Tại sao Cổ phiếu X vẫn nằm ngoài tầm với của hầu hết các nhà đầu tư

Nền tảng trước đây được biết đến với tên gọi Twitter gần đây đã gây chú ý trên các phương tiện truyền thông. Cựu Tổng thống Donald Trump đã trở lại để tham gia một cuộc trò chuyện trực tiếp với Elon Musk, thu hút hơn 1 triệu người nghe trên toàn thế giới. Trong khi đó, Grok, công cụ trí tuệ nhân tạo do xAI tạo ra dành cho các thuê bao nền tảng, đã nhận được một bản cập nhật lớn cho phép nâng cao khả năng hoạt động. Tuy nhiên, bất chấp sự nổi bật ngày càng tăng của X và những thay đổi mô hình kinh doanh gần đây hướng tới các dịch vụ trả phí, một câu hỏi vẫn còn tồn tại trong giới đầu tư cá nhân: liệu bạn có thể thực sự đầu tư vào cổ phiếu x không? Câu trả lời khá phức tạp, và để hiểu lý do tại sao, cần nhìn lại một trong những thương vụ mua lại công nghệ lớn nhất trong lịch sử.

Chuyển hướng 44 tỷ USD: Cách X trở thành công ty tư nhân

Cho đến cuối tháng 10 năm 2022, X hoạt động như một công ty niêm yết công khai dưới mã chứng khoán TWTR trên Sở Giao dịch Chứng khoán New York, với cổ phiếu giao dịch khoảng 53,70 USD trước khi bị hủy niêm yết. Điều này đã thay đổi khi Elon Musk, cùng với một nhóm các nhà đầu tư và cho vay, tổ chức một đề nghị gọi là mua thỏa thuận (tender offer)—cơ bản là một đề xuất mua tất cả cổ phần còn lưu hành từ các cổ đông một cách tập thể. Phương pháp này khác hoàn toàn so với các giao dịch mua bán thông thường trên thị trường, nơi các nhà đầu tư mua cổ phiếu qua các cơ chế trao đổi.

Với giá 54,20 USD mỗi cổ phiếu, đề nghị của Musk đã cung cấp một khoản phí thưởng nhỏ so với giá trị thị trường, điều này tạo động lực để các cổ đông chấp nhận thỏa thuận. Ban đầu, công ty đã phản kháng bằng chiến lược phòng thủ gọi là “thuốc độc” (poison pill), nhưng cuối cùng các cổ đông đã bỏ phiếu chấp thuận giao dịch này. Điều này đã dẫn đến việc tập hợp quyền sở hữu vào một nhóm nhà đầu tư rất hẹp, khiến công ty rơi xuống dưới ngưỡng giao dịch công khai—thường khoảng 300 cổ đông hoặc ít hơn.

Khi ngưỡng này bị vượt qua, cổ phiếu của X bị hủy niêm yết khỏi các sàn giao dịch công khai. Công ty không còn phải tuân thủ các quy định công bố thông tin của SEC nữa và chuyển sang trạng thái sở hữu tư nhân. Lúc đó, cổ phiếu x chỉ có thể được chuyển nhượng giữa các nhà đầu tư đủ điều kiện, các tổ chức lớn, và chính công ty.

Cấu trúc sở hữu hiện tại và hạn chế về cổ phần

Hiện nay, cổ phần của X vẫn tập trung trong một nhóm nhỏ các nhà đầu tư lớn. Elon Musk giữ cổ phần lớn nhất, trong khi các nhà đầu tư tổ chức như BlackRock và Vanguard nắm giữ các vị trí đáng kể. Cấu trúc sở hữu này tạo ra một rào cản cơ bản: các nhà đầu tư cá nhân không thể hợp pháp mua cổ phiếu x qua các phương thức thông thường.

Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch (SEC) duy trì các quy định nghiêm ngặt về giao dịch cổ phần tư nhân. Chỉ các nhà đầu tư đủ điều kiện—những cá nhân có mức thu nhập hoặc giá trị tài sản ròng nhất định—và các tổ chức mới có thể tham gia vào các giao dịch cổ phiếu tư nhân. Ngay cả những người mua đủ điều kiện này cũng phải liên hệ trực tiếp với các cổ đông hiện tại để đàm phán về các giao dịch riêng tư. Không có sàn giao dịch tự động, không có nhà tạo lập thị trường hỗ trợ giao dịch, và không có cơ chế xác định giá minh bạch như trên NASDAQ.

Khung pháp lý này tồn tại một phần để bảo vệ các nhà đầu tư thông thường khỏi các rủi ro cao hơn liên quan đến các công ty tư nhân. Khi không có yêu cầu công bố thông tin của SEC, thông tin công khai về hoạt động, hiệu quả tài chính hoặc thay đổi quản lý của công ty rất hạn chế.

Các cách đầu tư dành cho nhà đầu tư đủ điều kiện

Đối với các nhà đầu tư đủ điều kiện theo tiêu chuẩn của SEC về thu nhập và giá trị tài sản ròng, việc đầu tư vào cổ phiếu x về lý thuyết vẫn còn khả thi. Tuy nhiên, con đường thực tế lại rất hẹp. Một nhà đầu tư đủ điều kiện cần phải xác định được một cổ đông hiện tại sẵn sàng bán và đàm phán trực tiếp về các điều khoản. Không có quy trình chuẩn hóa—mỗi giao dịch đều là một cuộc đàm phán riêng tư.

Một số cố vấn tài chính khẳng định họ có thể giúp tạo điều kiện cho các giới thiệu như vậy cho khách hàng đủ điều kiện, mặc dù điều này phụ thuộc nhiều vào mạng lưới của cố vấn và sự sẵn lòng của cổ đông hiện tại để giao dịch. Thiếu thanh khoản có nghĩa là các cổ phần này thường được xem như các cam kết dài hạn hơn là các vị thế có thể giao dịch.

Các phương án thị trường công khai thay thế

Đối với hầu hết các nhà đầu tư muốn tiếp xúc với hệ sinh thái của X mà không cần mua cổ phiếu x trực tiếp, vẫn có các lựa chọn nhưng đi kèm hạn chế. Các nguồn doanh thu của nền tảng dường như tập trung vào quảng cáo và các dịch vụ đăng ký trả phí—không cái nào trực tiếp liên quan đến các công ty niêm yết công khai có liên kết rõ ràng với vận mệnh của X.

xAI, công ty đứng sau Grok, vẫn còn tư nhân, điều này càng hạn chế các con đường đầu tư. Một số nhà đầu tư đã xem xét việc mua cổ phần trong các công ty công nghệ hoặc mạng xã hội lớn hơn, mặc dù ít công ty niêm yết truyền thống nào có mối liên hệ hoạt động đáng kể với thành công của X.

Đối mặt với rủi ro đầu tư tư nhân

Các khoản đầu tư vào công ty tư nhân mang rủi ro và lợi nhuận cao hơn nhiều so với các lựa chọn niêm yết công khai. Những dự án này thiếu sự giám sát của cơ quan quản lý, hạn chế tính minh bạch cho nhà đầu tư. Trước khi khám phá các cơ hội đầu tư tư nhân, hãy cân nhắc làm việc với một cố vấn tài chính để đánh giá mức độ chấp nhận rủi ro và tình hình tài chính của bạn.

Quỹ dự phòng khẩn cấp vẫn là điều thiết yếu trước khi phân bổ vốn cho bất kỳ khoản đầu tư nào, dù tư nhân hay công khai. Các tài khoản tiết kiệm lãi suất cao cung cấp cả tính thanh khoản lẫn lợi nhuận nhỏ qua lãi kép, tạo nền tảng cho các vị thế đầu tư có tính chất rủi ro cao hơn.

Kết luận

Cổ phiếu X tồn tại, nhưng bị khóa khỏi tầm với của các nhà đầu tư cá nhân thông thường. Trừ khi bạn là nhà đầu tư đủ điều kiện có mối liên hệ với các cổ đông hiện tại, con đường sở hữu cổ phiếu x theo các cơ chế công khai hợp pháp là không tồn tại. Đối với phần lớn mọi người quan tâm đến việc tiếp xúc với lĩnh vực công nghệ, các khoản đầu tư đa dạng vào các công ty truyền thông xã hội và công nghệ niêm yết công khai vẫn là giải pháp thực tế nhất.