Nhà đầu tư huyền thoại Granttham cảnh báo: Cơn sốt AI đã tạo ra bong bóng trong bong bóng Thị trường đã khai thác hết lợi nhuận trong nhiều năm tới

Huyền thoại nhà đầu tư, đồng sáng lập GMO Jeremy Grantham một lần nữa cảnh báo: cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) đã tạo ra “bong bóng trong bong bóng” và khuyên giới trẻ không nên đặt sự nghiệp vào Phố Wall.

Trong hồi ký gần đây, Grantham viết rằng kể từ năm 2020, thị trường chứng khoán Mỹ đã ở trong trạng thái bong bóng, và việc ra mắt ChatGPT vào cuối năm 2022 đã tiếp thêm động lực đầu cơ mới cho thị trường Mỹ vốn đã bắt đầu dao động, tạo thành “bong bóng trong bong bóng”.

Ông chỉ ra rằng, bong bóng AI này “hầu như không có đối tượng so sánh rõ ràng trong lịch sử”, nhưng xu hướng của nó rất có khả năng “ít nhất sẽ giảm đợt”, và cuối cùng dẫn đến vỡ bong bóng toàn thị trường ban đầu.

Grantham tỏ vẻ bi quan về triển vọng thị trường. Ông cảnh báo rằng, đà tăng mạnh của thị trường chứng khoán Mỹ trong những năm gần đây đã sớm tiêu hao lợi nhuận trong nhiều năm tới, khiến triển vọng lợi nhuận dài hạn của thị trường “gần như nằm trong một trong những vùng kém nhất trong lịch sử”. Các nhà đầu tư có thể đối mặt với “lợi nhuận dài hạn thấp” hoặc trải qua “một đợt thị trường gấu sâu, rồi trở lại mức lợi nhuận bình thường”.

Ông cũng dự đoán rằng, việc tăng lãi suất liên tục trong vài năm qua cùng với các “hành vi đầu cơ phi lý” trong và sau đại dịch cuối cùng sẽ “kết thúc bằng suy thoái kinh tế”.

“Ít nhất kể từ năm 2020, thị trường Mỹ luôn trong trạng thái bong bóng,” ông viết, nhấn mạnh rằng, mặc dù thời điểm vỡ bong bóng khó dự đoán, nhưng tất cả các bong bóng trong lịch sử cuối cùng đều không thoát khỏi số phận.

Năm nay 87 tuổi, Grantham nổi tiếng với việc dự đoán chính xác ba lần bong bóng thị trường, bao gồm sự sụp đổ của bong bóng internet năm 2000, đỉnh cao của thị trường bò năm 2008, nhưng gần đây các dự đoán của ông lại không chính xác.

Trong sách, ông tiết lộ rằng từ tháng 1 năm 2020, ông đã nghiên cứu sâu các tin đồn về “virus bí ẩn”, đánh giá rằng nó sẽ gây ra mối đe dọa nghiêm trọng về y tế và kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh các quốc gia ứng phó không đúng cách.

Sau đó, ông đã thực hiện các biện pháp điều chỉnh phòng thủ cho danh mục đầu tư của tổ chức từ thiện gia đình — “Quỹ Bảo vệ Môi trường Grantham” — để ứng phó với khả năng thị trường giảm, và khuyên các đồng nghiệp của GMO chuẩn bị sẵn sàng cho biến động thị trường.

“Ở đây tôi có thể tự hào nói rằng, dự đoán của tôi còn sớm hơn phần lớn mọi người,” ông viết, “Điều xấu là khi mọi chuyện rõ ràng, các giao dịch của chúng tôi không dùng đòn bẩy, cũng thiếu chiến lược đủ tốt, gần như chẳng làm gì cả.”

Grantham thừa nhận rằng, đợt giao dịch trong dịch bệnh này đã nhắc nhở ông rằng “tôi thể hiện xuất sắc trong nghiên cứu và đánh giá, nhưng trong thực thi cụ thể, thỉnh thoảng lại tỏ ra trung bình.”

Không khuyên giới trẻ dấn thân vào ngành tài chính

Trong hồi ký, Grantham cũng bày tỏ suy nghĩ về ngành tài chính. Ông thừa nhận quản lý đầu tư đòi hỏi trí tuệ, nhưng ý nghĩa xã hội hạn chế. Ngược lại, ông nhấn mạnh tầm quan trọng của các lĩnh vực kỹ thuật, nông nghiệp, nghiên cứu khoa học đối với sự ổn định xã hội trong tương lai.

Quan điểm này mở rộng đến thái độ của ông đối với AI — ông không phủ nhận tiến bộ công nghệ, mà cảnh báo về việc thị trường vốn quá mức tài chính hóa công nghệ.

Ông cho rằng, đổi mới thực sự cần thời gian, thử nghiệm sai sót và sự kiên nhẫn của vốn, còn môi trường bong bóng thường dẫn đến phân bổ nguồn lực bị bóp méo.

“Nếu cuộc đời có thể làm lại, tôi thà theo đuổi những công việc có giá trị xã hội thực sự, đạt đột phá trong những lĩnh vực quan trọng như vậy, hơn là kiếm được số tiền tương đương trên thị trường chứng khoán, điều đó sẽ khiến tôi cảm thấy thỏa mãn và phấn khích hơn.”