Báo Công nghệ: Ngành phần mềm sẽ không chấm dứt, chỉ đang được AI định hình lại

AI (Trí tuệ nhân tạo) có thể chấm dứt ngành công nghiệp phần mềm không? Về chủ đề nóng này, gần đây thị trường và các ngành đã phản ứng bằng hành động. Mối lo ngại của Phố Wall Mỹ về tác động của AI đối với ngành phần mềm tiếp tục gia tăng, cổ phiếu phần mềm bị bán tháo, làn sóng bán tháo nhanh chóng lan rộng ra toàn cầu. Trong khi đó, giới công nghệ lại đưa ra những tiếng nói hoàn toàn trái ngược. Giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang thẳng thừng nói rằng “AI sẽ thay thế các công cụ phần mềm” là “quan điểm cực kỳ phi lý”; Giám đốc điều hành OpenAI Sam Altman cũng cho biết, cách tạo ra, sử dụng và mô hình kinh doanh phần mềm đang diễn ra những thay đổi sâu sắc, nhưng “phần mềm sẽ không biến mất”.

Nguyên nhân gây ra tranh cãi này là do công cụ chuyên biệt của startup AI Anthropic gây ảnh hưởng đến chức năng của phần mềm truyền thống: plugin pháp lý AI này có thể thực hiện nhiều công việc liên quan đến văn bản, bao gồm theo dõi các vấn đề tuân thủ, xem xét tài liệu pháp lý, trong khi đó đây chính là các chức năng cốt lõi của nhiều sản phẩm phần mềm pháp lý. Khi AI có thể tự động hoàn thành khối lượng lớn công việc vốn dựa vào phần mềm chuyên nghiệp, thị trường không khỏi đặt câu hỏi: Nếu AI có thể trực tiếp hoàn thành nhiệm vụ, chúng ta còn cần phần mềm riêng nữa không?

Tâm lý bi quan này từ tác động của một công cụ AI đơn lẻ dần chuyển thành sự đánh giá lại toàn diện về mô hình kinh doanh của ngành phần mềm, và cuối cùng hướng tới một câu hỏi cốt lõi — liệu mô hình SaaS (phần mềm dưới dạng dịch vụ) có đang bị AI xáo trộn không?

Trong hơn mười năm qua, mô hình SaaS dựa trên đăng ký, cập nhật liên tục, giữ chân khách hàng cao luôn là động lực tăng trưởng ổn định nhất của ngành phần mềm. Nhưng giờ đây, tất cả đã không còn “tự nhiên” nữa. Với sự phát triển nhanh chóng của AI sinh tạo và công nghệ trí tuệ nhân tạo, người dùng chỉ cần đưa ra yêu cầu, AI có thể phân tích, tạo báo cáo thậm chí tự động thực thi quy trình, giá trị của phần mềm như một công cụ trung gian bắt đầu bị thu hẹp. Khi các hệ thống trí tuệ nhân tạo có thể liên hệ qua nhiều hệ thống, tích hợp nhiều chức năng phần mềm trong một cuộc đối thoại hoặc lệnh duy nhất, sự tồn tại của các sản phẩm phần mềm đơn lẻ càng trở nên mờ nhạt hơn.

Đồng thời, khả năng tạo mã của AI cũng nâng cao rõ rệt, rút ngắn đáng kể chu kỳ phát triển phần mềm, giảm thiểu rào cản phát triển. Ngành đang chuyển từ “sản xuất dựa trên nhân lực dồi dào” sang “sản xuất thông minh”, mô hình kinh doanh truyền thống dựa trên chức năng và đăng ký đang đối mặt với thách thức trực tiếp.

Tuy nhiên, xét theo dài hạn, AI không chấm dứt ngành phần mềm mà đang viết lại cách vận hành của nó. Mô hình phát triển phần mềm đang chuyển từ “người viết mã + công cụ hỗ trợ” sang “người xác định mục tiêu + AI tạo ra thực thi”, vai trò của nhà phát triển từ nhà sản xuất mã chuyển sang nhà thiết kế hệ thống và cộng tác viên AI. Cách sử dụng phần mềm cũng đang thay đổi, từ một công cụ cần học cách vận hành sang hệ thống thông minh có thể hiểu yêu cầu và chủ động thực hiện nhiệm vụ. Cuộc cạnh tranh phần mềm trong tương lai không chỉ dựa vào chức năng hay độ phong phú, mà còn dựa vào mức độ thông minh và hiểu biết sâu về ngành.

Quan trọng hơn, AI đang tạo ra các không gian phần mềm mới. Nhu cầu về nền tảng huấn luyện mô hình, kỹ thuật dữ liệu, hệ thống an toàn và đánh giá AI tăng nhanh; các ngành như sản xuất, y tế, tài chính cần nâng cấp thông minh, đòi hỏi các hệ thống chuyên nghiệp kết hợp “AI + kiến thức ngành”; công nghệ AI đại diện như hệ thống trí tuệ nhân tạo cũng đang mở rộng hệ sinh thái ứng dụng. Những lĩnh vực mới này lại đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực kỹ thuật phần mềm, đồng thời tạo ra các cơ hội ngành công nghiệp mới.

Vì vậy, thay vì nói AI sẽ chấm dứt ngành phần mềm, đúng hơn là nó đang chấm dứt “thời đại phần mềm cũ”. Phần mềm sẽ không biến mất, nhưng hình thái, phương thức phát triển và mô hình kinh doanh của phần mềm đang được định hình lại toàn diện. Những doanh nghiệp có thể tích hợp sâu AI vào các ngành nghề sẽ có cơ hội lớn hơn trong cuộc cách mạng công nghiệp mới; còn các công ty phần mềm truyền thống thiếu rào cản về công nghệ và ngành nghề có thể sẽ bị loại bỏ nhanh chóng trong quá trình này. Ngành phần mềm không đi đến hồi kết, mà đang bước vào một giai đoạn mới, lấy trí tuệ làm trung tâm.