Thị trường chứng khoán có đang sụp đổ vào năm 2026 không? Các chỉ số định giá lịch sử cho thấy cần thận trọng

Chỉ số S&P 500 đã mang lại lợi nhuận ấn tượng trong ba năm qua, với các mức tăng hàng năm hai chữ số liên tiếp trở thành điều bình thường chứ không còn là ngoại lệ. Khi bước vào đầu năm 2026, các nhà phân tích thị trường vẫn duy trì sự lạc quan, nhiều người dự đoán sẽ có thêm một năm hiệu suất hai chữ số nữa. Tuy nhiên, bên dưới tâm lý tích cực này là một loạt các chỉ số đáng lo ngại ngày càng gia tăng, đòi hỏi các nhà đầu tư cần xem xét nghiêm túc.

Hai tín hiệu định giá đặc biệt đáng lo ngại hiện đang báo đỏ trên Phố Wall, gợi nhớ những giai đoạn đã từng dẫn đến các đợt điều chỉnh lớn của thị trường. Các chỉ số này cho thấy rằng mặc dù một cuộc sụp đổ thị trường chứng khoán vào năm 2026 không phải là điều tất yếu, nhưng môi trường rủi ro đã tăng lên rõ rệt.

Các hệ số định giá ở mức cao lịch sử

Hệ số P/E dự phóng—chỉ số chính đo mức độ sẵn sàng trả giá của nhà đầu tư cho lợi nhuận doanh nghiệp dự kiến—hiện đứng ở khoảng 22 lần. Theo nghiên cứu của các chuyên gia đầu tư tại J.P. Morgan, đây là mức cao đáng kể so với trung bình 30 năm lịch sử khoảng 17 lần.

Mức định giá hiện tại đặc biệt đáng chú ý vì nó phản ánh các giai đoạn thị trường hưng phấn đỉnh điểm trước các đợt điều chỉnh. Lần cuối cùng hệ số P/E dự phóng đạt mức cao này là trong những tháng trước khi ngành công nghệ giảm mạnh vào năm 2021. Trước đó, các mức tương tự đã xuất hiện vào cuối những năm 1990, khi cơn sốt dot-com đạt đỉnh trước khi sụp đổ.

Khi thị trường chứng khoán xảy ra sụp đổ, thường là sau các giai đoạn dài các hệ số định giá đã tách biệt đáng kể khỏi các chuẩn mực lịch sử. Các hệ số ngày nay cho thấy nhà đầu tư đang định giá rất lạc quan về tăng trưởng lợi nhuận trong tương lai.

Tỷ lệ CAPE: Một tín hiệu cảnh báo mạnh mẽ hơn

Một dấu hiệu cảnh báo thậm chí còn thuyết phục hơn đến từ tỷ lệ Giá trên Lợi nhuận điều chỉnh theo chu kỳ (CAPE), một chỉ số định giá phức tạp hơn, làm mượt các chu kỳ kinh tế bằng cách sử dụng dữ liệu lợi nhuận đã điều chỉnh lạm phát trong vòng một thập kỷ. Chỉ số này cung cấp một cái nhìn dài hạn về việc thị trường có đang được định giá hợp lý hay không.

Trung bình 30 năm của tỷ lệ CAPE là khoảng 28,5. Hiện tại, nó đang dao động quanh mức 39,85—gần mức cao nhất trong lịch sử ghi nhận. Với hơn 153 năm dữ liệu thị trường, chỉ có một lần duy nhất tỷ lệ CAPE vượt quá 40, đó là vào thời điểm trước cuộc sụp đổ thị trường năm 2000, đã xóa sạch hàng nghìn tỷ đô la tài sản của nhà đầu tư.

Việc gần đạt đến các mức cực đoan trong lịch sử này cho thấy thị trường có thể còn ít dư địa hơn nhiều so với những gì nhiều người nghĩ. Khi các hệ số định giá đạt mức lệch khỏi trung bình dài hạn như vậy, ngay cả những yếu tố tiêu cực nhỏ cũng có thể gây ra sự điều chỉnh đáng kể về giá.

Điều này có nghĩa là một cuộc sụp đổ thị trường chứng khoán đang đến gần?

Câu trả lời trung thực là: không nhất thiết. Thị trường đã chứng minh khả năng phục hồi đáng kể, và sức mạnh kinh tế cơ bản có thể duy trì các hệ số cao trong một thời gian dài. Thêm vào đó, đổi mới sáng tạo, tăng năng suất hoặc lợi nhuận doanh nghiệp mạnh mẽ có thể biện minh cho mức giá hiện tại.

Tuy nhiên, rõ ràng các tín hiệu này cho thấy rằng chỉ số S&P 500 đã tăng cao hơn nhiều so với các nền tảng lịch sử thường cho phép. Trong khi các hệ số định giá không trực tiếp gây ra các đợt điều chỉnh thị trường, chúng làm tăng khả năng dễ bị tổn thương. Không có gì ngạc nhiên nếu thị trường chứng khoán sụp đổ vào năm 2026; đó chỉ là theo đúng mô hình đã được lịch sử chứng minh.

Những gì nhà đầu tư thông minh nên làm

Thay vì hoảng loạn bán tháo—một chiến lược đã chứng minh là phản tác dụng trong quá khứ—các nhà đầu tư nên thực hiện một cuộc rà soát toàn diện danh mục đầu tư. Hãy xem xét tăng cường tiếp xúc với các khoản đầu tư thường hoạt động tốt trong thời kỳ thị trường suy thoái: cổ phiếu trả cổ tức, các ngành phòng thủ hoặc các tài sản có định giá thấp hơn.

Chìa khóa không nhất thiết là phải rút khỏi cổ phiếu hoàn toàn, mà là chọn lọc hơn. Xác định các công ty chất lượng đang giao dịch ở mức giá hợp lý, đa dạng hóa qua các loại tài sản, và duy trì một tỷ lệ tiền mặt phù hợp có thể giúp vượt qua các biến động tiềm năng nếu thị trường điều chỉnh trong những tháng tới.

Các tín hiệu cảnh báo đã rõ ràng. Cách các nhà đầu tư phản ứng với chúng sẽ phần lớn quyết định kết quả của họ.