Các loại ETF Bitcoin là gì? So sánh sự khác biệt lớn giữa giao ngay và hợp đồng tương lai

ETF (quỹ giao dịch trên sàn) về Bitcoin cho phép nhà đầu tư truyền thống tiếp cận tài sản Bitcoin trực tiếp qua thị trường chứng khoán mà không cần tự quản lý ví hoặc giao dịch trên sàn. Sáng kiến này làm cho việc đầu tư vào Bitcoin trở nên tiện lợi hơn và thu hút lượng lớn vốn tổ chức đổ vào thị trường. Nhưng bạn có biết các loại ETF Bitcoin là gì không? Các loại khác nhau này có điểm khác biệt như thế nào?

Hiểu về ETF Bitcoin — Con đường mới để tiếp cận thị trường đầu tư truyền thống

Ý tưởng cốt lõi của ETF Bitcoin rất đơn giản: đó là một sản phẩm quỹ niêm yết trên sàn, theo dõi diễn biến giá của Bitcoin. Nhà đầu tư chỉ cần đặt lệnh như mua cổ phiếu, sẽ có quyền tiếp xúc với Bitcoin mà không cần phải quản lý ví phức tạp hay thao tác trên sàn giao dịch.

Tùy thuộc vào tài sản cơ sở và phương thức giao dịch, ETF Bitcoin chủ yếu được chia thành hai loại chính. Một loại dựa trên Bitcoin thực tế (tài sản vật chất), loại còn lại dựa trên hợp đồng tương lai (phái sinh). Hai công cụ đầu tư tưởng chừng giống nhau này thực tế vận hành theo các logic khác nhau đáng kể.

So sánh hai loại chính: ETF giao ngay vs ETF hợp đồng tương lai

ETF Bitcoin giao ngay là quỹ trực tiếp sở hữu Bitcoin thật. Quỹ quản lý mua Bitcoin thực, lưu giữ trong các tổ chức lưu ký an toàn, và các phần của ETF sẽ liên kết với số lượng Bitcoin thực tế sở hữu. Điều này có nghĩa là phần của nhà đầu tư mua vào ETF tương ứng với tài sản Bitcoin thực, có thể kiểm đếm được.

ETF hợp đồng tương lai Bitcoin thì theo một chiến lược khác. Thay vì trực tiếp sở hữu Bitcoin, quỹ đầu tư vào hợp đồng tương lai Bitcoin để theo dõi giá Bitcoin. Hợp đồng tương lai là thỏa thuận dự đoán giá trong tương lai, quỹ nắm giữ các hợp đồng này để phản ánh xu hướng giá Bitcoin. Dù mục tiêu cuối cùng giống nhau, cách thực hiện của hai loại này hoàn toàn khác biệt.

Xét về hiệu quả thực tế, ETF giao ngay mang tính trực tiếp và minh bạch hơn, còn ETF hợp đồng tương lai do liên quan đến cơ chế định giá phái sinh, có thể phát sinh chi phí bổ sung trong một số điều kiện thị trường nhất định.

Tại sao nên chọn ETF? So sánh 4 lợi thế chính so với quỹ tín thác truyền thống

So với các quỹ tín thác tài sản kỹ thuật số truyền thống như GBTC, ETF Bitcoin có những lợi thế rõ rệt.

Lợi thế 1: Cơ chế giao dịch linh hoạt hơn

ETF sử dụng cơ chế tạo lập thị trường, cho phép tạo mới và mua lại cổ phiếu trên thị trường sơ cấp. Điều này nghĩa là nguồn cung ETF sẽ điều chỉnh theo nhu cầu thị trường. Trong khi đó, GBTC không cho phép mua lại, nhà đầu tư muốn thoái vốn chỉ có thể giao dịch trên thị trường thứ cấp. Sự khác biệt này ảnh hưởng trực tiếp đến tính linh hoạt của việc đầu tư.

Lợi thế 2: Thanh khoản tốt hơn

GBTC có thời gian khóa 6 tháng và thường xuyên xuất hiện hiện tượng cao hơn giá trị tài sản cơ sở (premium). Do nguồn cung hạn chế, cầu cao, giá GBTC thường cao hơn giá trị Bitcoin thực, khiến nhà đầu tư phải chịu thêm chi phí. Ngược lại, sau khi ETF niêm yết, thanh khoản thường dồi dào, ít xuất hiện premium hoặc discount rõ rệt, giá gần sát giá trị tài sản thực hơn.

Lợi thế 3: Chi phí thấp hơn rõ rệt

Chi phí của GBTC khá phức tạp, gồm phí môi giới, phí quản lý hàng năm và hao hụt do premium. Hiện tại, phí quản lý của GBTC là khoảng 2% mỗi năm. Trong khi đó, các ETF hợp đồng tương lai như BITO (ra mắt tháng 10/2021) chỉ có phí quản lý khoảng 0.95%, thấp hơn gấp đôi. Sự chênh lệch này về chi phí sẽ ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận dài hạn của nhà đầu tư.

Lợi thế 4: Rào cản đầu tư thấp hơn nhiều

GBTC yêu cầu nhà đầu tư phải đủ điều kiện, số tiền tối thiểu là 50.000 USD, chỉ dành cho nhà đầu tư đủ tiêu chuẩn. Trong khi đó, ETF Bitcoin có tiêu chuẩn và giới hạn về điều kiện, số tiền đầu tư thấp hơn nhiều. Nhà đầu tư cá nhân có thể mua như cổ phiếu với số tiền nhỏ hơn, giúp phổ cập rộng rãi hơn.

Quá trình từ xin phép đến phê duyệt — Dòng thời gian phát triển của ETF Bitcoin

Con đường pháp lý của ETF Bitcoin không dễ dàng. Từ khi bắt đầu nghiên cứu đến khi được chấp thuận cuối cùng, đã trải qua hơn một thập kỷ chờ đợi và nhiều lần bị từ chối.

Tháng 7/2013, anh em nhà Winklevoss nộp đơn xin ETF Bitcoin đầu tiên cho Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC), là lần đầu tiên có hồ sơ như vậy.

Trong những năm sau đó, các đơn xin liên tục tràn vào nhưng cũng bị từ chối nhiều lần:

• Tháng 7/2016, công ty blockchain SolidX nộp đơn
• Tháng 1/2017, Grayscale lần đầu nộp đơn, rồi rút vào tháng 10 cùng năm
• Tháng 12/2017, Direxion và GraniteShares lần lượt nộp đơn, đều bị từ chối vào tháng 8/2018
• Tháng 1/2019, công ty quản lý tài sản mã hóa Bitwise nộp đơn, bị từ chối vào tháng 10 cùng năm
• Tháng 6/2020, WisdomTree nộp đơn có chứa 5% Bitcoin

Đến năm 2021, bước ngoặt mới xuất hiện. Tháng 2/2021, Canada phê duyệt ETF Bitcoin đầu tiên của Bắc Mỹ — Purpose Bitcoin ETF, niêm yết trên sàn Toronto.

Tháng 10/2021, Mỹ cũng có bước đột phá. SEC chính thức chấp thuận ETF chiến lược Bitcoin của ProShares (mã: BITO) niêm yết trên sàn NYSE Arca. Đây là ETF Bitcoin đầu tiên của Mỹ. Tuy nhiên, cần lưu ý, BITO là ETF hợp đồng tương lai, còn ETF giao ngay vẫn chưa được SEC chấp thuận.

Sau đó, thị trường ETF Bitcoin bắt đầu phát triển nhanh hơn. Tháng 1/2023, dưới sức ép của thị trường và các tổ chức, SEC Mỹ đã chấp thuận các ETF Bitcoin giao ngay đầu tiên, như ETF Bitcoin của BlackRock (IBIT) và các sản phẩm nổi bật khác. Sự thay đổi này mở ra cánh cửa cho các quỹ truyền thống, dòng vốn đổ vào thị trường Bitcoin ngày càng lớn.

Đến năm 2024, ETF Bitcoin giao ngay đã trở thành phương thức phổ biến nhất để nhà đầu tư toàn cầu tiếp cận Bitcoin, các sản phẩm ngày càng đa dạng, phí giảm dần, lựa chọn mở rộng hơn.

Làm thế nào để chọn sản phẩm ETF Bitcoin phù hợp?

Trước sự đa dạng ngày càng tăng của các ETF Bitcoin, nhà đầu tư cần dựa trên các tiêu chí chính để đánh giá:

Loại tài sản: ưu tiên chọn ETF giao ngay vì tính minh bạch và trực tiếp hơn, tránh phức tạp của định giá hợp đồng tương lai.

Chi phí: so sánh phí quản lý của các sản phẩm, vì trong dài hạn, yếu tố này ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận.

Thanh khoản: chọn các sản phẩm có khối lượng giao dịch lớn để đảm bảo khả năng vào ra dễ dàng.

Pháp lý và uy tín: tìm hiểu về tổ chức phát hành và tổ chức lưu ký để đảm bảo an toàn tài sản.

Sự xuất hiện của ETF Bitcoin đánh dấu bước tiến quan trọng của tài sản mã hóa trong hệ thống tài chính chính thống. Dù là loại giao ngay hay hợp đồng tương lai, chúng đều mở ra cánh cửa mới cho các nhà đầu tư có khẩu vị rủi ro khác nhau và nhu cầu đa dạng. Khi thị trường ngày càng hoàn thiện, ETF Bitcoin chắc chắn sẽ trở thành công cụ ưu tiên của các nhà đầu tư truyền thống trong việc phân bổ tài sản số.