Những công việc tồi tệ nhất về cân bằng giữa công việc và cuộc sống: Tại sao lựa chọn nghề nghiệp lại quan trọng hơn bao giờ hết

Việc đạt được sự hài hòa giữa trách nhiệm nghề nghiệp và cuộc sống cá nhân đã trở thành một trong những yếu tố quan trọng nhất trong sự hài lòng về sự nghiệp. Theo công ty tuyển dụng Robert Half, trong khi nhiều chuyên gia báo cáo về sự cải thiện trong cân bằng công việc và cuộc sống trong những năm gần đây, thực tế vẫn còn khá rõ ràng: một số ngành nghề gần như đảm bảo bạn sẽ phải hy sinh thời gian cá nhân, các mối quan hệ và sức khỏe của mình. Câu hỏi không phải là liệu có những công việc tồi tệ hay không—mà là bạn có sẵn lòng chấp nhận những đánh đổi đó cho con đường sự nghiệp đã chọn hay không.

Dữ liệu cho thấy một sự thật không thoải mái: không phải vị trí nào cũng tôn trọng ranh giới giữa công việc và gia đình một cách bình đẳng. Dù bạn đang xem xét chuyển nghề hay mới bắt đầu tham gia thị trường lao động, việc hiểu rõ những ngành nghề đòi hỏi sự hy sinh cá nhân nhiều nhất—và những ngành mang lại sự cân bằng hợp lý—sẽ ảnh hưởng đến quyết định của bạn.

Nhận diện đặc điểm của những công việc tồi tệ nhất gây xung đột giữa sự nghiệp và cuộc sống

Các công việc có cân bằng công việc-cuộc sống kém thường có một số đặc điểm chung: giờ làm không đều, yêu cầu trực ca, mức độ căng thẳng cao, và văn hóa ngành nghề coi việc luôn sẵn sàng là bình thường. Những vị trí này không nhất thiết là lương thấp—nhiều vị trí trả lương cao vì các công ty nhận thức rõ tính chất đòi hỏi của công việc. Tuy nhiên, như Brett Good, trưởng phòng khu vực cấp cao tại Robert Half, giải thích, “Mức thù lao thường không phản ánh đầy đủ chi phí cá nhân phải trả.”

Chuyên gia trong các vai trò này thường báo cáo về tình trạng kiệt sức, các mối quan hệ căng thẳng và khó duy trì sức khỏe thể chất lẫn tinh thần. Gánh nặng tâm lý của việc không bao giờ thực sự “thoát khỏi công việc” tích tụ theo thời gian, ngay cả khi tiền lương rất hậu hĩnh. Thách thức càng tăng khi văn hóa ngành nghề—thay vì yêu cầu công việc cụ thể—quy định rằng làm việc đêm, cuối tuần và ngày lễ là “bình thường.”

Các nghề nghiệp hy sinh thời gian cá nhân: Một cái nhìn kỹ hơn

Chuyên viên Marketing và Sáng tạo (Lương trung bình $73,256)

Ngành sáng tạo hoạt động theo múi giờ khác biệt rõ rệt so với doanh nghiệp truyền thống. Các chiến dịch ra mắt tạo ra các giai đoạn chạy đua, nơi tuần làm việc 50-60 giờ trở thành bình thường, không phải ngoại lệ. Vấn đề không chỉ là số giờ làm việc—mà còn là yêu cầu liên tục cập nhật các nền tảng, xu hướng và hành vi tiêu dùng đang thay đổi nhanh chóng. Như Good nhận xét, “Ngành sáng tạo, nói chung, không phải là nghề 9-5.”

Tuy nhiên, ngành này đã có sự tiến bộ. Các nhà thiết kế đồ họa, biên tập viên, và người hiệu đính ngày càng thương lượng các hình thức làm việc từ xa hoặc kết hợp, giúp cải thiện đáng kể tính linh hoạt dù khối lượng công việc vẫn rất lớn.

Ngành Luật ($150,504 trung bình lương)

Ngành luật vẫn nổi tiếng với sự mất cân bằng giữa công việc và cuộc sống, đặc biệt là hệ thống giờ tính phí (billable hours) điều chỉnh thu nhập của luật sư. Dù là luật sư mới phấn đấu trở thành đối tác hay là đối tác cao cấp quản lý khách hàng, cấu trúc này tạo ra áp lực liên tục. Luật sư thường phải hy sinh đêm và cuối tuần bất kể vị trí địa lý hay quy mô công ty.

Điểm tích cực là các công ty luật tiến bộ hiện nay đã cung cấp các vị trí không theo lộ trình đối tác (như luật sư cộng tác, luật sư nhân viên) với yêu cầu giờ tính phí thấp hơn, ít đi công tác và không bắt buộc phát triển kinh doanh. Những lựa chọn này đánh dấu bước chuyển đáng kể trong cách ngành nghề này đối mặt với tình trạng kiệt sức.

Y học và Phẫu thuật ($222,724 trung bình lương cho bác sĩ phẫu thuật)

Không ngành nghề nào có mức độ rủi ro cao hơn và yêu cầu trực ca nhiều hơn phẫu thuật. Khả năng kiếm tiền lớn đi kèm với việc không thể hoàn toàn thoát khỏi công việc. Trực ca cấp cứu nghĩa là bữa tối, kỳ nghỉ hoặc sự kiện gia đình của bạn có thể bị gián đoạn bất cứ lúc nào. Tỷ lệ kiệt sức trong giới phẫu thuật vượt xa nhiều chuyên ngành khác chính là vì thực tế này.

Một lựa chọn thực tế trong y học là các bác sĩ gia đình, theo Hiệp hội Bác sĩ Gia đình Hoa Kỳ, báo cáo cân bằng công việc-cuộc sống tốt hơn nhiều, mặc dù thu nhập thấp hơn.

Công việc Dược ($125,675 trung bình lương)

Dược sĩ làm việc ca đêm, cuối tuần và ngày lễ như một phần tiêu chuẩn. Việc bỏ lỡ bữa tối gia đình trở thành chuyện bình thường khi ca làm của bạn kéo dài đến nửa đêm hoặc bắt đầu trước bình minh. Mô hình nhà thuốc 24 giờ đòi hỏi nhân viên làm việc liên tục, khiến lịch trình truyền thống gần như không thể thực hiện.

Những ai muốn cân bằng tốt hơn trong lĩnh vực này nên tìm kiếm các vị trí tại các nhà thuốc có giờ làm hạn chế hoặc chuyển hướng sang các công ty dược phẩm như Johnson & Johnson hoặc Eli Lilly, vốn thường duy trì giờ làm việc theo quy chuẩn doanh nghiệp.

Lãnh đạo điều hành ($179,226 trung bình lương cho CEO)

Trớ trêu thay, đạt đến đỉnh cao thường đồng nghĩa với việc kiểm soát ít hơn về lịch trình của mình. Áp lực “giải quyết vấn đề,” quản lý khủng hoảng và duy trì sự hiện diện liên tục tạo ra môi trường mà việc rút lui cảm thấy như là điều vô trách nhiệm. Các giám đốc điều hành lớn đã từng gây chú ý khi từ chức để lấy lại thời gian cá nhân—bao gồm Patrick Pichette của Google, người rời vị trí CFO năm 2015 để dành nhiều thời gian hơn cho gia đình.

Bán lẻ ($43,616 trung bình lương)

Các vị trí bán lẻ đảm bảo một điều: bạn làm việc khi người khác không. Ca đêm, cuối tuần và ngày lễ không phải là làm thêm thỉnh thoảng—chúng là lịch trình cơ bản. Việc duy trì cuộc sống xã hội ổn định trở nên gần như không thể khi khả năng làm việc của bạn thay đổi hàng tuần.

Du lịch và Dịch vụ Khách sạn ($47,185 trung bình lương cho hướng dẫn viên du lịch)

Hướng dẫn du lịch nghe có vẻ hào nhoáng—được trả tiền để tham quan các điểm đến tuyệt vời—nhưng thực tế ngành nghề lại khác xa. Các nhà điều hành tour phần lớn dành phần lớn năm xa nhà, ít thời gian để thực sự thưởng ngoạn các địa điểm ngoài phạm vi công việc. Như Dylan Gallagher, hướng dẫn viên của Orange Sky Adventures, giải thích: “Dù chúng tôi thấy những điểm đến tuyệt vời, phần lớn thời gian trong năm chúng tôi đều trên đường, xa gia đình và bạn bè.”

Các đại lý đặt tour cũng có hoạt động tương tự mà không bắt buộc phải chuyển chỗ làm.

Dịch vụ ăn uống và Quản lý nhà hàng ($37,509-$52,413 trung bình lương)

Ngành nhà hàng hoạt động theo lịch trình hoàn toàn khác biệt so với giờ hành chính. Quản lý, đầu bếp và phục vụ làm việc đêm, cuối tuần như một yêu cầu bắt buộc của doanh nghiệp, chứ không phải là làm thêm thỉnh thoảng. Bộ Lao động xác nhận rằng các quản lý nhà hàng thường làm việc trên 40 giờ mỗi tuần, đồng thời phải sẵn sàng làm việc buổi tối, cuối tuần và ngày lễ. Việc xây dựng một lịch trình cá nhân ổn định trở nên gần như không thể.

Ngành Báo chí và Phóng viên Tin tức ($61,323 trung bình lương)

Chu kỳ tin tức 24/7 không bao giờ dừng lại vì tiện ích cá nhân. Các phóng viên truyền hình có thể làm thêm giờ, đổi ca đột xuất hoặc làm đêm để đưa tin các sự kiện đang diễn ra. Lịch trình của bạn phải phù hợp với chu kỳ tin tức, chứ không phải ngược lại. Thực tế này khiến các cam kết bên ngoài—kế hoạch xã hội, sự kiện gia đình, thói quen tập thể dục—trở nên liên tục không đáng tin cậy.

Lái xe tải dài hạn ($70,038 trung bình lương)

Lái xe tải kết hợp nhiều yếu tố tồi tệ nhất: cô lập kéo dài, công việc ít vận động gây khó khăn cho việc duy trì sức khỏe, và các tuần dài xa nhà. Như Jake Tully, tổng biên tập của TruckingIndustry.News, nhận xét: “Nhiều tài xế gặp khó khăn trong việc xây dựng cuộc sống cá nhân, ngoài việc nghỉ ngơi giữa các chuyến hàng.”

Các vị trí giao hàng địa phương và ngắn hạn cung cấp công việc tương tự nhưng có khả năng cân bằng công việc-cuộc sống tốt hơn nhiều.

Mặt khác: Các nghề tôn trọng ranh giới

Ngược lại hoàn toàn với các công việc gây xung đột giữa sự nghiệp và cuộc sống cá nhân, một số ngành nghề đã chủ đích xây dựng lịch trình hợp lý, linh hoạt và tôn trọng ranh giới thực sự.

Các vị trí tốt nhất cho cân bằng nghề nghiệp và cuộc sống

Huấn luyện thể hình và chăm sóc sức khỏe ($66,327 trung bình lương)

Thật bất ngờ, nghề huấn luyện thể hình thường mang lại sự linh hoạt tuyệt vời. Trong khi các lớp học có thể diễn ra vào buổi tối hoặc cuối tuần, bạn thường tự chủ về lịch trình của mình. Nhiều huấn luyện viên thể hình làm bán thời gian, chọn số lượng khách hàng phù hợp và được hưởng lợi từ việc miễn phí sử dụng phòng tập như một đặc quyền nghề nghiệp. Phong cách sống này—tập trung vào sức khỏe—thường giúp bạn đưa ra các lựa chọn cá nhân tốt hơn về sức khỏe.

Ngành làm tóc và dịch vụ cá nhân ($55,647-$64,660 trung bình lương)

Các thợ làm tóc và chuyên viên thẩm mỹ sắp xếp lịch dựa trên nhu cầu của khách hàng, thường phù hợp với thời gian rảnh của chính họ. Một stylist phục vụ chủ yếu nhân viên văn phòng sẽ làm việc ban ngày; người làm việc với khách hàng sau giờ làm sẽ điều chỉnh phù hợp. Một số chuyên viên thẩm mỹ tận dụng các nền tảng mạng xã hội (YouTube, Instagram) để kiếm tiền dựa trên kỹ năng của mình theo lịch trình riêng. Ngành này thực sự linh hoạt, khác xa so với các hình thức làm việc truyền thống.

Hỗ trợ hành chính và văn phòng ($52,240 trung bình lương)

Các chuyên viên hành chính ngày càng có thể truy cập các lịch trình linh hoạt và làm việc từ xa. Các vị trí tạm thời hoặc bán thời gian đặc biệt cung cấp quyền kiểm soát lịch trình và công việc dựa trên dự án. Mặc dù nhiệm vụ vẫn giữ nguyên, nhưng khung làm việc mang lại nhiều tự chủ hơn so với các vị trí tương tự trong các ngành khác.

Giáo dục và giảng dạy ($75,249 trung bình cho giáo viên tiểu học và trung học cơ sở)

Giáo dục mang lại một lợi thế ít ai để ý: dự đoán lịch trình rõ ràng. Trong khi giáo viên chấm bài và lên kế hoạch bài học ngoài giờ chính thức, lịch trình chính của họ phù hợp với thời gian học sinh đi học. Mùa hè và các kỳ nghỉ học thực sự là thời gian nghỉ ngơi—một đặc quyền mà hầu hết các ngành nghề khác không có. Dạy thay còn linh hoạt hơn nữa, mặc dù mức lương thấp hơn.

Quản lý chuỗi cung ứng và logistics ($75,935 trung bình lương)

Chuyên gia chuỗi cung ứng thường duy trì giờ làm việc tiêu chuẩn, chỉ có một số làm thêm trong các đợt cao điểm. Các công ty như Evans Distribution Systems nhấn mạnh rằng lĩnh vực này mang lại “lương cao, công việc có ý nghĩa và tính di động”—bao gồm khả năng làm việc từ các địa điểm ngoài văn phòng. Các nhà phân tích quản lý trong ngành này còn có thể tự quyết định nơi, khi nào và bao nhiêu làm việc.

Kế toán và tài chính ($75,130 trung bình cho kế toán viên)

Dù có định kiến về công việc “buồn tẻ,” ngành kế toán luôn xếp hạng cao về sự hài lòng trong cân bằng công việc-cuộc sống. Nghiên cứu của Robert Half cho thấy các chuyên gia tài chính cảm thấy hài lòng về cân bằng này. Ngành này ngày càng áp dụng các lịch trình linh hoạt, làm việc từ xa và chính sách nghỉ phép mở rộng. Điểm trừ chính: mùa thuế tạo ra các giai đoạn cao điểm rõ ràng nhưng đòi hỏi cao.

Bất động sản ($152,144 trung bình lương)

Các nhà môi giới bất động sản thường làm việc tự do, có quyền kiểm soát lịch trình thực sự. Mặc dù việc xem nhà có thể yêu cầu làm việc vào buổi tối hoặc cuối tuần, hầu hết các nhà môi giới tự do đều tự quyết định thời gian rảnh, khối lượng khách hàng và giờ làm việc của mình. Các công ty lớn như Coldwell Banker đã được công nhận về việc hỗ trợ cân bằng công việc-cuộc sống cho các đại lý của họ.

Các vai trò kỹ thuật ($102,278-$135,039 trung bình lương)

Ngành kỹ thuật thu hút nhân tài một phần nhờ chất lượng cuộc sống. Các kỹ sư nghiên cứu, kỹ sư điện và kỹ sư vật liệu thường làm việc trong văn phòng hoặc phòng thí nghiệm theo giờ hành chính. Đánh giá của Glassdoor về các vị trí kỹ thuật nghiên cứu cho điểm 3.9/5.0 về cân bằng công việc-cuộc sống. Ngành này thu hút những người đã chọn kỹ thuật để hướng tới sự hài hòa giữa sự nghiệp và cuộc sống cá nhân.

Nhân sự và tuyển dụng ($66,119 trung bình lương)

Chuyên viên nhân sự thường duy trì giờ làm việc tiêu chuẩn, phù hợp với trách nhiệm thực hiện các chính sách cân bằng công việc-cuộc sống. Tuy nhiên, tuyển dụng có thể mở rộng ra ngoài giờ truyền thống nhờ khả năng làm việc từ xa và công nghệ, nhưng về cơ bản ngành này tôn trọng các lịch trình thông thường.

Phát triển công nghệ và phần mềm ($97,200 trung bình cho nhà phát triển di động)

Ngành công nghệ dẫn đầu về các hình thức làm việc linh hoạt. Các nhà phát triển web, nhà phát triển di động và các vai trò tương tự thường có các tùy chọn làm việc từ xa, giờ linh hoạt và chú trọng kết quả hơn là sự có mặt vật lý. Như Good giải thích, “Ngành công nghệ phù hợp với làm việc từ xa và giờ làm linh hoạt,” mặc dù ông lưu ý rằng không phải tất cả các vị trí công nghệ đều có sự linh hoạt như nhau—một số yêu cầu có mặt tại văn phòng hoặc trực ca.

Quyết định nghề nghiệp của bạn: Công việc tồi tệ ít quan trọng hơn lựa chọn của chính bạn

Danh sách các công việc tồi không nhằm mục đích làm bạn nản lòng—mà để cung cấp thông tin. Nhiều chuyên gia sẵn sàng làm việc trong các nghề đòi hỏi cao, tìm thấy ý nghĩa, phần thưởng tài chính hoặc đam mê để bù đắp cho những đánh đổi cá nhân. Một bác sĩ phẫu thuật có thể chấp nhận yêu cầu trực ca vì tác động của công việc. Một luật sư có thể chấp nhận giờ làm việc căng thẳng để theo đuổi các vụ án ý nghĩa hoặc cơ hội trở thành đối tác.

Điểm mấu chốt là: nhận thức giúp bạn có thể lựa chọn có chủ đích thay vì bị sốc khi nhận ra sau nhiều năm làm việc. Nếu cân bằng công việc-cuộc sống là ưu tiên hàng đầu của bạn, hướng tới các ngành nghề có sẵn các yếu tố linh hoạt, lịch trình hợp lý và văn hóa tôn trọng ranh giới là lựa chọn hợp lý. Ngược lại, nếu thăng tiến nghề nghiệp, thu nhập hoặc công việc ý nghĩa là lý do để chấp nhận hy sinh cá nhân, thì các công việc tồi có thể phù hợp với giá trị của bạn.

Các ngành nghề và lĩnh vực được đề cập ở đây đại diện cho hai cực của một phổ, chứ không phải là các danh mục tuyệt đối. Các tổ chức trong các lĩnh vực đòi hỏi cao ngày càng cung cấp các lựa chọn tiến bộ. Tương tự, các nghề thường mang lại sự cân bằng có thể có những tình huống cá nhân quá tải.

Dù bạn chọn con đường nào, hãy lựa chọn có chủ đích—biết rõ cả những công việc tồi về cân bằng lẫn các lựa chọn tốt hơn, bạn sẽ có đủ thông tin để đưa ra quyết định nghề nghiệp phù hợp với thực tế ưu tiên của chính mình hơn là theo cảm tính hoặc kỳ vọng mặc định.