Thị trường tài chính năm 2025: Khi thấy con gián đầu tiên, có nghĩa là còn nhiều con khác đang ẩn náu.

Năm 2025 đã để thế giới chứng kiến những hỗn loạn thực sự của thị trường tài chính toàn cầu. Từ bong bóng tiền điện tử đến sự tăng trưởng 367% của cổ phiếu cho vay thế chấp nhà, mọi dấu hiệu đều cho thấy rằng khi nhà đầu tư nhận thấy tín hiệu cảnh báo đầu tiên (con gián đầu tiên), họ cần cảnh giác vì còn nhiều rủi ro ẩn chứa trong vùng tối Bloomberg đã tổng hợp 11 thời điểm quan trọng định nghĩa các cược của năm này, hé lộ bài học đắng lòng cho những ai cố gắng hiểu thị trường trong thế giới tài sản kỹ thuật số.

Sự cám dỗ: Tài sản kỹ thuật số và ‘kỳ vọng chính trị’

Đối với cộng đồng tiền điện tử, việc “mua tất cả những gì liên quan đến thương hiệu Trump” dường như là một trò chơi cược hấp dẫn nhất, từ các cam kết tranh cử đến việc nhậm chức của tổng thống. Các quan chức Nhà Trắng đã đổ tiền mạnh vào tài sản kỹ thuật số, bổ nhiệm các đối tác ngành công nghiệp, thậm chí cả thành viên gia đình cũng tham gia cùng.

Coin Meme của ông ra mắt chỉ vài giờ trước lễ tuyên thệ nhậm chức. Đệ nhất phu nhân ra mắt token cá nhân, và World Liberty Financial (công ty liên quan gia đình) đã bổ sung tài sản để nhà đầu tư nhỏ lẻ tiếp cận. Tuy nhiên, sau đà tăng giá, thị trường cũng giảm nhanh không kém. Tính đến ngày 23 tháng 12, coin Meme của Trump giảm hơn 80% so đỉnh đầu năm, token của Melania giảm gần 99%, và cổ phiếu của American Bitcoin (công ty khai thác crypto) giảm 80% từ đỉnh tháng 9.

Chính trị là chất xúc tác, nhưng quy luật đầu cơ vẫn đúng. Dù “người ủng hộ” có ở vị trí cao đến đâu, các tài sản này vẫn không thể tránh khỏi chu kỳ vĩnh cửu: giá tăng → dòng vốn đổ vào → thanh khoản giảm → giá sụp đổ.

Rủi ro tiềm ẩn: Đầu cơ AI theo kiểu ‘dịch bệnh phát triển’

Vào ngày 3 tháng 11, Scion Asset Management tiết lộ sở hữu quyền chọn bán (Put options) trong cổ phiếu Nvidia và Palantir Technologies để phòng ngừa rủi ro. Thông báo này đặc biệt thu hút vì đó là Michael Burry - nhà quản lý quỹ nổi tiếng với dự đoán khủng hoảng tín dụng nhà ở năm 2008.

Giá quyền chọn này thấp hơn thị trường đáng kinh ngạc: Nvidia thấp hơn 47%, Palantir thấp hơn 76%. Thông báo này như ngọn lửa thắp sáng ngọn lửa tích tụ từ lâu, thị trường nhận thức rằng “đánh giá quá cao và chi phí khổng lồ của các ông lớn AI” là mối đe dọa.

Sau tuyên bố, Nvidia giảm mạnh, và dù thị trường phục hồi, những manh mối của Burry đã hé lộ sự hoài nghi về thị trường bị “chi phối bởi vài cổ phiếu AI, dòng vốn lớn theo kiểu thụ động, và độ biến động thấp”. Dù phân tích này có thể là “nhìn xa trông rộng” hay “quá vội vàng”, nó xác nhận rằng: khi niềm tin lung lay, ngay cả những câu chuyện thị trường mạnh nhất cũng có thể đảo chiều nhanh chóng.

Hàng cũ mới: Cổ phiếu quốc phòng và biến động địa chính trị

Biến động địa chính trị đã thúc đẩy “cổ phiếu ngành quốc phòng châu Âu” từ trạng thái “tài sản rủi ro cao” trở thành nhóm cổ phiếu được quan tâm hàng đầu trong danh mục các nhà quản lý quỹ.

Kế hoạch của Trump cắt giảm ngân sách quốc phòng cho Ukraine đã kích hoạt chi tiêu quân sự khắp châu Âu. Kết quả, công ty Đức Rheinmetall AG tăng giá cổ phiếu khoảng 150% từ đầu năm, trong khi Leonardo SpA của Ý tăng hơn 90%.

Nhiều nhà quản lý quỹ từng tránh ngành quốc phòng do nguyên tắc ESG (môi trường, xã hội, quản trị) nay đã thay đổi thái độ: “Khi tư duy thay đổi, chúng ta phải bảo vệ giá trị của mình”, như Giám đốc đầu tư của Sycomore Asset Management nói. Tính đến ngày 23 tháng 12, chỉ số cổ phiếu quốc phòng châu Âu của Bloomberg tăng hơn 70% so đầu năm.

Giao dịch có lợi: Vàng và ‘giảm giá tiền tệ’

Nợ nần khổng lồ của các nền kinh tế lớn và thiếu ý chí sửa đổi đã đẩy nhà đầu tư hướng tới “tài sản chống mất giá” như vàng và tiền điện tử.

Tháng 10, câu chuyện đạt đỉnh điểm khi lo ngại về ngân sách Mỹ kết hợp với “đợt đóng cửa chính phủ dài nhất” khiến nhà đầu tư chạy sang các tài sản an toàn ngoài đô la. Giá vàng và Bitcoin lập đỉnh lịch sử lần đầu tiên cùng lúc, được xem là “đối thủ” của nhau.

Tuy nhiên, các tài sản này cũng không thoát khỏi sự bóp méo của thị trường. Sau đó, tiền điện tử chung giảm, Bitcoin giảm nhanh, USD ổn định hơn, và trái phiếu chính phủ Mỹ không sụp đổ mà còn đạt thành tích tốt nhất kể từ 2020. Điều này nhắc nhở rằng lo ngại về “suy thoái ngân sách” có thể đi kèm với “nhu cầu tài sản an toàn”, đặc biệt trong giai đoạn kinh tế chững lại.

Thị trường chứng khoán Hàn Quốc: Phục hồi ‘dẫn đầu toàn cầu’

Với chính sách “kích thích thị trường vốn” của Tổng thống Lee Jae-myung, chỉ số Kospi của Hàn Quốc tăng hơn 70% trong năm, hướng tới “mục tiêu 5.000 điểm” mà ông đề ra, và đứng đầu các thị trường chính thế giới.

Tuy nhiên, có một “thiếu vắng” đáng chú ý, đó là nhà đầu tư nhỏ lẻ trong nước. Ngay cả kế hoạch cải tổ của Lee Jae-myung cũng không thể thuyết phục họ tin rằng “thị trường chứng khoán đáng để nắm giữ dài hạn”. Nhà đầu tư trong nước đã bán ròng 33 tỷ USD ra khỏi thị trường Mỹ và chuyển sang các tài sản rủi ro hơn như tiền điện tử. Hệ quả là đồng won Hàn Quốc chịu áp lực giảm giá.

Thị trường giao dịch hợp đồng Bitcoin: Chanos vs Saylor

Mọi câu chuyện đều có hai mặt. Cuộc chơi cược giữa Jim Chanos (bán khống) và Michael Saylor (tích trữ Bitcoin qua MicroStrategy) không chỉ liên quan đến hai cá nhân có tiểu sử đặc biệt mà còn phát triển thành “phiên trưng cầu dân ý” về “hệ thống tư bản trong kỷ nguyên tiền kỹ thuật số”.

Đầu năm, khi Bitcoin tăng giá, cổ phiếu MicroStrategy cũng tăng vọt. Chanos thấy cơ hội: cổ phiếu đang giao dịch quá cao so với lượng Bitcoin công ty nắm giữ, nhà đầu tư này quyết định “bán khống MicroStrategy và mua Bitcoin dài hạn”, tranh luận công khai qua truyền thông.

Thời gian trôi qua, các yếu tố thị trường thay đổi, phần thưởng của MicroStrategy so với Bitcoin giảm xuống do “công ty quản lý tài sản kỹ thuật số” tăng nhanh, và giá token giảm từ đỉnh. Đặt cược của Chanos bắt đầu có lợi nhuận, từ khi ông công bố bán ra công khai đến ngày 7 tháng 11, khi ông tuyên bố “bán tất cả”, cổ phiếu MicroStrategy giảm 42%.

Đặt cược cũ trở lại: Nhật Bản và tín hiệu cảnh báo

Trong nhiều thập kỷ, chiến lược “bán khống trái phiếu chính phủ Nhật Bản” đã phá hoại niềm tin của nhà đầu tư nhiều lần. Lý thuyết đơn giản: Nhật Bản có nợ công khổng lồ, lãi suất sẽ tăng.

Tuy nhiên, nhiều năm qua, chính sách nới lỏng tiền tệ của Ngân hàng Nhật Bản giữ chi phí vay thấp, khiến các nhà bán khống phải trả giá đắt. Đến năm 2025, tình hình cuối cùng đã đảo chiều.

Lợi tức trái phiếu chính phủ Nhật Bản tăng mạnh toàn diện, khiến thị trường trái phiếu trị giá 7,4 nghìn tỷ USD trở thành “thiên đường cho người bán khống”. Lợi tức trái phiếu 10 năm vượt 2%, mức cao nhất nhiều thập kỷ, lợi tức trái phiếu 30 năm tăng hơn 1 điểm phần trăm, lập kỷ lục mới đến ngày 23 tháng 12. Chỉ số lợi tức trái phiếu Nhật Bản giảm hơn 6% trong năm, trở thành thị trường trái phiếu hoạt động kém nhất thế giới.

Tranh giành tín dụng: Khi chủ nợ bước vào “chiến tranh nội bộ”

Lợi nhuận cho vay có giá trị nhất năm 2025 không đến từ “đặt cược vào sự phục hồi của các công ty”, mà từ “đấu tranh với các nhà đầu tư khác”. Chiến lược này gọi là “đối đầu giữa các chủ nợ”.

Các tổ chức như Pimco và King Street Capital Management đã lên kế hoạch “trò chơi” chính xác về Envision Healthcare, công ty chăm sóc sức khỏe thuộc nhóm KKR, cần vay gấp. Sự khéo léo của họ là ủng hộ đề xuất “các chủ nợ cũ cho phép tài sản thế chấp” (Amsurg - doanh nghiệp phẫu thuật ngoại trú) để đảm bảo khoản vay mới.

Việc bán Amsurg cho Ascension Health đã tạo ra lợi nhuận khổng lồ cho các tổ chức này, ước tính khoảng 90%, cho thấy tiềm năng sinh lời của “cuộc tranh giành tín dụng nội bộ”.

Fannie Mae và Freddie Mac: cặp song sinh “ẩm ướt từ mưa lớn”

Kể từ khủng hoảng tài chính, các công ty cho vay nhà lớn bị kiểm soát bởi chính phủ Mỹ. Câu hỏi “khi nào và làm thế nào thoát khỏi” trở thành đề tài đầu cơ của thị trường.

Việc Trump tái đắc cử đã thay đổi tình hình, thị trường dự đoán “chính phủ mới sẽ khiến hai công ty này phát triển không kiểm soát”. Cổ phiếu Fannie Mae và Freddie Mac bị bao quanh bởi “cơn sốt meme”.

Từ đầu năm đến đỉnh tháng 9, giá cổ phiếu của cả hai tăng 367% (tăng 388% trong ngày), trở thành một trong những cổ phiếu tăng trưởng nổi bật nhất năm. Tháng 8, tin đồn chính phủ đang xem xét IPO đã gây sốc, thị trường dự đoán giá trị IPO vượt quá 500 tỷ USD.

Giao dịch ròng của Thổ Nhĩ Kỳ: sụp đổ chỉ trong vài phút

Sau thành công rực rỡ năm 2024, chiến lược Carry Trade của Thổ Nhĩ Kỳ (vay với lãi suất thấp, mua tài sản sinh lợi cao) trở thành “lựa chọn được chấp nhận” của nhà đầu tư thị trường mới nổi. Lợi suất trái phiếu trong nước vượt 40%, Ngân hàng Trung ương cam kết giữ tỷ giá.

Tuy nhiên, ngày 19 tháng 3, cảnh sát Thổ Nhĩ Kỳ đột kích nhà của thị trưởng phe đối lập và bắt giữ ông. Sự kiện này kích hoạt biểu tình lớn và bán tháo đồng lira. Ngân hàng trung ương không thể ngăn cản đà giảm. Đến cuối ngày, khoảng 10 tỷ USD vốn rút khỏi tài sản định giá bằng lira Thổ Nhĩ Kỳ. Đến ngày 23 tháng 12, đồng lira mất 17% so USD trong năm.

Điều này cảnh báo rằng lãi suất cao có thể mang lại lợi nhuận tốt, nhưng không thể phòng tránh rủi ro biến động chính trị đột ngột.

Khi thấy con gián đầu tiên: Thị trường tín dụng và tín hiệu cảnh báo

Thị trường tín dụng năm 2025 không chỉ trải qua “sự sụp đổ lớn” duy nhất, mà còn nhiều “khủng hoảng nhỏ”. Các công ty từng được xem là “người vay bình thường” đều gặp khó khăn tài chính từng doanh nghiệp.

Công ty Saks Global tái cấu trúc trái phiếu trị giá 2,2 tỷ USD sau khi chỉ trả lãi một lần. Trái phiếu đã tái cấu trúc giao dịch dưới 60% mệnh giá. Trái phiếu chuyển đổi của New Fortress Energy mất 50% giá trị trong một năm. Sự phá sản của Tricolor và First Brands khiến hàng tỷ USD nợ biến mất trong vài tuần.

Nhà đầu tư đối mặt với câu hỏi đau đầu: Tại sao họ lại đầu tư nhiều vào các công ty này trong khi gần như không có bằng chứng nào cho thấy họ có thể trả nợ?

JPMorgan Chase từng bị “con gián” tín dụng lừa đảo, và CEO Jamie Dimon đã cảnh báo thị trường bằng ẩn dụ: “Khi bạn thấy con gián này, có khả năng còn nhiều con khác đang ẩn trong bóng tối”. Rủi ro “con gián” này có thể trở thành vấn đề chính của thị trường tín dụng năm 2026.

Kết luận: Bài học từ năm 2025

Năm 2025 đã dạy chúng ta bài học quan trọng: khi thị trường tràn ngập “niềm tin cao”, “đòn bẩy” và “lựa chọn tài sản phi lý”, con gián đầu tiên bạn thấy báo hiệu còn nhiều con khác đang ẩn nấp. Khả năng nhà đầu tư phát hiện “tín hiệu cảnh báo” này sớm sẽ là sự khác biệt giữa việc kiếm lời và mất mát lớn.