Kiến trúc sư của đế chế công nghệ: Peter Thiel đã thay đổi cấu trúc quyền lực của Mỹ

Peter Thiel là một nhà đầu tư huyền thoại của Thung lũng Silicon, người đã tái cấu trúc chính cấu trúc chính trị của Mỹ thông qua ngành công nghiệp công nghệ. Bắt đầu từ vai trò đồng sáng lập PayPal, qua các khoản đầu tư tiên phong vào Facebook, Palantir và các công ty AI, ông không chỉ là một doanh nhân mà còn hoạt động như một chiến lược gia vẽ ra viễn cảnh tương lai của nền văn minh phương Tây. Hoạt động suốt 30 năm của ông là một nghiên cứu điển hình về cách thức tài chính chủ nghĩa, quyền lực chính trị và công nghệ mới tương tác với nhau.

Nền tảng tư tưởng của Peter Thiel: Sự nhiệt huyết phục hồi phương Tây

Sinh năm 1967, Peter Thiel đã trải qua thời thơ ấu tại Namibia và Nam Phi. Thời đó, các khu vực này đều nằm dưới chế độ phân biệt chủng tộc apartheid, ảnh hưởng sâu sắc đến quan điểm thế giới của ông. Vào thập niên 1980, khi nhập học tại Đại học Stanford, ông đã gặp phải hai hệ tư tưởng bảo thủ mới và tự do hóa.

Thông qua việc sáng lập Stanford Review, Peter Thiel đã xây dựng một trung tâm chống lại xu hướng cánh tả trong Thung lũng Silicon. Những tư tưởng hình thành trong giai đoạn này chịu ảnh hưởng của các triết gia René Girard và Leo Strauss. Với luận đề của Girard rằng “khao khát phát sinh từ sự bắt chước người khác”, Thiel đã hiểu bản chất của đổi mới công nghệ. Trong khi đó, lý thuyết về vua triết gia của Strauss đã giúp ông diễn giải lại nền văn minh phương Tây theo mô hình thành phố nhà nước Hy Lạp cổ đại.

Sự kết hợp tư tưởng của họ không chỉ là sở thích học thuật mà còn trở thành triết lý hành động thực tiễn. Thiel nổi tiếng với câu nói: “Người ta muốn xe bay, nhưng lại nhận được 140 ký tự”, nhằm phê phán sự trì trệ trong đổi mới sáng tạo của Thung lũng Silicon. Phía sau câu nói này là sự hòa quyện giữa lý thuyết bắt chước mong muốn của Girard và khát vọng theo đuổi mục tiêu cao cả kiểu Hy Lạp cổ.

Xây dựng đế chế đầu tư: Biến lý tưởng thành dòng tiền

Năm 1996, Thiel thành lập Thiel Capital Management, huy động khoảng 1 triệu USD từ gia đình và bạn bè. Tuy nhiên, bước ngoặt thực sự đến vào năm 1998 với việc thành lập Confinity. Thông qua các thử nghiệm về tiền kỹ thuật số, ông nhận thức được tiềm năng của hệ thống tài chính trong kỷ nguyên Internet.

Năm 1999, sự ra đời của PayPal mang tính cách cách mạng. Nó loại bỏ các thủ tục chuyển tiền phức tạp truyền thống, cho phép chuyển giá trị qua email một cách tự do. Ý tưởng này dựa trên tư duy tự do hóa quy định để thực hiện tự do cá nhân, mang đậm tư tưởng tự do hóa của chủ nghĩa tự do. Thời đó, Thiel đã hiểu rõ nhu cầu của ngành cờ bạc: họ muốn tránh các quy định về chuyển đổi giá trị bằng đô la. Thành công của PayPal, như một tiền đề cho khái niệm stablecoin, đã mở đường cho cuộc cách mạng tiền mã hóa sau này.

Năm 2002, PayPal bị eBay mua lại với giá 1,5 tỷ USD, khi đó Thiel mới 35 tuổi, sở hữu tài sản ròng khoảng 55 triệu USD. Nhưng ông không xem đó là dấu hiệu nghỉ hưu mà là khởi đầu của cuộc chiến thực sự.

Bước ngoặt năm 2004 là khoản đầu tư 50.000 USD vào Facebook. Khoản đầu tư nhỏ bé này đã trở thành hơn 1 tỷ USD giá trị. Nhờ đó, Thiel đã tiến hóa từ một nhà đầu tư mạo hiểm đơn thuần thành chủ sở hữu chiến lược của các công ty công nghệ. Cùng năm đó, ông thành lập Palantir, hệ thống trích xuất tín hiệu liên quan đến khủng bố từ dữ liệu lớn, nhanh chóng mở rộng cùng với sự phát triển của ngành an ninh sau sự kiện 11/9.

Năm 2005, việc thành lập Founders Fund thể hiện rõ triết lý đầu tư của Thiel. Không chỉ vì lợi nhuận, mà còn nhằm mục tiêu phát triển công nghệ cho nhân loại như AI, tiền mã hóa, công nghệ cứng, nhằm duy trì ưu thế công nghệ của phương Tây.

Dòng chảy đầu tư của Thiel không chỉ là danh sách thành công đơn thuần. Đó là quá trình chuyển đổi nhất quán từ lý tưởng sang thực tế. Venture capital và đầu cơ chính trị đều mang bản chất tương tự: đều biến kỳ vọng thành hiện thực, mua tương lai lớn với dòng tiền nhỏ theo giá chiết khấu.

Chiến lược chính trị của Thiel: Thực thi ý thức hệ

Cuộc bầu cử tổng thống năm 2016 là bước ngoặt trong việc tham gia chính trị của Thiel. Trong khi toàn bộ Thung lũng Silicon ủng hộ Đảng Dân chủ, ông công khai ủng hộ Donald Trump. Sau thất bại năm 2020, Thiel vẫn tiếp tục đầu tư cho Trump, và đến năm 2022, ông rút khỏi Hội đồng quản trị Meta. Đây không chỉ là ủng hộ chính trị đơn thuần mà còn là cam kết dài hạn cho tầm nhìn phục hồi nền văn minh phương Tây.

Việc hỗ trợ JD Vance thể hiện sự tinh vi trong chiến lược chính trị của Thiel. Với việc trúng cử phó tổng thống năm 2024, ông đã có ảnh hưởng trực tiếp tới tầng lớp quyền lực Washington. David Sacks trở thành quan chức phụ trách tiền mã hóa tại Nhà Trắng, các nhân vật trong ngành công nghệ được bố trí trong trung tâm quyết định của chính quyền.

Chiến lược chính trị của Thiel phản chiếu hình ảnh của George Soros. Soros đã đưa ý thức hệ dân chủ cánh tả vào chính trị. Thiel đã sử dụng tài chính để thực thi ý thức hệ của phe bảo thủ Mỹ. Sự khác biệt chỉ nằm ở ngôn ngữ và giá trị mà họ hướng tới.

Tái cấu trúc trật tự phương Tây: Từ chủ nghĩa tăng tốc đến vua triết gia

Chủ nghĩa tăng tốc (e/acc) mà Thiel theo đuổi không chỉ là khuyến nghị về tiến bộ công nghệ. Đó là chiến lược giúp phương Tây thoát khỏi suy thoái. Từ việc thực dân hóa các đảo đại dương, thám hiểm sao Hỏa, đến lĩnh vực sinh học kéo dài tuổi thọ, mục tiêu là thúc đẩy nhân loại tăng tốc không ngừng. Thông qua đó, Thiel kỳ vọng lịch sử sẽ quay trở lại Hy Lạp cổ đại, và công nghệ sẽ thực hiện chế độ vua triết gia.

Ảnh hưởng của Strauss trong tầm nhìn này mang tính mâu thuẫn bề ngoài. Trong khi dựa trên giả thiết suy thoái của phương Tây, ông lại hướng tới sự trở lại mô hình thành phố nhà nước kiểu Hy Lạp. Nhưng đối với Thiel, đó không phải mâu thuẫn mà là quy luật tất yếu của lịch sử.

Trong hệ tư tưởng của ông, các cuộc tranh luận về đồng tính, quyền công dân, nô lệ cũng được đặt lại vị trí như các thành phần của nhà nước cộng hòa. Khi lý tưởng hóa thể chế Hy Lạp cổ đại, đó là loại trừ người nước ngoài và duy trì tính đồng nhất nội bộ. Thông qua tích hợp công nghệ và tài chính, Thiel đang xây dựng một cấu trúc quyền lực mới lấy phương Tây làm trung tâm.

Kết luận: Thời đại công nghệ thống trị chính trị

Từ việc sáng lập Stanford Review đến sự thâm nhập sâu vào chính quyền Trump năm 2024, Thiel đã triển khai chiến lược dài hạn suốt 30 năm. Thành quả của ông thể hiện rõ qua việc các nhân vật trong ngành công nghệ thay thế các giới tinh hoa tài chính truyền thống của Wall Street.

Thung lũng Silicon từng là trung tâm đổi mới công nghệ, nhưng lại bị kiểm soát bởi Washington và các tập đoàn tài chính phía Đông. Khi doanh nghiệp phát triển, thường sẽ lệ thuộc vào Washington. Nhưng Thiel cùng mạng lưới đầu tư của ông đã đảo ngược phương trình này. Công nghệ và tài chính tích hợp, cùng với sự xuất hiện của tiền mã hóa và AI, đã hình thành nền móng quyền lực mới, giúp các thế lực công nghệ phía Tây bắc Mỹ nắm giữ trung tâm chính trị.

Tính đến năm 2025, tài sản ròng của Thiel đạt 20,8 tỷ USD, xếp hạng 103 thế giới về độ giàu có. Nhưng điều quan trọng đối với ông không phải là sự giàu có cá nhân mà là mục tiêu vĩ đại về sự bền vững của nền văn minh phương Tây. Elon Musk kêu gọi đổi mới bằng những tầm nhìn lớn, còn Thiel âm thầm thực hiện. Musk nói về lý tưởng, Thiel tái cấu trúc quyền lực.

Sức mạnh cộng hưởng của hai người này, cùng mạng lưới đầu tư và sự thâm nhập vào tầng lớp chính trị, đang đưa nước Mỹ thế kỷ 21 bước vào giai đoạn mới. Thời đại mà công nghệ thống trị chính trị, tiền mã hóa và AI định hình lại trật tự kinh tế. Thiel chính là kiến trúc sư của thời đại này, là người đã thay đổi vĩnh viễn Thung lũng Silicon.