Khủng hoảng quản trị của Aave và đánh giá lại giá trị token: Góc nhìn đầu tư dài hạn

Aave cộng đồng đang đối mặt với tranh cãi về quản trị không chỉ đơn thuần là vấn đề quy trình quản trị mà còn là một bước ngoặt quan trọng đặt câu hỏi về sự cân bằng giữa thương mại hóa của giao thức DeFi và vận hành phân quyền. Nhìn vào kết quả bỏ phiếu xung quanh đề xuất ARFC, sự chia rẽ ý kiến trong cộng đồng là nghiêm trọng, với tỷ lệ phản đối đề xuất quản lý trực tiếp tài sản thương hiệu của DAO đạt 64.15% (khoảng 49.48 vạn token). Việc quyết định này sẽ ảnh hưởng dài hạn như thế nào đến khả năng cạnh tranh và giá trị đầu tư của Aave đang là một vấn đề đáng xem xét đối với các nhà tham gia thị trường hiện tại.

Bản chất của xung đột quản trị: Xung đột giữa vận hành kinh doanh và quyền hạn cộng đồng

Vấn đề rò rỉ phí phát sinh từ việc tích hợp CoW Swap do Aave Labs giới thiệu ban đầu có vẻ là vấn đề về minh bạch doanh thu của giao thức, nhưng về căn bản lại phản ánh mâu thuẫn trong cấu trúc tổ chức trong giai đoạn mở rộng kinh doanh của Aave. Việc đề xuất chính thức về việc ai sẽ kiểm soát các tài sản vô hình như vận hành frontend, tên miền, tài khoản mạng xã hội, quyền đặt tên thương hiệu, do một người từng là CTO của Aave Labs và hiện là đồng sáng lập BGD Labs đưa ra, đã làm nổi bật rõ ràng hơn giới hạn quyền hạn giữa DAO và Labs.

Từ kết quả bỏ phiếu bắt đầu từ ngày 22 tháng 12 trên Snapshot, với 49.48 vạn phiếu phản đối, 25.34 vạn phiếu trắng (32.85%), và 2.32 vạn phiếu ủng hộ (3.01%), cộng đồng thể hiện thái độ thận trọng đối với việc chuyển giao tài sản theo phương thức quản trị nhanh chóng. Thời điểm bỏ phiếu trùng với kỳ nghỉ Giáng sinh cũng làm dấy lên lo ngại về khả năng tham gia quản trị giảm sút và độ sâu của các tranh luận.

Phản ứng của thị trường và rủi ro thực tế: Những gợi ý từ giao dịch on-chain

Phản ứng của thị trường trước sự không chắc chắn về quản trị là rất nhanh chóng. Ngày 22 tháng 12, các địa chỉ lớn nắm giữ dài hạn trên chuỗi đã bán ra 23 vạn AAVE, chia nhỏ và chuyển sang vị thế trong stETH và WBTC. Hành động này khiến giá AAVE giảm khoảng 10% trong thời gian ngắn, điều chỉnh về mức khoảng 156 USD.

Hiện tại, giá AAVE là 162.15 USD, biến động trong 24h là -6.19%, vốn hóa thị trường đạt 2.46 tỷ USD, lượng cung lưu hành hơn 15.18 triệu token gần sát giới hạn cung cấp. Theo diễn giải của thị trường, đợt bán này không phủ nhận giá trị cốt lõi của giao thức, mà được xem như một biện pháp phòng ngừa rủi ro theo từng giai đoạn trước sự không chắc chắn của quá trình quản trị, đồng thời vẫn giữ vững niềm tin vào khả năng cạnh tranh cốt lõi của Aave.

Chiến lược phát triển đến năm 2026: Vượt qua hỗn loạn quản trị để thực thi kế hoạch

Ba chiến lược lớn của người sáng lập Stani Kulechov gần đây cho thấy tầm nhìn dài hạn vượt ra ngoài các tranh cãi quản trị ngắn hạn.

Cột trụ thứ nhất là triển khai hoàn chỉnh Aave V4. Thông qua cấu trúc Hub-Spoke nhằm thống nhất thanh khoản cross-chain, giải quyết phân mảnh vốn giữa các chuỗi công khai khác nhau, nâng cao hiệu quả thanh khoản.

Cột trụ thứ hai là mở rộng quy mô Horizon RWA. Hiện Horizon có tổng số tiền gửi ròng đạt 550 triệu USD, dự kiến trong năm 2026 sẽ hợp tác với các tổ chức như Circle, Ripple, Franklin Templeton để đưa các loại tài sản toàn cầu như trái phiếu chính phủ Mỹ, ETF, hàng hóa lớn vào on-chain, hướng tới mục tiêu vượt mốc 1 tỷ USD. Thành công trong lĩnh vực này sẽ tác động trực tiếp đến quy mô giao thức và khả năng tạo dòng tiền của Aave.

Cột trụ thứ ba là mở rộng phổ biến Aave App. Chuyển đổi các thao tác vay phức tạp trên nền tảng di động thành các ứng dụng tiết kiệm đơn giản, nhằm thúc đẩy phổ cập DeFi tới người dùng phổ thông.

Nền tảng giá trị cốt lõi của Aave: Sự vững chắc của TVL và vị thế thị trường

Hiện tại, TVL của Aave vượt quá 33 tỷ USD, chiếm khoảng 60% thị phần của toàn thị trường cho vay DeFi, xác lập vị thế là giao thức cho vay phân quyền lớn nhất và phát triển nhất. Ưu thế này không chỉ là tạm thời, mà đã được xác nhận qua nhiều năm đổi mới công nghệ và kiểm chứng thị trường.

Vào tháng 12 năm 2025, SEC Hoa Kỳ chính thức kết thúc điều tra nhiều năm đối với Aave mà không có biện pháp thực thi nào, giúp giảm bớt sự không chắc chắn về tuân thủ pháp lý. Quyết định này mở ra con đường để Aave từ một giao thức DeFi thuần túy dành cho người dùng crypto trở thành một hạ tầng tài chính on-chain phù hợp với các tổ chức và người dùng phổ thông rộng rãi hơn.

Cấu trúc giá trị kinh tế của token AAVE: Liên kết quản trị và lợi nhuận

Với tổng cung 16 triệu token AAVE, trong đó hơn 15.18 triệu token đang lưu hành gần sát giới hạn cung, khả năng lạm phát mới là hạn chế. Trong môi trường này, giá trị của AAVE phụ thuộc nhiều vào chức năng của token, đặc biệt là việc thực thi quyền quản trị, cơ chế rủi ro và phân phối dòng tiền của giao thức.

Trong chức năng quản trị, AAVE thể hiện quyền biểu quyết của thành viên Aave DAO, liên quan trực tiếp đến việc xem xét và phê duyệt các đề xuất ARFC. Trong cơ chế rủi ro-lợi nhuận, thông qua module bảo mật, các staker đảm nhận rủi ro hệ thống của giao thức sẽ được hưởng lợi từ các khoản lãi và phí phát sinh từ cấu trúc V4 và các hoạt động liên quan đến RWA, với cơ hội phân phối qua nâng cấp module Umbrella.

Về mặt nắm bắt giá trị, Aave duy trì chiến lược “mua lại và phân phối”, sử dụng phần thu nhập ròng từ hoạt động cho vay để mua lại AAVE trên thị trường thứ cấp, sau đó phân phối cho các nhà đóng góp và người staking, tạo ra mối liên hệ trực tiếp giữa giá token và dòng tiền thực tế của giao thức.

So sánh với môi trường cạnh tranh: Sự khác biệt trong chiến lược UNIfication của Uniswap

Trong bối cảnh trưởng thành của toàn bộ hệ sinh thái giao thức DeFi, so sánh đề xuất UNIfication gần đây của Uniswap mang lại nhiều gợi ý. Uniswap đã xây dựng các cơ chế rõ ràng và khả thi như kích hoạt phí giao dịch, tái phân phối phí qua DAO, đốt token UNI liên tục, qua đó liên kết giá trị kinh tế của UNI trực tiếp với quy mô giao dịch và doanh thu phí của giao thức. Chiến lược này thiết lập cơ chế lợi ích phù hợp giữa đội ngũ và cộng đồng một cách có hệ thống.

Trong khi đó, tình hình của Aave hiện tại vẫn đang đối mặt với các thách thức tương tự, nhưng chưa đạt đến mức đồng thuận rõ ràng trong quá trình quản trị. Các vấn đề cốt lõi như quyền sở hữu tài sản thương hiệu, cách phân phối lợi nhuận thương mại, cân bằng giữa ưu đãi đội ngũ và quản trị phân quyền vẫn chưa có giải pháp rõ ràng và khả thi hơn so với Uniswap. Việc Aave có thể hình thành các giải pháp khả thi này hay không sẽ là yếu tố quyết định vị thế cạnh tranh tương đối trong tương lai.

Nhìn từ khủng hoảng quản trị: Đánh giá giá trị đầu tư dài hạn của Aave

Trong ngắn hạn, sự không chắc chắn về quản trị hiện tại đang gây áp lực giảm giá cho token AAVE. Tuy nhiên, xét từ góc độ đánh giá năng lực cạnh tranh cốt lõi của Aave, vẫn còn một số lợi thế mang tính cấu trúc được duy trì.

Quy mô TVL vượt 330 tỷ USD, vị thế chiếm 60% thị trường, khả năng tăng trưởng từ việc triển khai V4 và tích hợp RWA, cùng việc củng cố vị thế như một hạ tầng tài chính on-chain, không bị ảnh hưởng bởi các rối loạn ngắn hạn trong quá trình quản trị.

Tuy nhiên, nếu bất đồng ý kiến về quản trị kéo dài khiến quyền hạn và trách nhiệm không rõ ràng trong dài hạn, thì ngay cả lợi thế về công nghệ và thanh khoản cũng có thể dần chuyển thành bất lợi cạnh tranh do sự không chắc chắn về tổ chức và thể chế.

Các thách thức hiện tại cộng đồng Aave cần giải quyết sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng tạo ra giá trị của chính giao thức cũng như niềm tin dài hạn của nhà đầu tư. Việc làm rõ cấu trúc quản trị và thể chế hóa cơ chế thực thi sẽ là điểm then chốt quyết định Aave có thể duy trì lợi thế cạnh tranh bền vững hay không.