Viết bài: Paul Cafiero, đối tác truyền thông nhóm marketing của a16z
Dịch: Saoirse, Foresight News
「Truyền thông」(thường viết tắt là 「comms」 trong tiếng Anh) là một thuật ngữ tổng thể, chỉ các chiến lược hệ thống mà doanh nghiệp xây dựng để giao tiếp hiệu quả với các nhóm đối tượng — bao gồm nhân viên, truyền thông, nhà đầu tư và các bên liên quan khác.
Các phạm trù cốt lõi của truyền thông bao gồm: tạo nội dung gốc trên website chính và các nền tảng mạng xã hội (gọi là 「trực tiếp phát ngôn」, tức là không dựa vào kênh thứ ba để tiếp cận đối tượng); viết các bài báo chuyên nghiệp có tính dẫn dắt tư duy; phối hợp công tác truyền thông nội bộ để đảm bảo thông tin được đồng bộ; hợp tác với các người có ảnh hưởng (gọi tắt là KOL) để mở rộng phạm vi truyền tải thông tin; đồng thời, tranh thủ lượng truy cập tự nhiên (không trả phí) và các hoạt động có trả phí cùng cơ hội phát biểu công khai. Ngoài ra, công tác truyền thông còn bao gồm việc kết nối với truyền thông (gọi là quan hệ công chúng, PR), đây cũng là phương thức quan trọng để doanh nghiệp truyền tải thông tin ra bên ngoài.
Không có chiến lược hay phương pháp thực thi nào là tuyệt đối vượt trội hơn các phương pháp khác. Do đó, cách đánh giá phương án phù hợp nhất với nhu cầu của chính doanh nghiệp trở thành vấn đề then chốt.
Trong bài viết này, tôi sẽ trình bày hệ thống cách xây dựng chiến lược truyền thông, các phương pháp cốt lõi có thể giúp đạt mục tiêu, đồng thời làm rõ: dù trong một số lĩnh vực công nghệ, mối quan hệ truyền thông truyền thống còn nhiều hạn chế, nhưng đối với các startup, nó vẫn là công cụ chính xác để truyền tải thương hiệu và mở rộng ảnh hưởng.
Cách xây dựng chiến lược truyền thông khoa học
Tôi xây dựng mô hình tư duy cốt lõi cho chiến lược truyền thông dựa trên câu trả lời cho ba câu hỏi then chốt sau:
Mục tiêu kinh doanh cốt lõi của bạn là gì? (ví dụ mở rộng người dùng, thu hút đầu tư, xây dựng uy tín ngành)
Để đạt được mục tiêu này, cần tiếp cận các nhóm đối tượng cốt lõi nào? (ví dụ khách hàng tiềm năng, nhà đầu tư ngành, nhà phát triển công nghệ)
Phương pháp tối ưu để tiếp cận các nhóm đối tượng này là gì?
Tất cả các suy nghĩ đều xoay quanh “hạt nhân thông tin và logic kể chuyện” của doanh nghiệp — tức là vấn đề cốt lõi mà bạn và nhóm đang cố gắng giải quyết, giá trị ngành hoặc xã hội mà sau khi giải quyết xong sẽ mang lại (thế giới sẽ có diện mạo mới như thế nào), và trong “bối cảnh mới” này, nhóm nào sẽ được hưởng lợi trực tiếp.
Dù đối tượng giao tiếp là ai, dùng phương tiện truyền thông nào (ví dụ: văn bản, video, hoạt động offline), thì câu chuyện cốt lõi và hạt nhân thông tin của doanh nghiệp cần nhất quán, đây là nền tảng để xây dựng nhận thức thương hiệu. Tuy nhiên, với từng nhóm đối tượng, cần nhấn mạnh các nội dung khác nhau: ví dụ, nhà đầu tư quan tâm dữ liệu kinh doanh, mô hình lợi nhuận và tiềm năng tăng trưởng trong tương lai; còn truyền thông thì chú trọng vào “điểm nhấn” của các sự kiện (sức hút tiêu đề), các bước ngoặt quan trọng trong quá trình phát triển của doanh nghiệp, và khả năng đọc hiểu câu chuyện.
Các phương pháp truyền thông chủ đạo có thể sử dụng?
Dù mục tiêu kinh doanh và đối tượng hướng tới của các dự án khác nhau, khung phương pháp truyền thông có thể tái sử dụng là thống nhất, gồm năm loại chính:
Nội dung tự có: chỉ các nội dung doanh nghiệp hoàn toàn kiểm soát, như xây dựng blog chính thức, sản xuất video thương hiệu, đăng tải sách trắng hoặc báo cáo nghiên cứu ngành trên website. Loại nội dung này có lợi thế truyền tải sâu sắc về triết lý thương hiệu, không cần phụ thuộc vào kiểm duyệt của bên thứ ba.
Nền tảng mạng xã hội (tài khoản thương hiệu + cá nhân): mặc dù doanh nghiệp không sở hữu chính nền tảng này, nhưng đây là kênh tiếp cận hiệu quả — vì đối tượng thường xuyên hoạt động trên các nền tảng này (như X, Discord, v.v). Đối với startup, khuyến nghị sử dụng mô hình “tài khoản thương hiệu + tài khoản cá nhân”: tài khoản thương hiệu truyền tải thông tin chính thức (như tiến trình kinh doanh, quan điểm ngành), còn các sáng lập viên và nhân viên chủ chốt có thể chia sẻ nội dung mang tính cảm xúc hơn (như cảm nhận về khởi nghiệp, suy nghĩ về công nghệ), sự kết hợp này giúp tăng độ tin cậy của đối tượng.
Xây dựng cộng đồng: qua các công cụ như Discord, Signal, Telegram, WhatsApp, xây dựng cộng đồng trực tuyến riêng, xoay quanh thương hiệu hoặc chủ đề ngành. Phương pháp này giúp kết nối trực tiếp với các nhóm cốt lõi trong hệ sinh thái như nhà phát triển công nghệ, đối tác, người dùng trung thành, thuận tiện thu thập phản hồi, tạo sự đồng thuận, đồng thời hình thành “địa bàn riêng” để lan tỏa thông tin.
Cơ hội phát biểu và hội nghị ngành: bao gồm việc tham gia các hoạt động cộng đồng offline quan trọng, làm diễn giả tại hội nghị ngành hoặc xuất hiện với vai trò khách mời. Các tình huống này không chỉ giúp tiếp cận trực tiếp nhóm đối tượng chất lượng cao (như nhà ngành, nhà đầu tư), còn có thể tăng cường hình ảnh chuyên nghiệp của thương hiệu qua tương tác trực tiếp, đồng thời tích lũy tài liệu truyền thông (video phát biểu, bài báo truyền thông).
Hợp tác truyền thông: chia thành hai chế độ “ chủ động tiếp cận” và “ứng phó thụ động”: chế độ chủ động gồm đề xuất chủ đề với truyền thông (ví dụ: công nghệ sáng tạo, insight ngành), giới thiệu chuyên gia phỏng vấn, gửi bài viết gốc; chế độ bị động là phản hồi các câu hỏi phỏng vấn của truyền thông (ví dụ: phân tích xu hướng ngành, cập nhật doanh nghiệp). “Truyền thông” ở đây gồm hai loại: một là các phương tiện truyền thông tập trung vào tiền điện tử (như Coindesk, The Block, v.v), có đối tượng chính xác hơn; hai là các phương tiện truyền thống chính thống (như Wall Street Journal, Bloomberg, v.v), phạm vi rộng hơn, có độ tin cậy cao.
Vai trò của hợp tác truyền thông đối với các startup
Trong tất cả các phương pháp truyền thông nêu trên, “quan hệ truyền thông” (tức PR) gây tranh cãi nhiều nhất trong cộng đồng sáng lập công nghệ. Điều này không phải không có lý do: một mặt, một số nhà báo và tổ chức truyền thông ngày càng có thái độ khắt khe hơn với ngành công nghệ, thậm chí có thành kiến tiêu cực; mặt khác, trong quá trình tư vấn cho các startup, tôi nhận thấy “làm thế nào để hợp tác truyền thông tốt” vẫn là một trong những nhu cầu phổ biến nhất của các nhà sáng lập.
Nhiều nhà sáng lập đặt câu hỏi cụ thể: làm thế nào để các vòng gọi vốn của doanh nghiệp được đưa tin trên TechCrunch (một kênh quan trọng của ngành công nghệ)? Làm thế nào để đăng bài phóng sự tích cực về giá trị doanh nghiệp trên Forbes? Hoặc, làm thế nào để nhận lời mời tham gia chương trình TBPN, hợp tác ghi hình podcast ngành cùng đội ngũ Bankless (tiếp cận đối tượng cốt lõi trong lĩnh vực tiền điện tử)?
Tại sao các nhà sáng lập rất coi trọng hợp tác truyền thông? Căn nguyên chính là: bất kể họ có quan điểm thế nào về truyền thông, “báo chí” đều có hai giá trị không thể thay thế —
Thứ nhất, hiệu ứng “chứng thực của bên thứ ba”: so với tự quảng cáo, các bài báo khách quan của truyền thông dễ dàng tạo niềm tin hơn với đối tượng;
Thứ hai, khả năng “vượt ra khỏi vòng tròn” tiếp cận: qua truyền thông, có thể tiếp cận các nhóm người khó tiếp cận trước đây, như nhân sự chủ chốt tiềm năng (những người quan tâm đến ngành), khách hàng tiềm năng (hiểu rõ giá trị thương hiệu qua truyền thông), các nhà lãnh đạo ý kiến trong ngành (có thể nảy sinh hợp tác). Đồng thời, tiếp cận đối tượng mới còn giúp doanh nghiệp thúc đẩy các kênh riêng của mình (như hướng dẫn theo dõi tài khoản chính thức), và đối với các startup có nguồn lực hạn chế, “mở rộng phạm vi tiếp cận, nâng cao ảnh hưởng” là cơ hội cực kỳ quan trọng, không thể bỏ lỡ.
Lấy ví dụ về công ty tiền điện tử Kalshi: gần đây, nhóm sáng lập đã tham gia ghi hình chương trình “Chủ nhật sáng” của CBS — một nền tảng truyền thống tiếp cận đối tượng rộng lớn, khác hoàn toàn với nhóm người dùng “liên tục online” trên nền tảng X (trước đây là Twitter) trong lĩnh vực công nghệ (phạm vi tiếp cận rộng hơn, chủ yếu là người tiêu dùng phổ thông). CEO Tarek Mansour của Kalshi chia sẻ một chi tiết: một thành viên trong nhóm của họ, mẹ của người này, chính là người hiểu rõ giá trị doanh nghiệp qua chương trình này. Câu chuyện này chính là minh chứng rõ ràng cho “tiếp cận đa dạng đối tượng qua truyền thống media” — giúp doanh nghiệp vượt qua giới hạn vòng tròn hiện tại, mở rộng tới nhóm người chưa từng tiếp cận trước đó.
Hình ảnh chụp đoạn phỏng vấn Kalshi trên CBS “Chủ nhật sáng” về dự án dự đoán thị trường của Kalshi
Lưu ý: Người đàn ông bên trái là CEO Tarek Mansour của Kalshi, người phụ nữ bên phải là đồng sáng lập Luana Lopes Lara (cũng là một trong những tỷ phú tự thân trẻ nhất thế giới).
Điều này lý giải vì sao “quan hệ truyền thông” luôn giữ vị trí trung tâm trong bộ công cụ truyền thông: truyền thông không chỉ giúp doanh nghiệp dẫn dắt lượng truy cập cho kênh riêng (ví dụ: chèn liên kết website, hướng dẫn theo dõi tài khoản), còn giúp xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp (ví dụ: thể hiện năng lực công nghệ qua các bài viết chuyên sâu), thậm chí thúc đẩy tiến trình kinh doanh — như trong tuyển dụng, các doanh nghiệp có truyền thông hỗ trợ dễ thu hút nhân tài hơn; trong bán hàng, khách hàng sau khi biết đến thương hiệu qua truyền thông sẽ giảm chi phí tin tưởng đáng kể. Về lâu dài, hợp tác truyền thông còn giúp tăng cường hiệu quả “tự phát ngôn” của doanh nghiệp — khi nội dung tự tạo và các bài báo truyền thông phối hợp ăn ý, khả năng truyền tải thông tin sẽ mạnh mẽ hơn.
Vì vậy, các nhà sáng lập không nên sợ liên hệ với truyền thông, mà cần chủ động học cách tận dụng công cụ này để nổi bật trong biển thông tin, đạt được “phá vòng hiệu quả”.
Chìa khóa để xây dựng mối quan hệ với truyền thông: làm thế nào để “nổi bật”
Trong thời đại “quá tải thông tin” ngày nay, điều này đặc biệt rõ nét trong ngành truyền thông — đặc biệt là nhóm nhà báo mà bạn muốn kết nối, mỗi ngày đều bị hàng loạt thông tin tràn ngập.
Chỉ cần mở hộp thư của một nhà báo, người làm nội dung trong lĩnh vực công nghệ hoặc tiền điện tử, bạn sẽ ngạc nhiên: có thể có hàng trăm, thậm chí hàng nghìn email từ các nhân viên PR, toàn là các chiến dịch quảng bá khách hàng hoặc dự án của họ. Thực tế, dữ liệu cho thấy tỷ lệ nhân viên quan hệ truyền thông so với nhà báo là 6:1 — nghĩa là mỗi nhà báo phải đối mặt với “cơn bão” thông tin từ sáu nhân viên PR. Trong bối cảnh này, hầu như không có thời gian để lọc chọn nội dung, khó phân biệt đâu là nội dung có giá trị thực sự, đâu chỉ là “lời quảng cáo qua loa”.
Vì sao lại có tình trạng này? Nguyên nhân chính gồm hai điểm: một là nhiều nhân viên PR chưa qua đào tạo chuyên nghiệp, không hiểu rõ nhu cầu thực sự của truyền thông (ví dụ: nhà báo cần câu chuyện có giá trị tin tức, chứ không phải quảng cáo doanh nghiệp); hai là một số nhân viên PR thiếu khả năng đánh giá chuyên môn, ngại phản bác các yêu cầu phi lý của khách hàng (ví dụ: yêu cầu truyền thông đưa tin về “việc nhỏ” không có giá trị thực), chỉ gửi đi “bộ sưu tập” nội dung để “phủ sóng” — dẫn đến “thông tin kém chất lượng tràn lan”, làm gia tăng sự bất mãn của nhà báo, nhà sản xuất nội dung, host podcast — tạo thành vòng luẩn quẩn.
Thêm vào đó, một số dự án tiền điện tử khi quảng bá còn quá hứa hẹn, tuyên bố có thể “giải quyết các vấn đề lớn của ngành”, nhưng thực tế tiến trình phát triển chậm hoặc chỉ là “bản vẽ trên mây” (chỉ dừng lại ở ý tưởng, chưa có sản phẩm thực). Các “quảng cáo giả” này càng làm tổn hại lòng tin của truyền thông đối với ngành, khiến việc các dự án chất lượng cao được chú ý nhiều hơn trở nên khó khăn hơn.
Tuy nhiên, từ góc độ khác, sự khan hiếm “tin tức chất lượng” và “thông tin kém chất lượng tràn lan” lại tạo cơ hội cho các doanh nghiệp thực sự có giá trị: những doanh nghiệp biết kể câu chuyện rõ ràng (truyền tải giá trị cốt lõi), xây dựng mối quan hệ sâu sắc với các nhà báo chính thống sẽ có lợi thế rõ rệt trong cạnh tranh — vì họ có thể khiến truyền thông tin rằng “báo cáo về doanh nghiệp này có giá trị”, từ đó nhận được nhiều sự chú ý hơn.
Hướng dẫn thực chiến từ 0 đến 1
Để các nhà sáng lập có thể tương tác hiệu quả với truyền thông, cần ghi nhớ bốn nguyên tắc cốt lõi sau:
Nhà sáng lập là “người phát ngôn tốt nhất” của doanh nghiệp
Câu chuyện cốt lõi và câu chuyện thương hiệu của doanh nghiệp về bản chất là “kế thừa ý tưởng của nhà sáng lập”, vì vậy đừng hy vọng một nhóm thuê ngoài có thể làm tất cả. Dù thuê chuyên viên PR, công ty PR hoặc freelancer hỗ trợ (ví dụ: xây dựng khung nội dung, kết nối truyền thông), họ chỉ giúp “mở cánh cửa truyền thông”. Người có thể chạm đến trái tim truyền thông, tạo sự đồng cảm của đối tượng chính là nhà sáng lập tự kể câu chuyện — vì họ hiểu rõ nhất về khởi nguồn, thử thách và giá trị của doanh nghiệp, có thể truyền tải cảm xúc chân thực và chuyên nghiệp nhất. Do đó, nhà sáng lập cần tham gia trực tiếp vào việc xây dựng câu chuyện, và truyền tải bằng các phương pháp gây cảm xúc (ví dụ: phỏng vấn, viết bài có tên riêng).
“Niềm tin” là trung tâm của hợp tác truyền thông
Xem quan hệ truyền thông như “phát triển kinh doanh” — trọng tâm không phải “bán hàng một lần” mà là “xây dựng niềm tin lâu dài”. Dù là đề xuất cơ hội phát biểu với truyền thông, hay tương tác với nhà báo trên X về các chủ đề ngành, điều quan trọng là duy trì liên tục các cuộc trao đổi có giá trị, xây dựng niềm tin cá nhân. Thường thì, nhà báo quyết định viết bài, mời nhà sáng lập tham gia podcast hoặc mời phát biểu không chỉ dựa trên “có tin tức”, mà còn dựa trên “mối quan hệ tin cậy” với nhà sáng lập / nhóm PR — họ biết rằng, từ đó có thể lấy được thông tin chân thực, có giá trị (ví dụ: insight ngành độc quyền, phản hồi nhanh về phỏng vấn), chứ không phải là “lời nói suông”. Nền tảng của niềm tin này chính là “thái độ làm việc đáng tin cậy” của nhóm PR: như cam kết cung cấp tài liệu đúng hạn, trả lời trung thực, không ép buộc truyền thông đăng nội dung vô giá trị.
Làm thế nào để xây dựng niềm tin với các phương tiện truyền thông chính?
Phương pháp cụ thể tùy từng người, nhưng nguyên tắc cốt lõi là “đưa giá trị trước, mới bàn đến hợp tác”.
Bước một: chủ động trở thành “kho dữ liệu thông tin” của truyền thông. Ví dụ, khi có sự kiện nóng trong ngành, chủ động chia sẻ quan điểm chuyên môn với các nhà báo quen biết (không nhằm quảng bá doanh nghiệp), giúp họ có góc nhìn toàn diện hơn về sự kiện; hoặc khi nhà báo cần dữ liệu, ví dụ, để viết bài, cung cấp các hỗ trợ phù hợp (ví dụ: trích đoạn báo cáo ngành, các ví dụ phù hợp quy định).
Bước hai: tránh “giao tiếp vụ lợi”. Trong giai đoạn đầu, đừng vội quảng bá sản phẩm hoặc hoạt động của doanh nghiệp, mà hãy tập trung vào “nhu cầu của truyền thông” — ví dụ, tìm hiểu lĩnh vực họ viết, hướng họ theo hướng phù hợp, cung cấp nội dung có giá trị, để họ cảm nhận rằng “bạn quan tâm đến công việc của họ, chứ không chỉ lợi dụng họ”.
Bước ba: tận dụng các sự kiện offline để thắt chặt quan hệ. Các hội nghị ngành, diễn đàn, là cơ hội gặp mặt trực tiếp truyền thông. Lúc này, có thể vượt ra khỏi “chuyện công việc”, trò chuyện nhẹ nhàng về xu hướng ngành, chia sẻ cảm nhận cá nhân, để mối quan hệ từ “đối tác công việc” chuyển thành “đối tác chuyên nghiệp”, điều này rất quan trọng cho hợp tác dài hạn.
Truyền thông không phải “bạn bè” cũng không phải “kẻ thù”, mà là “đối tác chuyên nghiệp”
Cần rõ ràng một nhận thức: một số phương tiện truyền thông có thể có lập trường hoặc xu hướng chọn đề tài riêng (ví dụ: chú trọng quản lý ngành, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp), nhưng đối với phần lớn nhà báo, mục tiêu chính vẫn là “phát hiện và đưa tin các câu chuyện có giá trị” — đó là mục tiêu nghề nghiệp của họ. Vì vậy, không cần xem truyền thông như “bạn bè cần nịnh nọt” (để được báo tốt), cũng không nên coi họ là “kẻ thù có thể gây tổn hại” (sợ bị phản đối tiêu cực). Thái độ đúng đắn là “chuyên nghiệp với chuyên nghiệp”: trung thực chia sẻ điểm mạnh, thành tựu của doanh nghiệp, đồng thời không né tránh các thử thách trong quá trình phát triển (ví dụ: khi hỏi về các vấn đề nhạy cảm, phản hồi khách quan trong phạm vi pháp lý), và học cách “đánh giá giới hạn tương tác”: một số chủ đề (ví dụ: chi tiết gọi vốn chưa công khai, bí mật công nghệ cốt lõi) có thể rõ ràng nói “chưa thể tiết lộ”, không cần quá nhượng bộ để “lấy lòng truyền thông”; khi truyền thông yêu cầu quá đáng (ví dụ: phóng đại kết quả), cũng cần dũng cảm từ chối — về lâu dài, “thành thật và có nguyên tắc” sẽ được truyền thông tôn trọng hơn “cả nể”.
Câu chuyện doanh nghiệp phải “bám sát bối cảnh thời đại” để gây đồng cảm
Những nhà sáng lập giỏi truyền tải giá trị qua truyền thông đều có khả năng: có thể kết hợp câu chuyện doanh nghiệp, sản phẩm hoặc ý tưởng của mình với các xu hướng ngành lớn hơn, nhu cầu xã hội, để truyền đạt rõ ràng “doanh nghiệp này không chỉ vì lợi nhuận, mà còn thúc đẩy tiến bộ ngành hoặc giải quyết vấn đề xã hội”. Câu chuyện “bám sát bối cảnh thời đại” này có giá trị truyền thông cao hơn nhiều so với chỉ đơn thuần “giới thiệu doanh nghiệp”, dễ gây đồng cảm hơn.
Ví dụ, các nội dung “tổng kết năm” như báo cáo nghe nhạc hàng năm của Spotify, phân tích xu hướng tìm kiếm của Google, hoặc các báo cáo về tình hình ngành tiền điện tử của a16z và Coinbase, đều lan truyền rộng ràng vì chúng “vượt ra khỏi chính nội dung doanh nghiệp”, kết hợp dữ liệu với “thay đổi hành vi người dùng”, “xu hướng ngành”, cung cấp góc nhìn và giá trị độc đáo — đồng thời, sử dụng biểu đồ, thiết kế trực quan giúp nội dung dễ hiểu hơn, mở rộng phạm vi truyền thông.
Đối với các nhà sáng lập trong lĩnh vực tiền điện tử, có thể áp dụng logic này: kết hợp câu chuyện doanh nghiệp với các chủ đề nóng của ngành, như “Stablecoin giúp nâng cao hiệu quả thanh toán xuyên biên giới”, “AI kết hợp blockchain giải quyết các điểm đau ngành”, “DeFi thúc đẩy tài chính bao trùm”… Khi câu chuyện doanh nghiệp gắn kết với các “vấn đề thời đại”, truyền thông sẽ sẵn sàng đưa tin hơn — vì đây không chỉ là “tin tức doanh nghiệp”, mà còn là “bản phác thảo xu hướng ngành”, mang lại giá trị lớn hơn cho độc giả.
Nguyên tắc cốt lõi là: đừng chỉ nói “chúng tôi đã làm gì”, mà cần làm rõ “việc chúng tôi làm có ý nghĩa gì trong ngành và xã hội” — đó mới là chìa khóa vượt qua “đám mây thông tin”.
Chiến lược phòng thủ chủ động trong quan hệ truyền thông: phòng ngừa từ sớm, không phản ứng bị động
Có thể có nhà sáng lập hỏi: “Nếu tôi hoàn toàn không muốn tiếp xúc với truyền thông, có được không?”
Ý nghĩ này có thể hiểu được, nhưng thực tế: khi doanh nghiệp khởi nghiệp phát triển, đặc biệt quy mô mở rộng, ảnh hưởng tăng lên, việc tránh khỏi ánh nhìn của công chúng gần như không thể — dù là chủ động phơi bày hoạt động, hay bị truyền thông chú ý, họ đều có thể tìm đến.
Vì vậy, cách khôn ngoan hơn là “chủ động xây dựng mối quan hệ truyền thông”, chứ không phải “ứng phó thụ động”. Đặc biệt trong các trường hợp tiêu cực hoặc khủng hoảng (dù sự kiện có công bằng hay không), “niềm tin đã xây dựng từ trước” sẽ là bảo chứng quan trọng: nếu doanh nghiệp duy trì mối quan hệ tốt với các phương tiện truyền thông chính, nhà báo sẽ sẵn lòng lắng nghe, khách quan phản ánh toàn diện sự việc, chứ không chỉ dựa vào một phía. Ngược lại, nếu doanh nghiệp chưa từng tiếp xúc truyền thông, khi có tin tiêu cực, khả năng bị “mất quyền phát ngôn” là rất cao.
“Quản trị khủng hoảng” là kỹ năng chuyên môn, sẽ được đề cập chi tiết trong bài khác. Nhưng nguyên tắc cốt lõi có thể tóm tắt là “phòng ngừa tốt hơn chữa trị”: trước khi khủng hoảng xảy ra, cần chuẩn bị ba việc: xây dựng kênh truyền thông hoàn chỉnh (ví dụ: tài khoản chính thức, cộng đồng tự quản), đảm bảo có thể truyền tải nhanh chóng tiếng nói của doanh nghiệp; xây dựng mối quan hệ tin cậy với các nhà báo chủ chốt, các lãnh đạo ý kiến ngành; hiểu rõ nhu cầu và mối quan tâm của đối tượng mục tiêu, để truyền tải đúng trọng tâm. Làm tốt ba điểm này, dù có khủng hoảng, doanh nghiệp vẫn có thể ứng phó bình tĩnh hơn.
Kết luận
Hiện nay, một số nhà sáng lập xem truyền thông như “đối tượng đáng sợ”, hoặc coi đó là “bình phong cho thất bại kinh doanh” (ví dụ: đổ lỗi cho truyền thông vì không đủ nổi bật). Thực ra, truyền thông về bản chất là “cầu nối truyền tải thông tin” — chỉ cần chuẩn bị kỹ lưỡng (xây dựng câu chuyện rõ ràng, có đội ngũ chuyên nghiệp), giữ thái độ đúng đắn (chuyên nghiệp với chuyên nghiệp, chú trọng xây dựng niềm tin dài hạn), thì nó sẽ trở thành trợ thủ đắc lực giúp nhà sáng lập thúc đẩy doanh nghiệp phát triển: giúp phá vòng, tiếp cận đối tượng, xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng.
Chúc tất cả các nhà sáng lập đều có thể vững bước trên con đường “xây dựng thương hiệu minh bạch, rõ ràng”, thành thạo công cụ hợp tác truyền thông này, để giá trị doanh nghiệp được nhiều người biết đến hơn.
Xem bản gốc
Trang này có thể chứa nội dung của bên thứ ba, được cung cấp chỉ nhằm mục đích thông tin (không phải là tuyên bố/bảo đảm) và không được coi là sự chứng thực cho quan điểm của Gate hoặc là lời khuyên về tài chính hoặc chuyên môn. Xem Tuyên bố từ chối trách nhiệm để biết chi tiết.
Hướng dẫn giao tiếp truyền thông dành cho các nhà sáng lập tiền mã hóa cần đọc
Viết bài: Paul Cafiero, đối tác truyền thông nhóm marketing của a16z
Dịch: Saoirse, Foresight News
「Truyền thông」(thường viết tắt là 「comms」 trong tiếng Anh) là một thuật ngữ tổng thể, chỉ các chiến lược hệ thống mà doanh nghiệp xây dựng để giao tiếp hiệu quả với các nhóm đối tượng — bao gồm nhân viên, truyền thông, nhà đầu tư và các bên liên quan khác.
Các phạm trù cốt lõi của truyền thông bao gồm: tạo nội dung gốc trên website chính và các nền tảng mạng xã hội (gọi là 「trực tiếp phát ngôn」, tức là không dựa vào kênh thứ ba để tiếp cận đối tượng); viết các bài báo chuyên nghiệp có tính dẫn dắt tư duy; phối hợp công tác truyền thông nội bộ để đảm bảo thông tin được đồng bộ; hợp tác với các người có ảnh hưởng (gọi tắt là KOL) để mở rộng phạm vi truyền tải thông tin; đồng thời, tranh thủ lượng truy cập tự nhiên (không trả phí) và các hoạt động có trả phí cùng cơ hội phát biểu công khai. Ngoài ra, công tác truyền thông còn bao gồm việc kết nối với truyền thông (gọi là quan hệ công chúng, PR), đây cũng là phương thức quan trọng để doanh nghiệp truyền tải thông tin ra bên ngoài.
Không có chiến lược hay phương pháp thực thi nào là tuyệt đối vượt trội hơn các phương pháp khác. Do đó, cách đánh giá phương án phù hợp nhất với nhu cầu của chính doanh nghiệp trở thành vấn đề then chốt.
Trong bài viết này, tôi sẽ trình bày hệ thống cách xây dựng chiến lược truyền thông, các phương pháp cốt lõi có thể giúp đạt mục tiêu, đồng thời làm rõ: dù trong một số lĩnh vực công nghệ, mối quan hệ truyền thông truyền thống còn nhiều hạn chế, nhưng đối với các startup, nó vẫn là công cụ chính xác để truyền tải thương hiệu và mở rộng ảnh hưởng.
Cách xây dựng chiến lược truyền thông khoa học
Tôi xây dựng mô hình tư duy cốt lõi cho chiến lược truyền thông dựa trên câu trả lời cho ba câu hỏi then chốt sau:
Mục tiêu kinh doanh cốt lõi của bạn là gì? (ví dụ mở rộng người dùng, thu hút đầu tư, xây dựng uy tín ngành)
Để đạt được mục tiêu này, cần tiếp cận các nhóm đối tượng cốt lõi nào? (ví dụ khách hàng tiềm năng, nhà đầu tư ngành, nhà phát triển công nghệ)
Phương pháp tối ưu để tiếp cận các nhóm đối tượng này là gì?
Tất cả các suy nghĩ đều xoay quanh “hạt nhân thông tin và logic kể chuyện” của doanh nghiệp — tức là vấn đề cốt lõi mà bạn và nhóm đang cố gắng giải quyết, giá trị ngành hoặc xã hội mà sau khi giải quyết xong sẽ mang lại (thế giới sẽ có diện mạo mới như thế nào), và trong “bối cảnh mới” này, nhóm nào sẽ được hưởng lợi trực tiếp.
Dù đối tượng giao tiếp là ai, dùng phương tiện truyền thông nào (ví dụ: văn bản, video, hoạt động offline), thì câu chuyện cốt lõi và hạt nhân thông tin của doanh nghiệp cần nhất quán, đây là nền tảng để xây dựng nhận thức thương hiệu. Tuy nhiên, với từng nhóm đối tượng, cần nhấn mạnh các nội dung khác nhau: ví dụ, nhà đầu tư quan tâm dữ liệu kinh doanh, mô hình lợi nhuận và tiềm năng tăng trưởng trong tương lai; còn truyền thông thì chú trọng vào “điểm nhấn” của các sự kiện (sức hút tiêu đề), các bước ngoặt quan trọng trong quá trình phát triển của doanh nghiệp, và khả năng đọc hiểu câu chuyện.
Các phương pháp truyền thông chủ đạo có thể sử dụng?
Dù mục tiêu kinh doanh và đối tượng hướng tới của các dự án khác nhau, khung phương pháp truyền thông có thể tái sử dụng là thống nhất, gồm năm loại chính:
Nội dung tự có: chỉ các nội dung doanh nghiệp hoàn toàn kiểm soát, như xây dựng blog chính thức, sản xuất video thương hiệu, đăng tải sách trắng hoặc báo cáo nghiên cứu ngành trên website. Loại nội dung này có lợi thế truyền tải sâu sắc về triết lý thương hiệu, không cần phụ thuộc vào kiểm duyệt của bên thứ ba.
Nền tảng mạng xã hội (tài khoản thương hiệu + cá nhân): mặc dù doanh nghiệp không sở hữu chính nền tảng này, nhưng đây là kênh tiếp cận hiệu quả — vì đối tượng thường xuyên hoạt động trên các nền tảng này (như X, Discord, v.v). Đối với startup, khuyến nghị sử dụng mô hình “tài khoản thương hiệu + tài khoản cá nhân”: tài khoản thương hiệu truyền tải thông tin chính thức (như tiến trình kinh doanh, quan điểm ngành), còn các sáng lập viên và nhân viên chủ chốt có thể chia sẻ nội dung mang tính cảm xúc hơn (như cảm nhận về khởi nghiệp, suy nghĩ về công nghệ), sự kết hợp này giúp tăng độ tin cậy của đối tượng.
Xây dựng cộng đồng: qua các công cụ như Discord, Signal, Telegram, WhatsApp, xây dựng cộng đồng trực tuyến riêng, xoay quanh thương hiệu hoặc chủ đề ngành. Phương pháp này giúp kết nối trực tiếp với các nhóm cốt lõi trong hệ sinh thái như nhà phát triển công nghệ, đối tác, người dùng trung thành, thuận tiện thu thập phản hồi, tạo sự đồng thuận, đồng thời hình thành “địa bàn riêng” để lan tỏa thông tin.
Cơ hội phát biểu và hội nghị ngành: bao gồm việc tham gia các hoạt động cộng đồng offline quan trọng, làm diễn giả tại hội nghị ngành hoặc xuất hiện với vai trò khách mời. Các tình huống này không chỉ giúp tiếp cận trực tiếp nhóm đối tượng chất lượng cao (như nhà ngành, nhà đầu tư), còn có thể tăng cường hình ảnh chuyên nghiệp của thương hiệu qua tương tác trực tiếp, đồng thời tích lũy tài liệu truyền thông (video phát biểu, bài báo truyền thông).
Hợp tác truyền thông: chia thành hai chế độ “ chủ động tiếp cận” và “ứng phó thụ động”: chế độ chủ động gồm đề xuất chủ đề với truyền thông (ví dụ: công nghệ sáng tạo, insight ngành), giới thiệu chuyên gia phỏng vấn, gửi bài viết gốc; chế độ bị động là phản hồi các câu hỏi phỏng vấn của truyền thông (ví dụ: phân tích xu hướng ngành, cập nhật doanh nghiệp). “Truyền thông” ở đây gồm hai loại: một là các phương tiện truyền thông tập trung vào tiền điện tử (như Coindesk, The Block, v.v), có đối tượng chính xác hơn; hai là các phương tiện truyền thống chính thống (như Wall Street Journal, Bloomberg, v.v), phạm vi rộng hơn, có độ tin cậy cao.
Vai trò của hợp tác truyền thông đối với các startup
Trong tất cả các phương pháp truyền thông nêu trên, “quan hệ truyền thông” (tức PR) gây tranh cãi nhiều nhất trong cộng đồng sáng lập công nghệ. Điều này không phải không có lý do: một mặt, một số nhà báo và tổ chức truyền thông ngày càng có thái độ khắt khe hơn với ngành công nghệ, thậm chí có thành kiến tiêu cực; mặt khác, trong quá trình tư vấn cho các startup, tôi nhận thấy “làm thế nào để hợp tác truyền thông tốt” vẫn là một trong những nhu cầu phổ biến nhất của các nhà sáng lập.
Nhiều nhà sáng lập đặt câu hỏi cụ thể: làm thế nào để các vòng gọi vốn của doanh nghiệp được đưa tin trên TechCrunch (một kênh quan trọng của ngành công nghệ)? Làm thế nào để đăng bài phóng sự tích cực về giá trị doanh nghiệp trên Forbes? Hoặc, làm thế nào để nhận lời mời tham gia chương trình TBPN, hợp tác ghi hình podcast ngành cùng đội ngũ Bankless (tiếp cận đối tượng cốt lõi trong lĩnh vực tiền điện tử)?
Tại sao các nhà sáng lập rất coi trọng hợp tác truyền thông? Căn nguyên chính là: bất kể họ có quan điểm thế nào về truyền thông, “báo chí” đều có hai giá trị không thể thay thế —
Thứ nhất, hiệu ứng “chứng thực của bên thứ ba”: so với tự quảng cáo, các bài báo khách quan của truyền thông dễ dàng tạo niềm tin hơn với đối tượng;
Thứ hai, khả năng “vượt ra khỏi vòng tròn” tiếp cận: qua truyền thông, có thể tiếp cận các nhóm người khó tiếp cận trước đây, như nhân sự chủ chốt tiềm năng (những người quan tâm đến ngành), khách hàng tiềm năng (hiểu rõ giá trị thương hiệu qua truyền thông), các nhà lãnh đạo ý kiến trong ngành (có thể nảy sinh hợp tác). Đồng thời, tiếp cận đối tượng mới còn giúp doanh nghiệp thúc đẩy các kênh riêng của mình (như hướng dẫn theo dõi tài khoản chính thức), và đối với các startup có nguồn lực hạn chế, “mở rộng phạm vi tiếp cận, nâng cao ảnh hưởng” là cơ hội cực kỳ quan trọng, không thể bỏ lỡ.
Lấy ví dụ về công ty tiền điện tử Kalshi: gần đây, nhóm sáng lập đã tham gia ghi hình chương trình “Chủ nhật sáng” của CBS — một nền tảng truyền thống tiếp cận đối tượng rộng lớn, khác hoàn toàn với nhóm người dùng “liên tục online” trên nền tảng X (trước đây là Twitter) trong lĩnh vực công nghệ (phạm vi tiếp cận rộng hơn, chủ yếu là người tiêu dùng phổ thông). CEO Tarek Mansour của Kalshi chia sẻ một chi tiết: một thành viên trong nhóm của họ, mẹ của người này, chính là người hiểu rõ giá trị doanh nghiệp qua chương trình này. Câu chuyện này chính là minh chứng rõ ràng cho “tiếp cận đa dạng đối tượng qua truyền thống media” — giúp doanh nghiệp vượt qua giới hạn vòng tròn hiện tại, mở rộng tới nhóm người chưa từng tiếp cận trước đó.
Hình ảnh chụp đoạn phỏng vấn Kalshi trên CBS “Chủ nhật sáng” về dự án dự đoán thị trường của Kalshi
Lưu ý: Người đàn ông bên trái là CEO Tarek Mansour của Kalshi, người phụ nữ bên phải là đồng sáng lập Luana Lopes Lara (cũng là một trong những tỷ phú tự thân trẻ nhất thế giới).
Điều này lý giải vì sao “quan hệ truyền thông” luôn giữ vị trí trung tâm trong bộ công cụ truyền thông: truyền thông không chỉ giúp doanh nghiệp dẫn dắt lượng truy cập cho kênh riêng (ví dụ: chèn liên kết website, hướng dẫn theo dõi tài khoản), còn giúp xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp (ví dụ: thể hiện năng lực công nghệ qua các bài viết chuyên sâu), thậm chí thúc đẩy tiến trình kinh doanh — như trong tuyển dụng, các doanh nghiệp có truyền thông hỗ trợ dễ thu hút nhân tài hơn; trong bán hàng, khách hàng sau khi biết đến thương hiệu qua truyền thông sẽ giảm chi phí tin tưởng đáng kể. Về lâu dài, hợp tác truyền thông còn giúp tăng cường hiệu quả “tự phát ngôn” của doanh nghiệp — khi nội dung tự tạo và các bài báo truyền thông phối hợp ăn ý, khả năng truyền tải thông tin sẽ mạnh mẽ hơn.
Vì vậy, các nhà sáng lập không nên sợ liên hệ với truyền thông, mà cần chủ động học cách tận dụng công cụ này để nổi bật trong biển thông tin, đạt được “phá vòng hiệu quả”.
Chìa khóa để xây dựng mối quan hệ với truyền thông: làm thế nào để “nổi bật”
Trong thời đại “quá tải thông tin” ngày nay, điều này đặc biệt rõ nét trong ngành truyền thông — đặc biệt là nhóm nhà báo mà bạn muốn kết nối, mỗi ngày đều bị hàng loạt thông tin tràn ngập.
Chỉ cần mở hộp thư của một nhà báo, người làm nội dung trong lĩnh vực công nghệ hoặc tiền điện tử, bạn sẽ ngạc nhiên: có thể có hàng trăm, thậm chí hàng nghìn email từ các nhân viên PR, toàn là các chiến dịch quảng bá khách hàng hoặc dự án của họ. Thực tế, dữ liệu cho thấy tỷ lệ nhân viên quan hệ truyền thông so với nhà báo là 6:1 — nghĩa là mỗi nhà báo phải đối mặt với “cơn bão” thông tin từ sáu nhân viên PR. Trong bối cảnh này, hầu như không có thời gian để lọc chọn nội dung, khó phân biệt đâu là nội dung có giá trị thực sự, đâu chỉ là “lời quảng cáo qua loa”.
Vì sao lại có tình trạng này? Nguyên nhân chính gồm hai điểm: một là nhiều nhân viên PR chưa qua đào tạo chuyên nghiệp, không hiểu rõ nhu cầu thực sự của truyền thông (ví dụ: nhà báo cần câu chuyện có giá trị tin tức, chứ không phải quảng cáo doanh nghiệp); hai là một số nhân viên PR thiếu khả năng đánh giá chuyên môn, ngại phản bác các yêu cầu phi lý của khách hàng (ví dụ: yêu cầu truyền thông đưa tin về “việc nhỏ” không có giá trị thực), chỉ gửi đi “bộ sưu tập” nội dung để “phủ sóng” — dẫn đến “thông tin kém chất lượng tràn lan”, làm gia tăng sự bất mãn của nhà báo, nhà sản xuất nội dung, host podcast — tạo thành vòng luẩn quẩn.
Thêm vào đó, một số dự án tiền điện tử khi quảng bá còn quá hứa hẹn, tuyên bố có thể “giải quyết các vấn đề lớn của ngành”, nhưng thực tế tiến trình phát triển chậm hoặc chỉ là “bản vẽ trên mây” (chỉ dừng lại ở ý tưởng, chưa có sản phẩm thực). Các “quảng cáo giả” này càng làm tổn hại lòng tin của truyền thông đối với ngành, khiến việc các dự án chất lượng cao được chú ý nhiều hơn trở nên khó khăn hơn.
Tuy nhiên, từ góc độ khác, sự khan hiếm “tin tức chất lượng” và “thông tin kém chất lượng tràn lan” lại tạo cơ hội cho các doanh nghiệp thực sự có giá trị: những doanh nghiệp biết kể câu chuyện rõ ràng (truyền tải giá trị cốt lõi), xây dựng mối quan hệ sâu sắc với các nhà báo chính thống sẽ có lợi thế rõ rệt trong cạnh tranh — vì họ có thể khiến truyền thông tin rằng “báo cáo về doanh nghiệp này có giá trị”, từ đó nhận được nhiều sự chú ý hơn.
Hướng dẫn thực chiến từ 0 đến 1
Để các nhà sáng lập có thể tương tác hiệu quả với truyền thông, cần ghi nhớ bốn nguyên tắc cốt lõi sau:
Câu chuyện cốt lõi và câu chuyện thương hiệu của doanh nghiệp về bản chất là “kế thừa ý tưởng của nhà sáng lập”, vì vậy đừng hy vọng một nhóm thuê ngoài có thể làm tất cả. Dù thuê chuyên viên PR, công ty PR hoặc freelancer hỗ trợ (ví dụ: xây dựng khung nội dung, kết nối truyền thông), họ chỉ giúp “mở cánh cửa truyền thông”. Người có thể chạm đến trái tim truyền thông, tạo sự đồng cảm của đối tượng chính là nhà sáng lập tự kể câu chuyện — vì họ hiểu rõ nhất về khởi nguồn, thử thách và giá trị của doanh nghiệp, có thể truyền tải cảm xúc chân thực và chuyên nghiệp nhất. Do đó, nhà sáng lập cần tham gia trực tiếp vào việc xây dựng câu chuyện, và truyền tải bằng các phương pháp gây cảm xúc (ví dụ: phỏng vấn, viết bài có tên riêng).
Xem quan hệ truyền thông như “phát triển kinh doanh” — trọng tâm không phải “bán hàng một lần” mà là “xây dựng niềm tin lâu dài”. Dù là đề xuất cơ hội phát biểu với truyền thông, hay tương tác với nhà báo trên X về các chủ đề ngành, điều quan trọng là duy trì liên tục các cuộc trao đổi có giá trị, xây dựng niềm tin cá nhân. Thường thì, nhà báo quyết định viết bài, mời nhà sáng lập tham gia podcast hoặc mời phát biểu không chỉ dựa trên “có tin tức”, mà còn dựa trên “mối quan hệ tin cậy” với nhà sáng lập / nhóm PR — họ biết rằng, từ đó có thể lấy được thông tin chân thực, có giá trị (ví dụ: insight ngành độc quyền, phản hồi nhanh về phỏng vấn), chứ không phải là “lời nói suông”. Nền tảng của niềm tin này chính là “thái độ làm việc đáng tin cậy” của nhóm PR: như cam kết cung cấp tài liệu đúng hạn, trả lời trung thực, không ép buộc truyền thông đăng nội dung vô giá trị.
Làm thế nào để xây dựng niềm tin với các phương tiện truyền thông chính?
Phương pháp cụ thể tùy từng người, nhưng nguyên tắc cốt lõi là “đưa giá trị trước, mới bàn đến hợp tác”.
Bước một: chủ động trở thành “kho dữ liệu thông tin” của truyền thông. Ví dụ, khi có sự kiện nóng trong ngành, chủ động chia sẻ quan điểm chuyên môn với các nhà báo quen biết (không nhằm quảng bá doanh nghiệp), giúp họ có góc nhìn toàn diện hơn về sự kiện; hoặc khi nhà báo cần dữ liệu, ví dụ, để viết bài, cung cấp các hỗ trợ phù hợp (ví dụ: trích đoạn báo cáo ngành, các ví dụ phù hợp quy định).
Bước hai: tránh “giao tiếp vụ lợi”. Trong giai đoạn đầu, đừng vội quảng bá sản phẩm hoặc hoạt động của doanh nghiệp, mà hãy tập trung vào “nhu cầu của truyền thông” — ví dụ, tìm hiểu lĩnh vực họ viết, hướng họ theo hướng phù hợp, cung cấp nội dung có giá trị, để họ cảm nhận rằng “bạn quan tâm đến công việc của họ, chứ không chỉ lợi dụng họ”.
Bước ba: tận dụng các sự kiện offline để thắt chặt quan hệ. Các hội nghị ngành, diễn đàn, là cơ hội gặp mặt trực tiếp truyền thông. Lúc này, có thể vượt ra khỏi “chuyện công việc”, trò chuyện nhẹ nhàng về xu hướng ngành, chia sẻ cảm nhận cá nhân, để mối quan hệ từ “đối tác công việc” chuyển thành “đối tác chuyên nghiệp”, điều này rất quan trọng cho hợp tác dài hạn.
Cần rõ ràng một nhận thức: một số phương tiện truyền thông có thể có lập trường hoặc xu hướng chọn đề tài riêng (ví dụ: chú trọng quản lý ngành, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp), nhưng đối với phần lớn nhà báo, mục tiêu chính vẫn là “phát hiện và đưa tin các câu chuyện có giá trị” — đó là mục tiêu nghề nghiệp của họ. Vì vậy, không cần xem truyền thông như “bạn bè cần nịnh nọt” (để được báo tốt), cũng không nên coi họ là “kẻ thù có thể gây tổn hại” (sợ bị phản đối tiêu cực). Thái độ đúng đắn là “chuyên nghiệp với chuyên nghiệp”: trung thực chia sẻ điểm mạnh, thành tựu của doanh nghiệp, đồng thời không né tránh các thử thách trong quá trình phát triển (ví dụ: khi hỏi về các vấn đề nhạy cảm, phản hồi khách quan trong phạm vi pháp lý), và học cách “đánh giá giới hạn tương tác”: một số chủ đề (ví dụ: chi tiết gọi vốn chưa công khai, bí mật công nghệ cốt lõi) có thể rõ ràng nói “chưa thể tiết lộ”, không cần quá nhượng bộ để “lấy lòng truyền thông”; khi truyền thông yêu cầu quá đáng (ví dụ: phóng đại kết quả), cũng cần dũng cảm từ chối — về lâu dài, “thành thật và có nguyên tắc” sẽ được truyền thông tôn trọng hơn “cả nể”.
Những nhà sáng lập giỏi truyền tải giá trị qua truyền thông đều có khả năng: có thể kết hợp câu chuyện doanh nghiệp, sản phẩm hoặc ý tưởng của mình với các xu hướng ngành lớn hơn, nhu cầu xã hội, để truyền đạt rõ ràng “doanh nghiệp này không chỉ vì lợi nhuận, mà còn thúc đẩy tiến bộ ngành hoặc giải quyết vấn đề xã hội”. Câu chuyện “bám sát bối cảnh thời đại” này có giá trị truyền thông cao hơn nhiều so với chỉ đơn thuần “giới thiệu doanh nghiệp”, dễ gây đồng cảm hơn.
Ví dụ, các nội dung “tổng kết năm” như báo cáo nghe nhạc hàng năm của Spotify, phân tích xu hướng tìm kiếm của Google, hoặc các báo cáo về tình hình ngành tiền điện tử của a16z và Coinbase, đều lan truyền rộng ràng vì chúng “vượt ra khỏi chính nội dung doanh nghiệp”, kết hợp dữ liệu với “thay đổi hành vi người dùng”, “xu hướng ngành”, cung cấp góc nhìn và giá trị độc đáo — đồng thời, sử dụng biểu đồ, thiết kế trực quan giúp nội dung dễ hiểu hơn, mở rộng phạm vi truyền thông.
Đối với các nhà sáng lập trong lĩnh vực tiền điện tử, có thể áp dụng logic này: kết hợp câu chuyện doanh nghiệp với các chủ đề nóng của ngành, như “Stablecoin giúp nâng cao hiệu quả thanh toán xuyên biên giới”, “AI kết hợp blockchain giải quyết các điểm đau ngành”, “DeFi thúc đẩy tài chính bao trùm”… Khi câu chuyện doanh nghiệp gắn kết với các “vấn đề thời đại”, truyền thông sẽ sẵn sàng đưa tin hơn — vì đây không chỉ là “tin tức doanh nghiệp”, mà còn là “bản phác thảo xu hướng ngành”, mang lại giá trị lớn hơn cho độc giả.
Nguyên tắc cốt lõi là: đừng chỉ nói “chúng tôi đã làm gì”, mà cần làm rõ “việc chúng tôi làm có ý nghĩa gì trong ngành và xã hội” — đó mới là chìa khóa vượt qua “đám mây thông tin”.
Chiến lược phòng thủ chủ động trong quan hệ truyền thông: phòng ngừa từ sớm, không phản ứng bị động
Có thể có nhà sáng lập hỏi: “Nếu tôi hoàn toàn không muốn tiếp xúc với truyền thông, có được không?”
Ý nghĩ này có thể hiểu được, nhưng thực tế: khi doanh nghiệp khởi nghiệp phát triển, đặc biệt quy mô mở rộng, ảnh hưởng tăng lên, việc tránh khỏi ánh nhìn của công chúng gần như không thể — dù là chủ động phơi bày hoạt động, hay bị truyền thông chú ý, họ đều có thể tìm đến.
Vì vậy, cách khôn ngoan hơn là “chủ động xây dựng mối quan hệ truyền thông”, chứ không phải “ứng phó thụ động”. Đặc biệt trong các trường hợp tiêu cực hoặc khủng hoảng (dù sự kiện có công bằng hay không), “niềm tin đã xây dựng từ trước” sẽ là bảo chứng quan trọng: nếu doanh nghiệp duy trì mối quan hệ tốt với các phương tiện truyền thông chính, nhà báo sẽ sẵn lòng lắng nghe, khách quan phản ánh toàn diện sự việc, chứ không chỉ dựa vào một phía. Ngược lại, nếu doanh nghiệp chưa từng tiếp xúc truyền thông, khi có tin tiêu cực, khả năng bị “mất quyền phát ngôn” là rất cao.
“Quản trị khủng hoảng” là kỹ năng chuyên môn, sẽ được đề cập chi tiết trong bài khác. Nhưng nguyên tắc cốt lõi có thể tóm tắt là “phòng ngừa tốt hơn chữa trị”: trước khi khủng hoảng xảy ra, cần chuẩn bị ba việc: xây dựng kênh truyền thông hoàn chỉnh (ví dụ: tài khoản chính thức, cộng đồng tự quản), đảm bảo có thể truyền tải nhanh chóng tiếng nói của doanh nghiệp; xây dựng mối quan hệ tin cậy với các nhà báo chủ chốt, các lãnh đạo ý kiến ngành; hiểu rõ nhu cầu và mối quan tâm của đối tượng mục tiêu, để truyền tải đúng trọng tâm. Làm tốt ba điểm này, dù có khủng hoảng, doanh nghiệp vẫn có thể ứng phó bình tĩnh hơn.
Kết luận
Hiện nay, một số nhà sáng lập xem truyền thông như “đối tượng đáng sợ”, hoặc coi đó là “bình phong cho thất bại kinh doanh” (ví dụ: đổ lỗi cho truyền thông vì không đủ nổi bật). Thực ra, truyền thông về bản chất là “cầu nối truyền tải thông tin” — chỉ cần chuẩn bị kỹ lưỡng (xây dựng câu chuyện rõ ràng, có đội ngũ chuyên nghiệp), giữ thái độ đúng đắn (chuyên nghiệp với chuyên nghiệp, chú trọng xây dựng niềm tin dài hạn), thì nó sẽ trở thành trợ thủ đắc lực giúp nhà sáng lập thúc đẩy doanh nghiệp phát triển: giúp phá vòng, tiếp cận đối tượng, xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng.
Chúc tất cả các nhà sáng lập đều có thể vững bước trên con đường “xây dựng thương hiệu minh bạch, rõ ràng”, thành thạo công cụ hợp tác truyền thông này, để giá trị doanh nghiệp được nhiều người biết đến hơn.