Từ sự sụt giảm của vàng đến IPO của SpaceX: Ai đã rút cạn giọt nước cuối cùng của thị trường tiền mã hóa này?

Hiện tại, đợt giảm giá của thị trường tiền mã hóa này không ngừng nghỉ, có thể hiểu là do nhiều yếu tố tiêu cực bên ngoài (giá kim loại quý, thị trường Mỹ điều chỉnh, rút vốn IPO, chuyển hướng dự báo chính sách tiền tệ) cộng thêm vấn đề cấu trúc vốn nội tại, sau đợt giảm mạnh tháng 10, phần lớn các vị thế chưa kịp thoát ra cũng bị rửa sạch, dẫn đến xu hướng từ “điều chỉnh mạnh” chuyển sang giai đoạn rõ ràng hơn của thị trường gấu. Trong bối cảnh này, dựa theo kinh nghiệm chu kỳ kiểu “đóng thuyền” (刻舟法), ước lượng rằng từ đỉnh cao nhất của đợt này, khoảng một năm sau sẽ thấy đáy chu kỳ thực sự, có tính tham khảo lịch sử, xu hướng chính sẽ rơi vào khoảng tháng 9 năm nay, còn mức giá khả năng cao sẽ kiểm lại gần đỉnh của đợt tăng trước (khoảng 6 vạn), tạo đáy trong giai đoạn này, nhưng sẽ có nhiều lần phản ứng mạnh và tâm lý dao động.

1. Thị trường bên ngoài: Vàng, Bạc, Thị trường Mỹ “đồng loạt đổi chiều”

Từ góc nhìn tài sản vĩ mô, gần đây không chỉ thị trường tiền mã hóa điều chỉnh, mà vàng, bạc và thị trường Mỹ cũng xuất hiện tín hiệu giảm động lực hoặc dừng lại ở mức cao, điều chỉnh, cho thấy “tổng thể các tài sản rủi ro đang giảm đòn bẩy”, chứ không phải riêng tiền mã hóa gặp vấn đề.

Logic “liên đới bị động” của kim loại quý

Vàng thường tăng mạnh như một biện pháp phòng tránh rủi ro khi có rủi ro địa chính trị và kỳ vọng lạm phát cao, nhưng khi lạm phát giảm, lãi thực tăng hoặc thị trường bắt đầu giao dịch “lãi suất cao lâu hơn”, vàng thường chuyển từ giai đoạn tăng tốc sang dao động hoặc điều chỉnh.

Bạc, vừa là kim loại quý, vừa là kim loại công nghiệp, nhạy cảm hơn với dự báo vĩ mô. Trong lịch sử, sau đợt tăng giá đột biến, bạc thường giảm mạnh kèm theo việc nhiều vị thế mua đòn bẩy bị thanh lý mạnh, các tổ chức để đáp ứng yêu cầu ký quỹ sẽ ưu tiên bán các tài sản thanh khoản cao, dễ giao dịch hơn như Bitcoin, Ethereum, có thể nhanh chóng chuyển đổi thành tiền mặt.

Hiện tượng “bán bạc, bù ký quỹ” do giảm giá bạc

Khi các vị thế mua đòn bẩy bị yêu cầu bổ sung ký quỹ, các tổ chức không chỉ cắt lỗ trên các loại tài sản cụ thể mà còn quản lý toàn bộ danh mục đầu tư, xem tất cả các tài sản thanh khoản cao như “một kho hàng có thể bán ra”, trong đó tiền mã hóa như T+0, thanh khoản tốt, giao dịch toàn cầu rất phù hợp làm nguồn tiền dự phòng.

Điều này tạo ra chuỗi phản ứng phổ biến: Bạc giảm mạnh → yêu cầu bổ sung ký quỹ đòn bẩy → bán các tài sản mua nhiều (bao gồm Mỹ, ETF, BTC/ETH, v.v.) → thúc đẩy đà giảm của thị trường tiền mã hóa, làm tăng biến động hoảng loạn trong phiên.

Thị trường Mỹ cao hơn, tâm lý rủi ro giảm

Sau khi các cổ phiếu công nghệ, AI nâng đỡ định giá, hiện tại các chỉ số đã ở mức cao so với trung bình dài hạn, một số chỉ số và cổ phiếu công nghệ hot có tỷ lệ P/E kỳ vọng cao hơn nhiều so với trung bình dài hạn, thể hiện kỳ vọng lợi nhuận trong tương lai rất tích cực.

Khi tăng trưởng kinh tế chậm lại, dự báo lợi nhuận hạ thấp hoặc Fed trì hoãn cắt lãi suất, dòng vốn sẽ rút khỏi các tài sản định giá cao, tâm lý rủi ro giảm, các loại tài sản “có beta cao” như tiền mã hóa sẽ chịu áp lực lớn hơn.

Ví dụ rõ ràng là: khi các cổ phiếu công nghệ lớn của Mỹ bắt đầu đi ngang hoặc giảm, các tổ chức quản lý danh mục đa dạng sẽ chọn “giảm rủi ro danh mục”, đồng thời giảm các cổ phiếu tăng trưởng và tài sản mã hóa để giảm độ biến động, cách giảm này thường chậm nhưng kéo dài.

2. Cuối năm và trước Tết Nguyên đán: Thanh khoản hạn chế và “áp lực thanh khoản”

Chu kỳ thanh toán cuối năm

Các tổ chức: Đánh giá cuối năm, chia cổ tức, rút vốn, sắp xếp thuế, đều có xu hướng khóa lợi nhuận, giảm tiếp xúc với các tài sản biến động lớn. Tiền mã hóa, do biến động lớn và quy định còn hạn chế, thường là loại bị giảm tỷ lệ đầu tiên.

Cá nhân: Cuối năm, trước Tết Nguyên đán, nhiều người cần tiền mặt (chi tiêu gia đình, trả nợ, tiêu dùng cuối năm), sẽ bán một phần tài sản đầu tư để rút tiền, trong đó tiền mã hóa, với đặc điểm tập trung lợi nhuận, thanh khoản tốt, dễ trở thành “máy rút tiền”.

Thanh khoản kém trước Tết Nguyên đán

Trước Tết: Tâm lý rủi ro giảm, ý muốn dùng đòn bẩy giảm, các nhà tạo lập thị trường và các cá nhân lớn trong kỳ nghỉ cũng giảm tồn kho, kiểm soát vị thế để phòng ngừa “đen ngày đen”, làm giảm độ sâu giao dịch trên chain và trong sàn.

Trong Tết: Một số dòng vốn châu Á giảm hoạt động, thời gian giao dịch ngắn hơn hoặc tích cực giảm, độ sâu thị trường giảm, khi có áp lực bán quy mô trung bình, dễ gây “kẽ hở lớn” trên sổ lệnh, làm tăng đà giảm.

Dự kiến “cải thiện thanh khoản” sau Tết

Sau Tết, các khoản chi cố định đã qua, một số nhà đầu tư sẽ đưa vốn nhàn rỗi trở lại thị trường, do đó, dự đoán thanh khoản sẽ cải thiện sau kỳ nghỉ: không nhất thiết thị trường đảo chiều ngay, nhưng hoạt động giao dịch và lực mua sẽ tốt hơn so với 2 tuần trước Tết.

Nếu cộng thêm các tin tích cực như kỳ vọng vĩ mô dịu lại, tin tức quản lý tích cực hơn, hoặc các sự kiện lợi ích của các công ty lớn (giảm một nửa, nâng cấp mainnet, v.v.), dễ tạo ra sóng “giảm quá mức, phản hồi tạm thời” hoặc đảo chiều ngắn hạn.

3. Sau đợt giảm tháng 10: Xác nhận thị trường gấu thực sự — thoát hàng muộn

Đợt giảm này có đặc điểm quan trọng: không phải là một cú sập đột ngột, mà là sau đợt giảm tháng 10, liên tục giảm sâu, khiến nhiều nhà đầu tư còn hy vọng “cứ giữ thêm chút nữa” dần mất kiên nhẫn, nhận thức về thị trường gấu bắt đầu phổ biến rộng rãi.

Tháng 10: Cảnh báo đầu tiên

Đợt điều chỉnh mạnh tháng 10 về bản chất là tín hiệu giải phóng rủi ro cuối của đợt tăng giá: thanh lý đòn bẩy cao, tâm lý ngắn hạn chuyển từ cực kỳ tham lam sang sợ hãi, nhưng lúc đó nhiều người vẫn nghĩ “chỉ là điều chỉnh lớn trong đà tăng”.

Vì sau điều chỉnh, giá vẫn duy trì ở mức cao tương đối, có thời gian đi ngang, phản hồi chậm, tạo ảo giác “thị trường đã ổn”, chỉ là rửa sạch các vị thế lướt sóng.

Những vị thế chưa thoát ra trong đợt giảm tháng 10

Trong đợt giảm mạnh tháng 10, một số vốn chưa kịp thoát, do chưa kịp xử lý, vẫn còn giữ hy vọng đợt tăng, hoặc bị kẹt trong các vị thế, thực tế chưa giảm bớt nhiều; phần này sẽ chờ đợi phản hồi tiếp theo để xem xét.

Khi giá liên tục giảm dưới các mức hỗ trợ quan trọng, phản ứng yếu, đặc biệt khi các mức hỗ trợ chính bị phá vỡ từng bước, các nhà đầu tư còn do dự sẽ chuyển sang “thua cuộc”: không còn quan tâm dài hạn, chỉ muốn “còn lãi hoặc ít lỗ thì chạy nhanh”. Điều này làm cho ảo tưởng về sự ổn định của thị trường trước đó đột nhiên biến mất, và việc thoát hàng thực sự bắt đầu diễn ra.

Tự củng cố quan điểm thị trường gấu

Trong định giá, có yếu tố “kể chuyện” rất mạnh: khi dư luận chính thống chuyển từ “đà tăng dài hạn”, “chu kỳ siêu dài” sang “đã đến thị trường gấu, điều chỉnh dài hạn”, hành vi dòng tiền sẽ có sự thay đổi cấu trúc:

Dòng tiền mới vào ít hơn: nhà đầu tư cá nhân và tổ chức mới giảm phân bổ tiền mã hóa.

Dòng vốn hiện có phòng thủ hơn: dùng các biện pháp phòng hộ, giảm bớt vị thế, thậm chí chuyển sang các tài sản có lợi nhuận ổn định hơn như trái phiếu, cổ phiếu blue-chip.

Khi kỳ vọng này được củng cố, sẽ hình thành vòng phản hồi tiêu cực “giảm trước — bi quan — giảm tiếp”, khiến giá dù định giá hợp lý hoặc thấp hơn nhiều vẫn khó ổn định ngay, cần thời gian để tiêu hóa.

4. Hiệu ứng “rút máu” của các IPO siêu lớn (SpaceX, các ông lớn AI)

Năm 2026 được xem là “năm IPO siêu lớn”: ngoài SpaceX, còn có OpenAI, Anthropic và các ông lớn AI khác đang chuẩn bị hoặc thảo luận về niêm yết, định giá cực kỳ lớn, ảnh hưởng không nhỏ đến dòng tiền toàn cầu “hút tiền”.

Dưới đây là so sánh sơ bộ quy mô các IPO này và tác động đến dòng vốn:

Các công ty này có thực tế dòng tiền rõ ràng, câu chuyện tăng trưởng rõ ràng (Starlink, phóng vệ tinh thương mại, hạ tầng không gian), được các tổ chức truyền thống công nhận, định giá cao nhưng câu chuyện rõ ràng.

Các công ty AI như OpenAI chiếm vị trí trung tâm trong câu chuyện công nghệ hiện tại, trong danh mục đầu tư của các tổ chức, buộc các quỹ phải dành nhiều nguồn lực cho các IPO này.

Chuyển đổi vị thế trước và sau IPO

Trước IPO: Các tổ chức thường giảm bớt các tài sản rủi ro cao như tiền mã hóa để dành chỗ cho các đợt phát hành cổ phiếu mới, giảm rủi ro tổng thể.

Sau IPO: Nếu cổ phiếu mới tăng mạnh, phần vốn đã phân bổ vào tiền mã hóa và cổ phiếu tăng trưởng sẽ bị chuyển sang mua mới, làm giảm sức hấp dẫn của tiền mã hóa.

Ý nghĩa trung hạn của tiền mã hóa

Trong trung hạn, các IPO quy mô lớn kéo thị trường từ “chuyện tiền mã hóa” về “công nghệ thực tế và AI”, làm giảm giá trị kỳ vọng của các dự án tiền mã hóa, cần có các ứng dụng mới thực sự (ví dụ như Layer 2, tài chính chuỗi, RWA) để lấy lại niềm tin dòng tiền.

Chờ các IPO này tiêu hóa xong, định giá cân bằng trở lại, tiền mã hóa mới có cơ hội thu hút dòng vốn “rủi ro” trở lại.

5. Ứng cử của Trump đề cử Chủ tịch Fed: Chính sách hawkish và “kỳ vọng cắt lãi giảm đi”

Về mặt chính trị, việc Trump đề cử Chủ tịch Fed mới thiên về hawkish, thay đổi kỳ vọng “dễ nới lỏng dài hạn” trước đó, dù chưa nhậm chức, nhưng đã ảnh hưởng lớn đến thị trường.

Hawkish nghĩa là gì

Chính sách tiền tệ hawkish thường gồm:

Tăng cường kiểm soát lạm phát, bất chấp thiệt hại ngắn hạn về tăng trưởng.

Không vội cắt lãi suất, thậm chí khi lạm phát tăng nhẹ sẽ xem xét thắt chặt lại.

Điều này trực tiếp ảnh hưởng đến lợi tức không rủi ro: khi thị trường nghĩ lãi suất sẽ duy trì ở mức cao lâu hơn, giá trị dòng tiền trong tương lai giảm, các tài sản định giá cao sẽ chịu áp lực.

Kỳ vọng “giảm lãi suất” yếu đi ảnh hưởng đến tiền mã hóa

Giá trị của tiền mã hóa phụ thuộc lớn vào “môi trường thanh khoản”: Nới lỏng—tăng đòn bẩy—tâm lý rủi ro tăng—định giá tiền mã hóa mở rộng, là trục chính của các đợt tăng giá trước.

Khi thị trường dần chấp nhận “kỳ vọng giảm lãi suất sẽ chậm hơn, ít hơn”,:

Ý muốn vay đòn bẩy mới giảm, đòn bẩy hiện có sẽ tự giảm.

Các tổ chức chuyển sang ưu tiên các trái phiếu ngắn hạn, có lợi nhuận cao, rủi ro kiểm soát tốt, rút dòng vốn khỏi các tài sản biến động cao như tiền mã hóa.

Kỳ vọng chính sách và phần bù rủi ro

Khi chính sách không còn vô điều kiện thân thiện nữa, thị trường sẽ yêu cầu phần bù rủi ro cao hơn để bù đắp biến động tiềm năng, điều này tương đương với việc “hệ số định giá thị trường giảm”, giá tiền mã hóa sẽ tìm lại điểm cân bằng mới.

Điều này có nghĩa là, ngay cả khi dữ liệu on-chain, số lượng người dùng không có dấu hiệu xấu đi rõ rệt, giá vẫn có thể duy trì yếu trong thời gian dài do các tham số ẩn như tỷ lệ chiết khấu và tâm lý rủi ro thay đổi.

6. Phương pháp “đóng thuyền” (刻舟法): Chu kỳ lớn và khung thời gian

Theo phương pháp “đóng thuyền”, đỉnh cao nhất gần một năm sau sẽ chạm đáy, và chúng ta lấy tháng 9 năm nay làm mốc chu kỳ lớn, phù hợp với nhịp điệu các chu kỳ bò và gấu của Bitcoin trong quá khứ.

Tham khảo chu kỳ lịch sử

Đỉnh 2017 → đáy 2018: khoảng 1 năm, giảm hơn 80%.

Đỉnh 2021 → đáy 2022: cũng trong vòng 1 năm, từ đỉnh đến đáy, rồi đi ngang dài hạn.

Cả hai đều thể hiện cấu trúc tương tự: sau đỉnh, 3–4 tháng đầu là “đau đớn giảm + phản hồi lặp lại”, cảm xúc tiêu cực và nhận thức thị trường chuyển sang gấu thường hoàn tất trong vòng 6–12 tháng, gần một năm sẽ xuất hiện đáy rõ ràng.

Chu kỳ của đợt này: từ đỉnh đến tháng 9 năm 2026

Giả sử đỉnh của đợt này đã xuất hiện vào cuối năm 2025 hoặc đầu năm 2026, thì đẩy về phía sau 10–12 tháng sẽ rơi vào nửa cuối năm 2026, phù hợp với mốc “khoảng tháng 9 năm nay” mà chúng ta đề cập.

Trong giai đoạn này:

Các vị thế mua đỉnh cao của đợt tăng đầu đã được thoái hoặc bị kẹt sâu.

Thị trường chưa rõ kỳ vọng “đợt tăng tiếp theo”, tâm lý bi quan gần cực điểm.

Các dòng vốn dài hạn bắt đầu âm thầm tích trữ, trong khi các nhà giao dịch ngắn hạn đã mất hứng thú.

Hạn chế và giá trị của “đóng thuyền”

Hạn chế: Bất kỳ quy tắc thời gian đơn giản nào cũng không thể dự đoán chính xác khi nào và ở mức giá nào thị trường gấu sẽ chạm đáy, có thể có các biến cố chính sách, khủng hoảng vĩ mô hoặc đột phá công nghệ lớn giữa chừng.

Giá trị: Đối với quản lý vị thế và tâm lý, nó cung cấp một khung thời gian tâm lý chung:

Không nên kỳ vọng đảo chiều ngay trong đợt giảm mạnh ban đầu.

Cũng không nên hoảng loạn bán hết khi gần đến đáy chu kỳ khoảng một năm.

7. Cấu trúc giá: Khoảng đáy tiềm năng của đợt gấu này

Chúng tôi đưa ra giả thuyết: “đáy của đợt gấu này nằm gần đỉnh của đợt tăng 2021, dựa trên giả thuyết đợt gấu trước đó đáy ở quanh đỉnh của đợt tăng 2017, tức là khoảng 6 vạn”. Theo cấu trúc và đối xứng lịch sử, đây là một giả thuyết hợp lý.

Mối quan hệ đỉnh–đáy của các đợt trước

Đỉnh của đợt tăng 2017 khoảng 20.000 USD, đáy của đợt gấu 2018 khoảng 3.000 USD, cao hơn một chút so với đỉnh của đợt tăng 2013, tức “đáy gấu ≈ đỉnh của đợt tăng trước đó + một mức”.

Điều này thể hiện xu hướng dài hạn: mỗi đợt đáy của gấu đều nằm trên đỉnh của đợt tăng trước, phản ánh sự nâng cao của khả năng chấp nhận Bitcoin như một phương tiện lưu trữ giá trị dài hạn.

Áp dụng vào đợt này: đỉnh của đợt tăng 2021 và đáy của đợt gấu tiếp theo

Đỉnh của đợt tăng 2021 khoảng 69.000 USD, nhiều phân tích lấy khoảng 60.000 USD làm vùng đỉnh chính của đợt tăng đó.

Nếu theo cấu trúc “đáy gấu ≈ đỉnh của đợt tăng trước”, thì khả năng cao là khi giảm sâu, mức 6 vạn sẽ là mức hỗ trợ mạnh dựa trên lịch sử:

6 vạn là vùng nhiều nhà đầu tư dài hạn và tổ chức tích trữ, độ hoạt động trên chain và lượng vị thế tích lũy lớn.

Nếu giảm xuống mức này, nhiều dòng vốn dài hạn có thể xem đó là “vị trí vào hàng dài hạn có tỷ lệ lợi nhuận cao”.

Nguy cơ có thể còn sâu hơn mức 6 vạn, nếu môi trường vĩ mô xấu đi nghiêm trọng: suy thoái kinh tế, thanh khoản rút mạnh, hoặc siết chặt quy định, giá có thể tạm thời thủng mức này, tạo ra các điểm đáy cực đoan như trong đợt trước.

Tuy nhiên, về trung và dài hạn, miễn là hiệu ứng mạng của Bitcoin và sự chấp nhận của các tổ chức chính thống không đảo ngược, xu hướng dài hạn vẫn hướng tới “đỉnh cao hơn, đáy cao hơn”, mức 6 vạn có thể xem là một trong các vùng dài hạn hấp dẫn của chu kỳ này.

8. Các kịch bản diễn biến tiếp theo

Tổng hợp các yếu tố trên, có thể hình dung một đường đi tương đối đơn giản cho 6–12 tháng tới (theo hướng lớn hơn, không phải tín hiệu giao dịch ngắn hạn):

Giai đoạn gần (trước Tết 1–2 tháng)

Yếu tố chính: Thanh khoản hạn chế, dòng tiền cuối năm, thanh toán cuối năm, thị trường còn yếu.

Đặc điểm thị trường: Phản ứng hồi phục yếu, dễ bị áp lực bán đẩy lui, nhịp điệu chủ yếu là “bậc thang giảm dần”, tốc độ giảm chậm hơn đợt trước.

Chiến lược: Thích hợp phòng thủ, giảm đòn bẩy, tránh bắt đáy quá mức, chờ tín hiệu thanh khoản phục hồi sau Tết.

Từ sau Tết đến giữa năm

Thanh khoản dần cải thiện: dòng tiền quay trở lại, các vị thế short và arbitrage xuất hiện, thị trường chuyển từ “giảm đơn hướng” sang “dao động rộng”, có thể xuất hiện vài đợt phản hồi mạnh.

Tuy nhiên, còn nhiều vị thế bị kẹt, các vùng kháng cự quan trọng như vùng tích lũy trước đó sẽ gây áp lực bán, làm phản hồi khó duy trì.

Trong giai đoạn này, tiền mã hóa như đang “tiêu hóa tiêu cực + tiêu hóa các vị thế kẹt”, chưa có câu chuyện mới hoặc dòng tiền lớn vào, không nên quá lạc quan.

Giữa năm đến tháng 9: Giai đoạn “đáy sâu” và tích lũy

Nếu đúng theo thời gian dự kiến của “đóng thuyền”, thì đây là giai đoạn giá có thể kiểm tra mức 6 vạn hoặc thấp hơn, đồng thời là thời điểm các dòng vốn dài hạn tích trữ dần.

Xu hướng có thể là:

Nhiều đợt giảm nhanh—phản hồi chậm—giảm tiếp.

Các địa chỉ dài hạn tăng lên, các nhà đầu tư ngắn hạn bị rửa sạch.

Với nhà đầu tư trung dài hạn, đây là vùng tích trữ tốt, nhưng với trader ngắn hạn, sẽ rất thử thách.

9. Tổng kết và lời khuyên thực tiễn

Dựa trên các mô hình grid và quản lý vị thế trước đó (tôi đã vận hành một hệ thống grid khá rộng), chúng tôi đã cảm nhận rõ ràng xu hướng “đang đi xuống, grid trong xu hướng sẽ bị thiệt hại”.

Điều chỉnh kỳ vọng chu kỳ

Xem “tháng 9 năm 2026” như một khung thời gian tâm lý, không phải ngày chính xác:

Trước đó, chủ yếu giữ phòng thủ, kiểm soát đòn bẩy, tránh mua đuổi quá mức.

Trong khoảng này, không nên bán tháo hoàn toàn trong hoảng loạn, có thể giữ một phần vốn nhỏ hoặc suy nghĩ theo chiều hướng đối lập trong cực đoan.

Xử lý vùng giá

Xem vùng 6 vạn như một khu vực “hấp dẫn nhất nhưng chưa chắc mua được hoàn toàn” của chu kỳ này, nếu giá thực sự về tới đó:

Nên phân từng phần để mua, không nên all-in một lần.

Cũng nên dành tâm lý cho các tình huống cực đoan hơn, như thủng mức 6 vạn, để chuẩn bị tâm lý.

Chiến lược giao dịch

Khi xác nhận xu hướng tiêu cực, thanh khoản không thuận lợi:

Hệ thống grid nặng, đòn bẩy cao nên thu hẹp lại, tránh đòn bẩy quá lớn trong đà giảm dài hạn.

Nếu vẫn muốn dùng grid, có thể xem xét kích hoạt lại trong các giai đoạn biến động nhỏ hơn, hoặc trong giai đoạn tích lũy, coi đó là công cụ cho chu kỳ tiếp theo, chứ không phải là công cụ chính trong giai đoạn gấu này.

Quan trọng nhất là luôn giữ sẵn tiền, khi có cơ hội thì mua vào hợp lý, tránh kỳ vọng vào các altcoin nhỏ, vì đợt tới có thể không phải là altcoin chúng ta đang nắm giữ, tức là dù có vị thế, vẫn nên ưu tiên các đồng chính như BTC, ETH.