Ai thực sự nắm giữ các huyết mạch doanh thu của ngành tiền điện tử - Sàn DEX và stablecoin đang tạo nên sự khác biệt

Những con số mới nhất về doanh thu ngành tiền điện tử năm 2025 cho thấy một sự thay đổi sâu sắc: các giao thức không chỉ tạo ra doanh thu đáng kể, mà cách chúng kiếm tiền cũng đang biến đổi nhanh chóng. Nhờ vào các sàn DEX và những công nghệ mới nổi khác, ngành đã tạo ra lợi nhuận từ những nguồn hoàn toàn khác so với trước đây. Câu hỏi không còn là “ngành tiền điện tử có kiếm tiền không?”, mà là “tiền đó đến từ đâu, và ai thực sự nắm giữ nó?”.

Doanh thu ngành tăng gấp đôi - Nhưng sàn DEX mới là người chơi thay đổi cuộc chơi

Trong năm 2025, các giao thức tiền điện tử đã tạo ra hơn 16 tỷ USD doanh thu, gấp hơn hai lần so với mức 8 tỷ USD vào năm 2024. Sự tăng trưởng này thể hiện rõ rệt khả năng nắm bắt giá trị của toàn ngành. Tuy nhiên, con số này chỉ cho ta một phần của câu chuyện. Phía sau những biểu đồ tăng trưởng, các sàn DEX và những công nghệ khác đang dần thay đổi bộ mặt của ngành công nghiệp tiền điện tử.

Trong số những lợi nhuận này, các nhà phát hành stablecoin vẫn giữ vị thế thống trị, chiếm hơn 60% tổng doanh thu của ngành. Tether và Circle, hai ông lớn trong lĩnh vực này, sâu sắc kiểm soát nguồn lợi nhuận chính. Thị phần của họ giảm nhẹ từ 65% năm 2024 xuống còn 60% năm 2025, nhưng con số này vẫn cho thấy sự chi phối vô cùng mạnh mẽ.

Tuy nhiên, sự xuất hiện của các sàn DEX dạng perpetual - đặc biệt là những nền tảng như Hyperliquid, EdgeX, Lighter và Axiom - đã tạo nên một tình huống hoàn toàn mới. Bốn nền tảng này cùng nhau chiếm 7% đến 8% tổng doanh thu ngành, vượt xa tổng doanh thu của các giao thức trong những lĩnh vực DeFi trưởng thành như cho vay, staking, cầu nối và tổng hợp giao dịch phi tập trung. Điều này có nghĩa là sàn DEX không còn là những người chơi nhỏ trong hệ sinh thái, mà là một nhân tố có thể thay đổi toàn bộ cuộc chơi.

Tại sao sàn DEX lại tạo ra phí giao dịch liên tục và khả năng sinh lợi cao hơn mong đợi

Sàn DEX dạng perpetual hoạt động khác biệt so với các giao dịch truyền thống. Thay vì yêu cầu người dùng hiểu biết về blockchain và smart contract, các nền tảng này mang đến trải nghiệm quen thuộc - giống hệt như các sàn giao dịch tập trung mà người dùng đã biết. Nhưng đằng sau sự đơn giản này ẩn chứa một hệ thống công nghệ phức tạp.

Để thành công, một sàn DEX phải xây dựng giao diện ổn định không sụp đổ dưới tải cao, tạo ra hệ thống khớp lệnh và thanh lý đáng tin cậy, và cung cấp đủ độ sâu thanh khoản để đáp ứng nhu cầu của nhà giao dịch. Thanh khoản là chìa khóa: ai có thể cung cấp đủ thanh khoản một cách bền vững, người đó sẽ thu hút nhiều hoạt động giao dịch nhất.

Hyperliquid thống trị phân khúc này nhờ thanh khoản dồi dào được cung cấp bởi số lượng nhà tạo lập thị trường lớn nhất trên nền tảng. Điều này giúp nó trở thành sàn DEX có thu nhập phí cao nhất trong 10 tháng trong số 12 tháng năm 2025. Nhưng tại sao sàn DEX lại có thể tạo ra doanh thu liên tục?

Điểm khác biệt nằm ở tần suất giao dịch. Người dùng có thể thực hiện giao dịch liên tục, tần suất cao mà không cần chuyển đổi tài sản cơ bản. Ngay cả khi thị trường đi ngang, họ vẫn có thể phòng ngừa rủi ro, sử dụng đòn bẩy, arbitrage, điều chỉnh vị thế hoặc xây dựng vị thế sớm. Mỗi thao tác này tạo ra một khoản phí nhỏ, nhưng với khối lượng giao dịch khổng lồ, những khoản phí nhỏ cộng lại thành nguồn doanh thu khổng lồ.

Ba nhân tố chi phối luồng tiền trong ngành tiền điện tử

Để hiểu rõ hơn tại sao doanh thu ngành lại có cấu trúc như vậy, chúng ta cần phân tích ba nhân tố chính tạo nên bức tranh doanh thu:

Thứ nhất: Lợi nhuận chênh lệch từ việc nắm giữ tài sản

Những nhà phát hành stablecoin tạo ra doanh thu bằng cách nắm giữ các khoản dự trữ tài sản thực (USD, trái phiếu kho bạc Hoa Kỳ) và tạo ra lãi suất từ đó. Đây là mô hình có cấu trúc: mỗi đồng stablecoin phát hành được hậu thuẫn bởi tài sản thực và tạo ra lãi suất tương ứng. Tuy nhiên, mô hình này cũng dễ tổn thương vì nó phụ thuộc vào lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang. Khi lãi suất giảm trong những năm sắp tới, doanh thu của các nhà phát hành stablecoin sẽ bị ảnh hưởng.

Thứ hai: Lớp thực thi giao dịch - nơi sàn DEX thăng hoa

Đây chính là lĩnh vực mà sàn DEX dạng perpetual đang tạo ra sự khác biệt. Các nền tảng này cung cấp địa điểm giao dịch ma sát thấp, cho phép người dùng vào và thoát các vị thế theo nhu cầu. Sàn DEX không yêu cầu bất kỳ quyền sở hữu tài sản nào, mà tạo ra doanh thu bằng cách thu phí từ mỗi giao dịch. Với tần suất giao dịch cao, nguồn doanh thu này trở nên vô cùng mạnh mẽ.

Thứ ba: Phân phối kênh

Các nền tàng phát hành token như pump.fun và LetsBonk không sở hữu bất kỳ tài sản meme coin nào, nhưng chúng đã trở thành điểm ưa thích để mọi người phát hành tài sản tiền điện tử. Bằng cách tạo ra trải nghiệm không ma sát, tự động hóa quy trình niêm yết, cung cấp thanh khoản đầy đủ, họ đã kiếm được phí từ mỗi token được phát hành. Đây là mô hình Web2 được áp dụng vào tiền điện tử: Airbnb và Amazon không sở hữu tài sản, nhưng họ kiếm tiền từ các kênh phân phối khổng lồ.

Token holder ngày càng nắm giữ nhiều hơn từ luồng doanh thu

Một sự thay đổi quan trọng đang diễn ra: giờ đây người nắm giữ token không chỉ nắm giữ chứng chỉ quản trị, mà còn là quyền sở hữu kinh tế thực sự đối với giao thức. Các giao thức bắt đầu thử nghiệm chuyển phí lại cho cộng đồng qua staking rewards, fee sharing, token buyback và burning.

Năm 2025, tổng phí mà người dùng đã trả cho các giao thức DeFi là khoảng 30,3 tỷ USD. Trong đó, doanh thu mà giao thức giữ lại sau khi thanh toán cho nhà cung cấp thanh khoản là khoảng 17,6 tỷ USD. Khoảng 3,36 tỷ USD đã được trả lại cho người nắm giữ token thông qua phần thưởng staking, chia sẻ phí, mua lại và đốt token. Điều này có nghĩa là 58% phí đã chuyển thành doanh thu giao thức, trong khi phần còn lại đi đến cộng đồng.

Đây là một sự thay đổi đáng kể so với các chu kỳ trước. Việc chuyển đổi này tạo ra động lực hữu hình cho các nhà đầu tư tiếp tục nắm giữ và mua thêm các token mà họ tin tưởng.

2026: Năm sàn DEX có thể vượt qua sự chi phối của stablecoin

Nhìn về năm 2026, hai câu hỏi có thể quyết định quỹ đạo phát triển của ngành:

Khi lãi suất tiếp tục giảm, liệu thị phần doanh thu của các nhà phát hành stablecoin có sẽ giảm xuống dưới 60%? Đó sẽ là một dấu hiệu cho thấy sàn DEX đang dần lấy đi vị thế thống trị của stablecoin.

Khi cấu trúc của lớp thực thi giao dịch trở nên tập trung hơn (do có ít nền tảng thực sự chiếm ưu thế), các sàn DEX có thể vượt qua mức thị phần 8% hiện tại? Nếu điều này xảy ra, sàn DEX không chỉ là một phân khúc đang phát triển, mà là một lực lượng cân bằng thực sự với stablecoin.

Sự cân bằng quyền lực giữa stablecoin, sàn DEX và các phân khúc khác sẽ tiếp tục định hình cách doanh thu được phân phối trong ngành tiền điện tử. Những gì chúng ta thấy ngày hôm nay chỉ là bắt đầu của một cuộc chuyển biến lâu dài.