Hành trình giá vàng trong năm 2024: Từ 2.000 USD đến mức cao kỷ lục

Kim loại quý đã trải qua một đợt tăng mạnh mẽ suốt năm 2024, với giá vàng từ khoảng 2.000 USD/ounce đầu năm đã leo lên gần 2.800 USD khi kết thúc năm. Sự tăng giá đáng kể này được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố hội tụ, bao gồm chính sách tiền tệ, căng thẳng quốc tế và sự thay đổi tâm lý nhà đầu tư. Hiểu rõ những yếu tố đã tác động đến giá vàng trong năm 2024 cung cấp bối cảnh quý giá cho các nhà đầu tư đánh giá vị thế danh mục của mình hướng tới năm 2025.

Những yếu tố thúc đẩy giá vàng tăng trong năm 2024

Các yếu tố chính định hình động thái giá vàng trong suốt năm 2024 bao gồm việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cắt giảm lãi suất mạnh mẽ, căng thẳng địa chính trị leo thang tại Đông Âu và Trung Đông, cùng với sự bất ổn ngày càng gia tăng trên thị trường tài chính toàn cầu. Quyết định của Fed giảm lãi suất 75 điểm cơ bản trong năm đã thay đổi căn bản các tính toán về giá vàng, vốn thường tăng giá khi lợi suất thực của các tài sản cạnh tranh giảm xuống.

Các mô hình mua vào của ngân hàng trung ương đã nổi lên như một trong những lực lượng quan trọng nhất giữ giá vàng ở mức cao. Các tổ chức trên toàn thế giới, dẫn đầu là Trung Quốc với việc mua 22 tấn trong hai tháng đầu năm, đã tích trữ vàng vật chất một cách có hệ thống. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc duy trì đà mua vào tích cực, trong khi Thổ Nhĩ Kỳ, Kazakhstan và Ấn Độ cũng tăng đáng kể lượng dự trữ của họ. Nhu cầu bán buôn của Trung Quốc đã tăng vọt lên 271 tấn trong tháng 1 năm 2024 — mức cao nhất từ trước đến nay — khi các nhà đầu tư tháo chạy khỏi các tài sản bất động sản và cổ phiếu đang giảm giá trị. Giá trị cổ phiếu Trung Quốc đã mất gần 5 nghìn tỷ USD trong vòng ba năm trước đó, làm tăng nhu cầu đối với kim loại quý như một hàng rào phòng vệ.

Tuy nhiên, không phải năm 2024 toàn là tăng trưởng liên tục. Sau chiến thắng của Donald Trump trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ, giá vàng biến động do dòng vốn chuyển sang Bitcoin và các tài sản rủi ro khác. Dù gặp phải những trở ngại tạm thời này, các yếu tố cấu trúc hỗ trợ giá vàng cao hơn cuối cùng vẫn chiếm ưu thế, giúp kim loại này kết thúc năm với mức tăng gần 40%.

Giá vàng biến động qua từng quý của năm 2024

Hiệu suất theo quý của vàng thể hiện một bức tranh về sức mạnh bền vững xen lẫn các đợt điều chỉnh. Trong quý đầu tiên, kim loại quý đạt mức cao kỷ lục ban đầu là 2.251,37 USD vào ngày 31 tháng 3 năm 2024. Các hoạt động mua vào của ngân hàng trung ương liên tục hỗ trợ, đặc biệt trong tháng 1 và đầu tháng 2 khi các bất ổn địa chính trị và sự mong manh của nền kinh tế thúc đẩy dòng tiền vào các tài sản an toàn.

Quý thứ hai chứng kiến đà tăng tốc, đạt mức cao nhất mọi thời đại là 2.450,05 USD vào tháng 5 năm 2024. Đà tăng này được củng cố bởi hướng dẫn dự báo của Fed vào cuối tháng 2, dự kiến sẽ cắt giảm lãi suất từ 3 đến 4 lần trong năm 2024. Việc định giá lại kỳ vọng chính sách tiền tệ đã kích hoạt hoạt động mua bắt đáy ngắn hạn và đà tăng dựa trên đà, đẩy giá lên cao đột biến. Đáng chú ý, tâm lý nhà đầu tư bắt đầu quay trở lại với vàng trong giai đoạn này, với các quỹ ETF có trụ sở tại phương Tây đảo chiều rút ròng. Các quỹ như SPDR Gold Shares (NYSE: GLD), Sprott Physical Gold Trust (NYSE: PHYS), Royal Mint Responsibly Sourced Physical Gold ETC (LSE: RMAU), và UBS ETF Gold (SWX: AUUSI) đều ghi nhận dòng vốn chảy vào, dù các quỹ tập trung vào châu Âu vẫn tiếp tục rút ròng.

Quý thứ ba ghi nhận một mức đỉnh khác, với vàng tiến gần tới 2.672,51 USD vào ngày 26 tháng 9 năm 2024, ngay sau khi Fed công bố giảm lãi suất 50 điểm cơ bản. Dù Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc tạm dừng mua trực tiếp trong quý này, các ngân hàng khu vực vẫn nhận được hạn ngạch nhập khẩu mới vào tháng 8, duy trì nhu cầu cơ bản ổn định. Hoạt động của ngân hàng trung ương trong quý này đã bổ sung 186 tấn vào dự trữ toàn cầu, trong đó Ngân hàng Trung ương Ba Lan dẫn đầu với 42 tấn.

Kết thúc năm 2024, quý cuối cùng diễn ra biến động nhưng cuối cùng vẫn hỗ trợ cho mức giá cao hơn. Quý này bắt đầu gần 2.660 USD, nhanh chóng giảm xuống còn 2.608,40 USD vào ngày 9 tháng 10 rồi bật tăng trở lại mạnh mẽ. Báo cáo chỉ số giá tiêu dùng tháng 9 thấp hơn dự kiến, với lạm phát hàng năm là 2,4% so với dự báo 2,3%, đã thúc đẩy kỳ vọng Fed sẽ cắt giảm lãi suất tại cuộc họp tháng 11. Giá vàng tăng lên mức cao kỷ lục quý là 2.785,40 USD vào ngày 30 tháng 10.

Việc Donald Trump đắc cử đã khiến giá giảm trở lại còn 2.664 USD vào ngày 6 tháng 11 năm 2024. Tuy nhiên, việc Fed cắt giảm lãi suất 25 điểm cơ bản vào ngày 7 tháng 11 đã hỗ trợ, đẩy giá tạm thời vượt qua mức 2.700 USD. Đến giữa tháng 11, kim loại quý đã điều chỉnh về mức 2.562,50 USD, mức thấp của quý, rồi phục hồi gần 2.715,80 USD vào cuối tháng. Tháng 12 chứng kiến sự củng cố thêm, giá kết thúc năm quanh mức 2.660 USD.

Mua vào của ngân hàng trung ương: lực lượng chi phối xu hướng giá vàng

Các nhà quan sát thị trường ngày càng nhận thức rõ rằng, việc tích trữ của ngân hàng trung ương, chứ không chỉ là biến động lãi suất, đã trở thành yếu tố quyết định chính hướng đi của giá vàng từ khoảng năm 2009 trở lại đây. David Barrett, CEO của EBC Financial Group tại Anh, nhấn mạnh: các ngân hàng trung ương hoạt động như những nhà đầu tư giữ lâu dài, mua vào để loại bỏ nguồn cung ra khỏi thị trường, từ đó thay đổi căn bản cung cầu.

Dữ liệu theo dõi của Hội đồng Vàng Thế giới cho thấy quy mô của hiện tượng này. Trong bốn quý liên tiếp, tổng mua vàng của ngân hàng trung ương đạt 909 tấn trong quý III năm 2024, so với 1.215 tấn cùng kỳ năm trước. Mặc dù tốc độ này chậm lại, nhưng việc tích trữ vẫn còn mạnh mẽ theo tiêu chuẩn lịch sử, với riêng quý III ngân hàng trung ương đã bổ sung 186 tấn.

Sự duy trì này phản ánh một xu hướng vĩ mô rộng hơn: khi chia rẽ chính trị toàn cầu ngày càng sâu sắc và nền kinh tế vẫn mong manh, các tổ chức xem vàng như một công cụ bảo hiểm danh mục thiết yếu. Sức hấp dẫn của kim loại quý như một công cụ đa dạng hóa và giảm thiểu rủi ro đã thúc đẩy các ngân hàng trung ương duy trì mua vào bất chấp các cân nhắc về lãi suất có thể khiến họ hạn chế tích trữ hơn bình thường.

Căng thẳng địa chính trị và nhu cầu trú ẩn an toàn

Ngoài chính sách tiền tệ, bất ổn địa chính trị đã đóng vai trò then chốt trong việc duy trì đà tăng giá vàng suốt năm 2024. Cuộc xung đột Nga-Ukraine leo thang mạnh mẽ trong quý 4 khi Mỹ cho phép Ukraine triển khai tên lửa đạn đạo tầm trung ATACMS nhằm vào lãnh thổ Nga vào ngày 17 tháng 11 năm 2024. Vương quốc Anh và Pháp nhanh chóng theo sau, cấp phép tương tự cho Ukraine. Các diễn biến này đã kích hoạt các lời lẽ leo thang từ phía Nga, trong đó có kế hoạch giảm ngưỡng đáp trả hạt nhân để bao gồm các cuộc tấn công thông thường từ các quốc gia được hậu thuẫn bởi các cường quốc hạt nhân.

Vào ngày 21 tháng 11 năm 2024, Nga đã tiến hành thử nghiệm tên lửa đạn đạo tầm trung đầu tiên, mặc dù là thử nghiệm không mang đầu đạn chiến đấu. Sự kiện này nhấn mạnh rủi ro ngày càng tăng của một cuộc leo thang quân sự lớn, một diễn biến thường làm tăng nhu cầu vàng như một nơi trú ẩn an toàn của các nhà đầu tư trong bối cảnh bất ổn địa chính trị. Yếu tố này đã cung cấp hỗ trợ quý giá cho giá vàng đúng vào thời điểm các yếu tố khác có thể gây áp lực giảm giá.

Tập đoàn khai thác vàng và tái cấu trúc ngành

Ngoài các yếu tố về giá, ngành vàng cũng chứng kiến hoạt động sáp nhập và mua bán lớn trong năm 2024. Gold Fields của Nam Phi công bố ý định mua lại Osisko Mining của Canada (TSX: OSK) với giá trị 2,16 tỷ CAD. Đồng thời, AngloGold Ashanti (NYSE: AU) đồng ý mua lại Centamin của Anh (TSX: CEE) với giá 2,5 tỷ USD. Những thương vụ này thể hiện niềm tin của các nhà sản xuất lớn về nhu cầu duy trì đối với vàng và khả năng mở rộng khai thác trong mức giá hiện tại.

Triển vọng cho giá vàng trong tương lai

Kết thúc năm 2024 và bắt đầu năm 2025, nhiều yếu tố chưa rõ ràng đang đe dọa tương lai của vàng. Chính quyền mới của Trump đặt ra câu hỏi về quỹ đạo chính sách tiền tệ, với khả năng lạm phát tăng nếu các chính sách kinh tế đề xuất trở nên lạm phát. Đồng thời, các tuyên bố của ông về việc ưa chuộng các chính sách thương mại bảo hộ hơn có thể gây rối loạn thị trường tài chính toàn cầu và các mối quan hệ tiền tệ, từ đó thúc đẩy thêm nhu cầu trú ẩn an toàn cho vàng.

Câu chuyện giá vàng 2024 cuối cùng phản ánh một sự tương tác phức tạp giữa chính sách nới lỏng tiền tệ, lo ngại địa chính trị và niềm tin của ngân hàng trung ương rằng kim loại quý vật chất xứng đáng được tích trữ lâu dài. Các nhà đầu tư dự kiến vào năm 2025 nên nhận thức rõ rằng các yếu tố này vẫn còn hiện hữu trong bức tranh vĩ mô, tiếp tục định hình xu hướng giá vàng khi năm mới tiếp diễn.