Từ phá sản cá nhân đến danh tiếng vàng: ZachXBT, thám tử blockchain huyền thoại

Vào năm 2018, một nhà đầu tư bình thường đã mất hơn 15.000 đô la trong ETH trong một vụ lừa đảo. Thảm họa tài chính này có thể đã làm mất niềm tin của anh ta vào tiền điện tử. Tuy nhiên, nó lại đánh dấu sự bắt đầu của một cuộc chuyển đổi đáng chú ý, biến anh trở thành một trong những nhân vật đáng sợ nhất trong ngành công nghiệp này. Người đàn ông đó chính là ZachXBT, ngày nay được công nhận là thám tử on-chain có ảnh hưởng nhất Web3.

Khởi đầu nhân văn: từ mất mát đến khát vọng tìm sự thật

Trước khi trở thành điều tra viên, ZachXBT chỉ đơn giản là một nhà đầu tư nhỏ lẻ, tin tưởng một cách ngây thơ vào sự tử tế của thị trường. Anh tích trữ NFT, đặt cược vào các dự án triển vọng, rồi cuối cùng đối mặt với thực tế khắc nghiệt của các vụ lừa đảo trong crypto. Trải nghiệm chấn thương năm 2018 không làm anh nản lòng. Ngược lại, nó đã cho anh một lý do ám ảnh: hiểu rõ chuyện đã thực sự xảy ra như thế nào.

Lúc đó, anh phát hiện ra Etherscan và các trình duyệt blockchain. Không có nền tảng tài chính, không có kinh nghiệm công nghệ, chỉ mang theo sự tò mò và quyết tâm, ZachXBT bắt đầu tự học một cách cưỡng bức. Anh học cách theo dõi các ví qua các mixer, đắm chìm trong các nguồn thông tin mở (OSINT), và vẽ sơ đồ các hoạt động gian lận bằng tay trên giấy. Mỗi ngày trôi qua, anh học được một kỹ năng mới, mỗi cuộc điều tra khiến anh trở nên đáng gờm hơn.

Những chiến thắng đầu tiên: khi người nghiệp dư trở thành chuyên nghiệp

Từ tháng 5 năm 2021, ZachXBT đã sẵn sàng hoàn toàn. Chiến công lớn đầu tiên của anh là vạch trần các âm mưu đáng ngờ xung quanh việc tài trợ cho Impact Theory. Nhưng đó chỉ là phần mở màn.

Vụ Rogue Society đã giúp anh có được sự chú ý thực sự đầu tiên. Gần 16.000 NFT đã bị đúc, rồi nhóm phát triển biến mất cùng số tiền. Nơi mà người khác có thể đã bỏ cuộc, ZachXBT đã theo dấu vết kỹ thuật số. Anh truy tìm các ví nghi vấn, khai thác các tin nhắn Discord gây rối, và cuối cùng buộc người sáng lập phải xuất hiện trở lại. Thông điệp rõ ràng: không có chỗ nào để trốn trong blockchain.

Sau đó là các vụ bê bối Pixelmon (đánh cắp 70 triệu đô la), tiết lộ cách nhóm mua Bored Apes bằng số tiền huy động được, rồi là việc triệt phá một băng nhóm lừa đảo qua email (phishing) đã trộm BAYC trị giá hơn 2,5 triệu đô la. ZachXBT đã xác định thủ phạm, theo dõi các dấu vết crypto đến Pháp, và cuối cùng năm nghi phạm đã bị bắt giữ. Cảnh sát Pháp đã công khai vinh danh anh.

Cuộc đối đầu khổng lồ: Machi và huyền thoại được xây dựng

Năm 2022, ZachXBT đối mặt với thử thách lớn nhất của mình. Machi X Strategy là một thực thể phức tạp, liên kết với một mạng lưới ví rộng lớn. Trong 10 báo cáo chi tiết và không khoan nhượng, ZachXBT đã tháo gỡ mớ rối rắm: 21 ví, 37 triệu đô la biến mất. Báo cáo của anh thật sự gây sốc.

Machi phản ứng bằng cách kiện ZachXBT về tội phỉ báng. Đó có thể đã là điểm bùng phát. Nhưng cộng đồng crypto, nhận ra ZachXBT là tiếng nói của sự thật, đã huy động 1 triệu đô la để bảo vệ pháp lý cho anh. Người điều tra không lùi bước. Cuối cùng, Machi rút đơn kiện. ZachXBT đã thắng trong trận chiến lớn nhất của mình, không chỉ một mình, mà còn với sự hỗ trợ tập thể của những người mà anh đang bảo vệ.

Vượt qua biên giới: truy tìm những tội phạm thực sự

Với danh tiếng ngày càng tăng, ZachXBT đã nâng cao mức độ. Anh nhắm vào nhóm Lazarus, nhóm hacker Bắc Triều Tiên hoạt động trong bóng tối. Các lỗ hổng của Ronin và cầu nối Harmony đã giúp họ trộm hàng trăm triệu đô la. Bằng cách theo dõi dòng chảy của 200 triệu đô la qua Tornado Cash, ChipMixer và các sàn giao dịch châu Á, ZachXBT đã tạo ra một bản đồ số không thể chối cãi. Sau đó, anh chia sẻ thông tin này với các cơ quan chức năng, góp phần phong tỏa các khoản tiền quan trọng. Đó là công việc của một chuyên gia, do một công dân không liên kết chính thức thực hiện.

Từ công dân đến lực lượng thực thi pháp luật

Dần dần, các tổ chức bắt đầu chú ý. Cơ quan Mật vụ Mỹ đã trích dẫn các nghiên cứu của anh. Bộ phận chống tội phạm mạng của Pháp gọi anh là ưu tiên hàng đầu. Arkham, một nền tảng phân tích on-chain lớn, đã thuê anh để tiết lộ danh tính các chủ ví. Trong 4 năm, ZachXBT đã góp phần thu hồi hơn 435 triệu đô la tiền bị đánh cắp, mà vẫn giữ được danh tính ẩn danh, không bao giờ xuất hiện trước công chúng.

Không đặc quyền, không sợ hãi

Điều làm ZachXBT khác biệt so với nhiều người khác chính là tính khách quan cực đoan của anh. Anh đã vạch trần các người nổi tiếng trong crypto như BitBoy, Logan Paul, Lark Davis và Kyle Chasse. Dù họ có đội ngũ luật sư hùng hậu hay hàng triệu người ủng hộ, điều đó chưa bao giờ làm anh nao núng. Anh truy đuổi các băng nhóm lừa đảo qua email, các kẻ lừa đảo airdrop token, các mercenaries KOL, và các trader thực hiện hành vi thao túng thị trường. Hơn 200 báo cáo điều tra trong bốn năm.

Sự công nhận chính thức

Năm 2025, Paradigm, một trong những quỹ đầu tư mạo hiểm lớn nhất trong lĩnh vực crypto, chính thức thông báo rằng ZachXBT gia nhập đội ngũ của họ với vai trò cố vấn về các sự cố. Matt Huang, đồng sáng lập Paradigm, đã gửi lời vinh danh cá nhân anh, nhấn mạnh ZachXBT đã thu hồi hơn 350 triệu đô la cho các nạn nhân của gian lận.

Hành trình tiếp tục

Dù đã trôi qua nhiều năm kể từ lần mất mát đầu tiên 15.000 đô la, ZachXBT vẫn giữ nguyên hình đại diện là một chú vịt xà cừ hoạt hình và theo đuổi sự thật một cách ám ảnh. Ảnh hưởng của anh đối với ngành vượt xa những vụ phơi bày đơn thuần. Các cuộc điều tra của anh đã thay đổi chính sách an ninh của các sàn, định hình các tiêu chuẩn điều tra on-chain, và chứng minh rằng sự minh bạch của blockchain có thể là vũ khí cho công lý.

Từ một nạn nhân im lặng trở thành người công lý của Web3, ZachXBT đã chứng minh rằng một người quyết tâm, được trang bị sự kiên trì và các công cụ công khai, có thể trở thành một lực lượng định hình lại toàn bộ ngành công nghiệp.