Ibrahim Traoré: Kiến trúc sư của một trật tự địa chính trị mới ở Tây Phi

Chuyển đổi chính trị ở Burkina Faso đại diện cho nhiều hơn một sự thay đổi chính phủ địa phương. Với Ibrahim Traoré đứng đầu đất nước từ năm 2022, khu vực chứng kiến một sự cấu hình lại căn bản trong các mối quan hệ quyền lực đã hình thành nên châu Phi trong nhiều thập kỷ. Ở tuổi 36, nhà lãnh đạo trẻ này thể hiện một phong trào ngày càng tăng của sự kháng cự đối với mô hình thống trị bên ngoài đã đặc trưng cho hàng thế kỷ can thiệp của phương Tây.

Hành trình của Ibrahim Traoré tiết lộ những gốc rễ của sự biến đổi này. Tốt nghiệp về Địa chất và có kinh nghiệm làm sĩ quan pháo binh tại các khu vực bất ổn nhất của miền Bắc đất nước, ông đã chứng kiến thực tế nghịch lý của châu Phi tại chỗ: mặc dù hàng tỷ đô la tài nguyên quốc tế được chuyển hướng để “hỗ trợ phát triển”, an ninh ngày càng xấu đi, đói nghèo vẫn tồn tại và khoáng sản chủ yếu làm giàu các tập đoàn nước ngoài. Những mâu thuẫn này thúc đẩy các câu hỏi căn bản về lý do tại sao quân đội nước ngoài vẫn ở lại trong khi các cuộc tấn công ngày càng gia tăng, góp phần củng cố niềm tin rằng sự thay đổi thực sự đòi hỏi một sự đứt gãy hoàn toàn với các cấu trúc phụ thuộc.

Sự Đứt Gãy Năm 2022: Khi Ibrahim Traoré Lấy Lại Chủ Quyền của Burkina Faso

Năm 2022, Traoré đã dẫn đầu một phong trào chiến lược hoàn toàn thay đổi chính sách đối ngoại của Burkina Faso. Lật đổ tổng thống chuyển tiếp Paul-Henri Damiba trong bối cảnh bất an lan rộng và mất niềm tin vào các thể chế được phương Tây hậu thuẫn, ông đã trở thành biểu tượng của một khát vọng lớn hơn: sự tự chủ thực sự của Nhà nước.

Những tháng đầu tiên đã thể hiện rõ quyết tâm của ông. Ông đã trục xuất các lực lượng Pháp đã hoạt động trong lãnh thổ nhiều thập kỷ, hủy bỏ các hiệp ước quân sự lịch sử đã đặt quốc phòng quốc gia dưới sự phụ thuộc vào lợi ích bên ngoài, thu hồi giấy phép truyền thông Pháp (RFI và France 24) và rút khỏi các cấu trúc phụ thuộc đã đặc trưng cho chính sách trước đó. “Burkina Faso cần tự do”, ông tuyên bố một cách quả quyết. Tuyên bố này không chỉ mang tính biểu tượng mà còn là tuyên ngôn của một sự thay đổi cấu trúc trong các ưu tiên của chính phủ.

Các Liên Minh Chiến Lược Mới: Tái Cấu Trúc Các Liên Minh Châu Phi

Chính sách đối ngoại của Ibrahim Traoré đã định hình lại bàn cờ các liên minh quốc tế. Thay vì các thỏa thuận đặt ra sự phụ thuộc về văn hóa và kinh tế, đất nước đã ưu tiên các mối quan hệ song phương dựa trên sự trao đổi cân bằng.

Ví dụ, Nga hoạt động qua Gazprom trong việc khai thác các phát hiện dầu khí gần đây. Khác với các mô hình trước đây nơi nguyên liệu thô được khai thác bởi các công ty nước ngoài, mô hình mới hướng tới việc Burkina Faso kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị: khai thác, chế biến và xuất khẩu các sản phẩm phụ. Sự thay đổi này thể hiện việc sở hữu chính khoáng sản tự nhiên vốn đã từng thoát khỏi kiểm soát địa phương trong lịch sử.

Trung Quốc đồng thời đầu tư vào hạ tầng và công nghệ, xây dựng năng lực địa phương mà không thiết lập sự hiện diện quân sự rõ ràng. Iran cung cấp các quan hệ đối tác nhằm củng cố sự tự chủ khu vực. Sự đa dạng hóa các liên minh này, thoát khỏi sự áp đặt phụ thuộc như đặc trưng của các mối quan hệ phương Tây, đánh dấu một sự định hình lại bản đồ địa chính trị châu Phi.

Vai trò của Ibrahim Traoré trong việc chuyển đổi Burkina Faso vượt ra ngoài biên giới quốc gia. Hành động của ông đại diện cho một bước ngoặt trong đó các nhà lãnh đạo châu Phi bắt đầu đặt câu hỏi về tính tất yếu của sự phụ thuộc bên ngoài, đề xuất một mô hình phát triển thay thế dựa trên chủ quyền thực sự và kiểm soát các nguồn lực của chính mình. Phong trào này, do các thế hệ trẻ hơn với trình độ kỹ thuật và kinh nghiệm thực địa dẫn dắt, báo hiệu rằng địa chính trị châu Phi đang bước vào một kỷ nguyên mới.