Danh bạ điện thoại Mỹ có thể khiến Trung Quốc mất kết nối? Sự thật về máy chủ gốc và hệ thống phòng thủ được tiết lộ

Vấn đề an ninh mạng luôn dễ gây lo lắng cho mọi người. Đã từng có người dùng ví von “Danh bạ điện thoại Mỹ” để mô tả các máy chủ gốc do Mỹ kiểm soát — nếu Mỹ kiểm soát “cơ sở dữ liệu địa chỉ tổng thể của internet toàn cầu”, thì khi đến thời điểm quan trọng, liệu Trung Quốc có thực sự bị cắt mạng không? Câu hỏi này nghe có vẻ đáng sợ, nhưng sự thật không hẳn là bi quan như vậy.

Máy chủ gốc là gì: “Danh bạ điện thoại” của internet

Nhiều người cảm thấy bí ẩn về máy chủ gốc xuất phát từ tên gọi của nó, nhưng thực tế nguyên lý hoạt động của nó không phức tạp. Máy chủ gốc giống như “danh bạ điện thoại” của thế giới internet — khi bạn nhập một địa chỉ website vào trình duyệt, hệ thống cần phải tìm IP tương ứng qua máy chủ gốc trước, rồi mới mở được trang web.

Điều quan trọng là, máy chủ gốc chỉ chịu trách nhiệm chỉ hướng. Nó giống như tổng đài tra số, nói cho bạn “để tìm thông tin về Bắc Kinh, cần hỏi qua tổng đài mã vùng 010”, còn số điện thoại cụ thể và thông tin chi tiết thì cần máy chủ cấp dưới tra cứu tiếp. Thiết kế phân tầng này giúp internet có khả năng mở rộng và khả năng chịu lỗi cao.

Thế cục thời IPv4: Di sản lợi thế của Mỹ

Phân bố toàn cầu của máy chủ gốc rõ ràng mang đặc điểm địa chính trị rõ rệt. Trong số 13 máy chủ gốc dựa trên giao thức IPv4 toàn cầu, Mỹ chiếm tới 10 — 1 máy chủ gốc chính và 8 máy chủ phụ gốc tại Mỹ, còn lại 2 ở châu Âu, 1 ở Nhật Bản, 1 ở Hàn Quốc. Thế cục này hình thành từ thời đầu phát triển internet, khi hạ tầng internet toàn cầu chủ yếu do Mỹ dẫn dắt.

Trong quá khứ, Mỹ đã từng lợi dụng lợi thế này. Trong chiến tranh Iraq năm 2003, Mỹ đã ngừng phân giải tên miền của Iraq, khiến toàn bộ Iraq “biến mất” khỏi internet trong vài tuần. Năm 2004, Libya cũng trải qua tình huống tương tự — bị cắt mạng 3 ngày. Những trường hợp này khiến nhiều quốc gia và khu vực cảm thấy không an toàn.

Tuy nhiên, những sự kiện này đều xảy ra cách đây hơn 20 năm, khi hệ thống quản lý internet còn chưa hoàn thiện. Hiện tại, tình hình đã có những thay đổi căn bản.

Hệ thống phòng thủ của Trung Quốc: Máy chủ gốc mirror và bố trí nội địa hóa

Ngay từ năm 2003-2004, khi Trung Quốc nhận thấy máy chủ gốc có thể trở thành mối đe dọa tiềm tàng, đã bắt đầu có biện pháp ứng phó. Giải pháp trực tiếp nhất là máy chủ gốc mirror nội địa — Trung Quốc sao lưu toàn bộ dữ liệu của các máy chủ gốc toàn cầu, tương đương như có một “danh bạ điện thoại đầy đủ” của riêng mình.

Việc triển khai nội địa này có hai lợi thế chính: Thứ nhất, khi truy cập internet hàng ngày, hoàn toàn không cần phải đi vòng qua Mỹ để tra cứu, tốc độ phân giải nhanh hơn; Thứ hai, ngay cả khi các máy chủ gốc quốc tế gặp sự cố, máy chủ mirror nội địa vẫn có thể tiếp tục hoạt động. Đến giữa năm 2025, Viện Thông tin và Truyền thông Trung Quốc đã đặt riêng 3 máy chủ mirror gốc tại Quảng Châu, Vũ Hán, Trịnh Châu, cộng với các máy đã có từ trước, trong nước đã có tổng cộng 10 máy chủ mirror gốc. Các máy này đồng bộ dữ liệu theo thời gian thực với máy chủ gốc chính, có thể hoàn toàn độc lập đảm nhận các dịch vụ mạng trong nước.

Quan trọng hơn, hệ thống nội địa này còn trang bị hệ thống phân giải tên miền gốc tự trị — các máy chủ recursive trong nước có thể trực tiếp chỉ đến máy chủ gốc nội địa của mình, ngay cả khi mất kết nối với internet quốc tế, mạng nội bộ vẫn hoạt động bình thường. Điều này giống như hệ thống điện thoại gia đình, dù không thể gọi quốc tế, cuộc gọi nội thành vẫn thông suốt. Các chức năng cốt lõi như làm việc, thanh toán, liên lạc không bị ảnh hưởng.

Thời đại IPv6: Phá vỡ độc quyền của 13 máy chủ gốc

Thế cục của các máy chủ gốc thực sự thay đổi khi nâng cấp của chính giao thức internet. Với sự ra đời của IPv6, đây là cơ hội để làm lại hoàn toàn.

Dự án “Snowman” bắt đầu từ năm 2016 đánh dấu bước đột phá lớn của Trung Quốc trong lĩnh vực này. Dự án đã xây dựng 25 máy chủ gốc IPv6 tại 16 quốc gia trên thế giới, trong đó Trung Quốc chiếm 4 — 1 chính và 3 phụ. Đây là lần đầu tiên Trung Quốc có quyền tự chủ thực sự trong hệ thống máy chủ gốc quốc tế.

Ý nghĩa của 4 máy chủ này không chỉ là tăng số lượng, mà còn là bước bắt đầu phá vỡ độc quyền của các máy chủ gốc Mỹ. Hiện tại, thế cục toàn cầu là: 13 máy chủ IPv4 cũ cộng với 25 máy chủ IPv6 mới. Mỹ không còn thể duy trì vị thế “độc tôn” như trước nữa.

Tốc độ phát triển IPv6 của Trung Quốc rất đáng chú ý. Đến tháng 9 năm 2025, số người dùng IPv6 hoạt động tại Trung Quốc đã đạt 865 triệu, chiếm 77.02% tổng số người dùng internet. Quy mô này so với 2.93 triệu năm 2017 đã tăng 294 lần, đứng đầu toàn cầu. Nói cách khác, ngay cả khi có sự cố với các máy chủ gốc IPv4, hơn 8 tỷ người dùng IPv6 này vẫn có thể truy cập bình thường, không bị ảnh hưởng.

Phần cứng và phần mềm tự chủ của Trung Quốc: Từ hệ thống Red Maple đến máy chủ hiệu năng cao

Lợi thế phòng thủ của Trung Quốc trong hạ tầng mạng không chỉ nằm ở số lượng máy chủ, mà còn ở khả năng tự nghiên cứu phát triển.

Trung tâm kỹ thuật tên miền của Viện Nghiên cứu Thông tin và Truyền thông Trung Quốc đã dành 8 năm để phát triển hệ thống “Red Maple” — một phần mềm tên miền hoàn toàn tự phát triển. Sau đó, họ còn hợp tác với Trung tâm Dữ liệu Thế giới Trung Quốc (Sugon) để phát triển máy chủ tên miền nội địa, lần đầu chạy thành công trên chip nội địa. Điều này phá vỡ độc quyền công nghệ của nước ngoài đối với hạ tầng quan trọng.

Về hiệu năng, đã đạt bước đột phá. Máy chủ hiệu năng cao nội địa có tốc độ hoạt động gấp 1.6 lần so với các đối thủ quốc tế, một máy có thể chống lại các cuộc tấn công DDoS với băng thông 10G. Điều này có nghĩa là, dù Mỹ muốn dùng tấn công DDoS quy mô lớn để làm tê liệt hệ thống tên miền của Trung Quốc, về mặt kỹ thuật đã rất khó thành công.

Ngoài ra, Trung Quốc còn chủ trì soạn thảo tiêu chuẩn an ninh mạng quốc tế RFC8416 của IETF, và biến nó thành tiêu chuẩn quốc tế. Điều này thể hiện Trung Quốc đã có tiếng nói thực sự trong lĩnh vực an ninh mạng, không còn chỉ theo sau quy tắc của Mỹ nữa.

Bảo vệ an toàn tên miền qua pháp luật và đối sách thực tế

Có người hỏi: Mỹ từng phong tỏa tên miền .com của Iran phải không? Năm 2021, Mỹ thực sự đã phong tỏa 36 trang web của Iran, ảnh hưởng không nhỏ.

Nhưng cần lưu ý rằng, điều này khác hoàn toàn với “cắt mạng”. Sau khi Iran chuyển sang tên miền .ir của riêng mình, các trang web đó vẫn truy cập được, chỉ bị ảnh hưởng trong phạm vi quốc tế. Trung Quốc đã sớm nhận thức rõ vấn đề then chốt này.

Dù nhiều doanh nghiệp trong nước sử dụng tên miền .com, nhưng tên miền quốc gia của Trung Quốc .cn hoàn toàn do Trung Quốc tự quản lý, do Trung tâm Quản lý tên miền Internet Trung Quốc vận hành, Mỹ không có quyền can thiệp tùy ý. Khi cần thiết, dịch vụ có thể nhanh chóng chuyển sang tên miền .cn, không ảnh hưởng đến truy cập trong nước. Các truy cập quốc tế có thể dựa vào máy chủ gốc IPv6 và các mirror server toàn cầu để đảm bảo. Trung Quốc tuyệt đối không để xảy ra tình huống như Iraq bị “xóa sổ” khỏi internet.

Về mặt pháp lý, Mỹ cũng không dễ dàng tấn công Trung Quốc. ICANN (Cơ quan Quản lý Tên miền và Địa chỉ số toàn cầu) từng chịu sự kiểm soát của Bộ Thương mại Mỹ, nhưng đã chuyển giao cho tổ chức quốc tế quản lý từ lâu, dù Mỹ vẫn còn ảnh hưởng, nhưng không còn có thể tùy ý thao túng như trước nữa.

Phân bố mirror server toàn cầu và hệ thống phòng thủ tổng thể

Cho đến nay, số lượng mirror server toàn cầu đã vượt quá 1000, bố trí của Trung Quốc ngày càng dày đặc, phủ khắp các thành phố và khu vực chính. Kết hợp lợi thế công nghệ IPv6, hỗ trợ phần cứng và phần mềm nội địa, cùng hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, hệ thống phòng thủ mạng của Trung Quốc đã hình thành nhiều tầng, toàn diện bảo vệ.

" Mỹ có thể dùng máy chủ gốc để khiến Trung Quốc mất mạng" là câu nói xuất phát từ hiểu lầm công nghệ hoặc cố ý tạo ra cảm giác sợ hãi. Hiểu rõ nguyên lý hoạt động của máy chủ gốc, sự khác biệt giữa IPv4 và IPv6, hệ thống phòng thủ nội địa của Trung Quốc, sẽ thấy rằng, mặc dù di sản của thế cục IPv4 từng đáng lo ngại, nhưng đã không còn là thời đại “13 máy chủ gốc kiểm soát toàn thế giới” nữa. Lợi thế an ninh mạng của Trung Quốc đã đủ vững chắc.