**Cuộc đua của Nhật Bản chống lại thời gian: Tại sao khai thác sâu dưới biển để lấy các kim loại đất hiếm lại quan trọng ngay bây giờ**

Cạnh tranh toàn cầu về quyền tiếp cận khoáng sản quan trọng đang ngày càng gay gắt, và Nhật Bản đang hành động quyết đoán. Bắt đầu từ tháng này, quốc gia này sẽ tiến hành thử nghiệm khai thác sâu dưới biển lần đầu tiên nhằm mục tiêu là các kim loại đất hiếm trong vùng biển gần đảo Minamitori, cách bờ Tokyo khoảng 1.900 km. Sáng kiến này nhấn mạnh mối quan ngại ngày càng tăng của Tokyo về các điểm yếu trong chuỗi cung ứng—đặc biệt là sự phụ thuộc nặng nề vào xuất khẩu khoáng sản do Trung Quốc kiểm soát.

**Tại sao lại cấp bách?**

Tình hình của Nhật Bản khá rõ ràng: Trung Quốc tập trung kiểm soát chuỗi cung ứng đất hiếm. Bắc Kinh hiện sản xuất khoảng 70 phần trăm đất hiếm của thế giới và chiếm ưu thế trong hoạt động tinh chế với hơn 90 phần trăm công suất toàn cầu. Đối với Nhật Bản, mức độ phụ thuộc còn rõ rệt hơn—khoảng 60 phần trăm nhập khẩu đất hiếm bắt nguồn từ Trung Quốc, trong khi một số loại đất hiếm nặng gần như hoàn toàn đến từ Bắc Kinh.

Sự tập trung này gây ra những rủi ro kinh tế thực sự. Chính phủ Nhật Bản ước tính rằng việc gián đoạn nguồn cung trong ba tháng có thể gây thiệt hại hơn 1 tỷ USD cho các ngành công nghiệp trong nước. Một sự gián đoạn kéo dài một năm có thể làm giảm GDP hàng năm gần 0,5 phần trăm. Tranh chấp chủ quyền năm 2010, khi Trung Quốc âm thầm ngừng xuất khẩu sang Nhật Bản, là một lời nhắc nhở cảnh báo về những gì đang bị đe dọa.

**Thử nghiệm khai thác sâu dưới biển: Những gì mong đợi**

Thử nghiệm của Nhật Bản, diễn ra từ ngày 11 tháng 1 đến ngày 14 tháng 2, sẽ kiểm tra thiết bị được thiết kế để khai thác lên tới 350 tấn sediment mỗi ngày từ đáy biển. Thử nghiệm này có hai mục đích chính: xác nhận công nghệ khai thác đồng thời đánh giá tác động môi trường đối với hệ sinh thái biển và giám sát quy trình trên tàu khai thác.

Nếu giai đoạn ban đầu thành công, các quan chức cho biết hoạt động quy mô lớn hơn có thể bắt đầu vào năm tới, mở đường cho nhà máy xử lý dự kiến của Nhật Bản tại Minamitorishima. Nhà máy này, dự kiến hoạt động vào năm 2027, nhằm xử lý bùn đất hiếm thu hồi được và trở thành xương sống của một mạng lưới cung ứng nội địa kiểm soát. Một cuộc thử nghiệm toàn diện vào tháng 2 năm 2027 sẽ kiểm tra khả năng xử lý lên tới 350 tấn sediment đất hiếm mỗi ngày của nhà máy.

**Hợp tác chiến lược và các tác động rộng lớn hơn**

Nhật Bản không theo đuổi điều này một mình. Quốc gia này đang tích cực khám phá sự hợp tác sâu hơn với Hoa Kỳ trong vùng biển của đảo Minamitori, dựa trên các cam kết mà hai nước đã đưa ra vào năm ngoái để cùng phát triển khai thác, xử lý và hạ tầng chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng. Mối quan hệ hợp tác này phản ánh một sự điều chỉnh chiến lược rộng lớn hơn—đa dạng hóa khỏi chuỗi cung ứng phụ thuộc Trung Quốc.

Các tuyên bố gần đây của Trung Quốc về hạn chế xuất khẩu các mặt hàng dual-use có ứng dụng quân sự chỉ càng củng cố quyết tâm của Nhật Bản. Các nhà phân tích cảnh báo rằng Bắc Kinh có thể diễn giải các hạn chế này một cách rộng rãi để bao gồm một số loại đất hiếm, biến khoáng sản thành vũ khí. Động thái này phản ánh chiến lược của năm 2010 và biện minh cho sự chuyển hướng của Tokyo sang khai thác sâu dưới biển độc lập.

**Câu hỏi về môi trường**

Các nhà khoa học biển và các nhà vận động môi trường vẫn liên tục cảnh báo về khả năng gây hại cho hệ sinh thái từ hoạt động khai thác sâu dưới biển. Đại dương sâu vẫn còn rất ít hiểu biết, và việc khai thác khối lượng sediment đáng kể có thể gây tổn hại lâu dài đến các môi trường sống dưới đáy biển. Dù đã có những cảnh báo này, các quốc gia cạnh tranh vẫn đang thúc đẩy các dự án khai thác sâu dưới biển của riêng họ, bị thúc đẩy bởi áp lực ngày càng tăng để đảm bảo quyền tiếp cận khoáng sản quan trọng.

Cuộc chơi của Nhật Bản phản ánh một tính toán địa chính trị rộng lớn hơn: đảm bảo tự chủ trong chuỗi cung ứng có thể vượt qua các mối quan ngại về môi trường trong ngắn hạn, mặc dù hậu quả lâu dài vẫn còn chưa rõ ràng.