào thực sự nên chọn cái nào?

Gồng lỗ có thể đúng hoặc sai, và điều này phụ thuộc rất nhiều vào mức độ hiểu biết của bạn về dự án. Một dự án tốt với giá chưa tăng bao giờ luôn có nhu cầu thu hồi vốn và có khả năng sẽ có sóng tăng trong tương lai. Nếu bạn hiểu rõ về dự án này, DCA (Dollar Cost Averaging) và giữ coin để đợi sóng tăng là chiến lược hợp lý.

Tuy nhiên, trong thị trường crypto, nhiều người nghĩ rằng khi giá tăng lại thì nên cắt lời hoặc giữ coin khi chưa lỗ. Nếu thiếu kỹ năng đọc hiểu thị trường để phân biệt sóng tăng và sóng hồi, hay thiếu kỹ năng phân tích kỹ thuật để xác định thời điểm cắt lỗ, những quyết định này có thể gây ra tổn thất đáng kể.

Một giai đoạn downtrend kéo dài vài tháng là điều bình thường trong crypto. Nhiều altcoin NFT-Fi có vẻ ở đáy, tuy nhiên khi thị trường phục hồi, giá của chúng có thể tăng 10-20 lần. Việc hiểu rõ về dự án và chu kỳ thị trường là cần thiết để có thể hold coin trong những tình huống như vậy.

Solana và những bài học từ việc hold coin trong downtrend

Ví dụ kinh điển về tầm quan trọng của chiến lược gồng lỗ đúng là Solana. Khi token SOL tăng lên 5 đô la rồi chia 5 lần, sau đó tiếp tục tăng lên 240 đô la, nhiều nhà đầu tư đã bán coin khi giá chỉ còn 100 đô la. Họ nghĩ rằng đã đạt được lợi nhuận đáng kể và không muốn để lỡ - đây là hình ảnh điển hình của tâm lý gồng lời quá sớm.

Tuy nhiên, những nhà đầu tư đã hiểu rõ về tiềm năng của dự án và chu kỳ thị trường lại có thể giữ coin của mình để đạt được lợi nhuận lớn hơn. Trường hợp này cho thấy rằng gồng lỗ không phải lúc nào cũng là quyết định sai - mà còn phụ thuộc vào cơ sở của quyết định đó.

Cách xây dựng chiến lược đầu tư khoa học để tránh tâm lý gồng lỗ

Để đưa ra quyết định đầu tư đúng, bạn cần có khung quyết định rõ ràng. Trước tiên, dành thời gian nghiên cứu kỹ về dự án - đội ngũ, công nghệ, tình hình thị trường và mục tiêu dài hạn. Điều này sẽ giúp bạn phân biệt được giữa “cần gồng lỗ” và “nên bán ra”.

Thứ hai, thiết lập các điểm dừng lỗ (stop loss) trước khi bước vào. Điều này giúp bạn giải phóng khỏi tâm lý thụ động. Thứ ba, áp dụng chiến lược DCA để giảm bớt ảnh hưởng của cảm xúc. Bằng cách chia nhỏ khoản đầu tư, bạn sẽ có cơ hội gồng lỗ hợp lý hơn nếu cần.

Cuối cùng, hãy tìm kiếm thông tin từ các nguồn uy tín như Theblock101 để theo dõi xu hướng thị trường và quyết định một cách có cơ sở. Hiểu rõ gồng lỗ là gì và khi nào nên áp dụng nó sẽ giúp bạn tránh những sai lầm tốn kém trong con đường đầu tư crypto.