Có Thật Sự Có Một Bong Bóng AI Không? Những Dữ Liệu Thực Sự Cho Thấy Gì

Trong những tháng gần đây, mối lo ngại về việc định giá quá cao trong các cổ phiếu công nghệ đã gia tăng khi ngành này bước sang năm thứ tư liên tiếp ghi nhận lợi nhuận. Kể từ đầu tháng 11, những lo ngại về định giá phóng đại đã ảnh hưởng đến chỉ số Nasdaq Composite, vốn duy trì mức khá ổn định—từ 23.348 lên 23.461, tăng chưa đến 0,5% trong vòng ba tháng. Đối với các nhà đầu tư nhớ về sự tàn phá của bong bóng dot-com, những lo ngại này cảm thấy quen thuộc một cách không thoải mái. Tuy nhiên, khi CEO Jensen Huang của Nvidia gần đây đề cập đến câu hỏi về bong bóng AI trong buổi trình bày kết quả kinh doanh của công ty, ông đã chỉ ra một bức tranh hoàn toàn khác đang hình thành từ dữ liệu.

Nỗi Lo Bong Bóng AI và Bối Cảnh Lịch Sử

Nỗi lo về cổ phiếu AI gợi nhớ đến tháng 3 năm 2000, khi Nasdaq bắt đầu một đợt sụp đổ kéo dài nhiều năm, cuối cùng xóa sạch tới 77% giá trị của nó. Các ông lớn công nghệ của thời kỳ đó—Cisco, Intel, Oracle—còn giảm mạnh hơn nữa. Khi một khoản đầu tư giảm 80%, để hòa vốn cần phải tăng 400%, khiến các điểm vào trước bong bóng trở nên đặc biệt tàn phá đối với các nhà đầu tư chưa chuẩn bị. Lịch sử này rõ ràng khiến các nhà đầu tư cảm thấy lo lắng, đặc biệt sau khi chứng kiến giá cổ phiếu của Microsoft giảm 10% sau báo cáo lợi nhuận cuối tháng 1, mặc dù lợi nhuận tăng 60% so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, có một điểm khác biệt quan trọng giữa đợt tăng trưởng công nghệ ngày nay và cơn sốt dot-com. Năm 2000, chỉ 14% các công ty dot-com thực sự có lợi nhuận. Trong khi đó, cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo lại được thúc đẩy bởi các doanh nghiệp cực kỳ có lợi nhuận, đang mở rộng lợi nhuận với tốc độ phi thường. Microsoft tăng lợi nhuận 60% trong quý gần nhất, Nvidia tăng lợi nhuận 65%, và Alphabet lần đầu vượt mốc 100 tỷ USD doanh thu hàng quý đồng thời ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận 33%—mặc dù phải chịu khoản phạt chống độc quyền 3,45 tỷ USD.

Ba Sự Thay Đổi Lớn Về Nền Tảng Định Hình Lại Máy Tính

Theo Huang, cảnh quan công nghệ đang trải qua những biến động sâu sắc đến mức luật Moore—quan sát rằng khả năng của bán dẫn gần như nhân đôi mỗi 18 tháng—đã bị phá vỡ một cách căn bản. Trong kỷ nguyên đã biến đổi này, ba chuyển đổi nền tảng đồng thời đang diễn ra.

Đầu tiên là sự chuyển đổi từ CPU (bộ xử lý trung tâm) sang GPU (bộ xử lý đồ họa). Toàn bộ hệ sinh thái phần mềm, trước đây phụ thuộc vào kiến trúc CPU, đang chuyển dịch sang hạ tầng GPU phù hợp hơn cho các tác vụ AI. Trong lĩnh vực điện toán đám mây, chuyển đổi này mở ra một cơ hội trị giá hàng trăm tỷ USD, sẽ thúc đẩy cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo.

Thứ hai, một điểm tới hạn quan trọng đã xuất hiện khi AI vừa biến đổi các ứng dụng hiện có, vừa tạo ra các ứng dụng hoàn toàn mới. AI sinh tạo đang thay thế machine learning cổ điển trong các thuật toán tìm kiếm, nhắm mục tiêu quảng cáo, dự đoán chuyển đổi và quản lý nội dung. Kinh nghiệm của Meta minh họa cho sự thay đổi này—các công cụ marketing dựa trên AI của họ đã tăng tỷ lệ chuyển đổi quảng cáo trên Instagram thêm 5% và Facebook thêm 3%, tạo ra những “lợi nhuận đáng kể cho các nhà cung cấp dịch vụ quy mô lớn.”

Thứ ba, sự xuất hiện của AI Tương tác (Agentic AI) đại diện cho bước tiến tiếp theo. Các hệ thống này—từ các chuyên gia pháp lý AI đến các bộ điều khiển xe tự hành—có khả năng lý luận và lập kế hoạch, đánh dấu một bước tiến sâu sắc. Việc Huang công bố công nghệ lái xe tự hành của Nvidia vào tháng 1 đã nhấn mạnh sự chuyển đổi này, gọi đó là một “thời điểm ChatGPT” cho trí tuệ nhân tạo vật lý.

Các Chỉ Số Định Giá: Hôm Nay So Với Thời Kỳ Dot-Com

Khi đánh giá rủi ro bong bóng AI, các chỉ số định giá cung cấp bằng chứng trực tiếp nhất. Hiện nay, chỉ số Nasdaq-100 duy trì tỷ lệ P/E trung bình là 32,9—thực tế thấp hơn mức trung bình 33,4 của một năm trước đó. Quá trình này đi ngược lại với những gì xảy ra trong vùng bong bóng thực sự.

Ngược lại, tháng 3 năm 2000: Nasdaq-100 trung bình có tỷ lệ P/E là 60. Cisco, công ty lớn nhất thế giới lúc đó, có tỷ lệ P/E lên tới 472. So sánh với P/E hiện tại của Nvidia là 47,7. Khoảng cách định giá giữa thời kỳ đó và hiện tại thật đáng chú ý—Nvidia giao dịch với mức nhân ước tính khoảng một phần mười so với Cisco trong đỉnh cao của cơn sốt dot-com.

Sự khác biệt còn vượt ra ngoài định giá từng cổ phiếu. Trong cuối những năm 1990, các công ty dot-com không có lợi nhuận vẫn được định giá phi lý. Các nhà lãnh đạo trí tuệ nhân tạo ngày nay không chỉ có lợi nhuận—họ còn mở rộng biên lợi nhuận đáng kể. Bối cảnh lợi nhuận này khiến định giá hiện tại trở nên hợp lý hơn nhiều so với mức độ đầu cơ của năm 2000.

Ngoài Nvidia: Các Nền Tảng Của Cuộc Cách Mạng AI Phổ Quát

Gã khổng lồ bán dẫn vẫn là biểu tượng của cuộc cách mạng AI trị giá 15,7 nghìn tỷ USD, nhưng toàn bộ hệ sinh thái công nghệ cũng thể hiện các chỉ số cơ bản vững chắc tương tự. Thay vì các điều kiện bong bóng đặc trưng, dữ liệu hiện tại cho thấy đợt tạm dừng thị trường trong ba tháng đang giúp các công ty mở rộng nhanh chóng có thể phát triển phù hợp với định giá của họ, tạo ra các điểm vào hấp dẫn cho các nhà đầu tư dài hạn.

Lịch sử cho thấy việc nhận diện các chuyển đổi nền tảng thực sự—và phân biệt chúng với các cơn sốt đầu cơ—là yếu tố then chốt cho kết quả đầu tư. Khuyến nghị của Netflix từ tháng 12 năm 2004 đã biến khoản đầu tư 1.000 USD thành 446.319 USD vào năm 2026. Khuyến nghị Nvidia tháng 4 năm 2005 đã tạo ra 1.137.827 USD từ cùng khoản đầu tư ban đầu. Những kết quả này xuất phát từ việc nhận diện các công nghệ biến đổi sớm, chứ không phải dựa vào việc bắt kịp các bong bóng.

Cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo thể hiện các đặc điểm của một sự phá vỡ nền tảng thực sự chứ không phải của một bong bóng AI: tăng trưởng lợi nhuận đáng kể, định giá cải thiện thay vì xấu đi, và ba chuyển đổi công nghệ đồng thời đang định hình lại kiến trúc máy tính. Trong khi điều kiện thị trường vẫn có thể thay đổi do các diễn biến bất ngờ, dữ liệu hiện tại cho thấy cơ hội chứ không phải sụp đổ sắp tới.

Thu nhập trung bình hàng năm của Stock Advisor tính đến ngày 3 tháng 2 năm 2026 là 932%, vượt xa mức 197% của S&P 500.