Cạnh tranh lợi thế rốt cuộc là gì? Câu hỏi này có vẻ đơn giản, nhưng đằng sau đó lại ẩn chứa logic cốt lõi của đầu tư.

Nhiều người coi "hàng rào bảo vệ" là nguyên tắc vàng, nhưng nói trắng ra thì đó chỉ là một phép ẩn dụ. Buffett đã dùng từ này để mô tả các rào cản cạnh tranh và khả năng chống chịu của doanh nghiệp, về bản chất là phân tích một điều: doanh nghiệp có thể kiếm được bao nhiêu tiền, và có thể duy trì bao lâu.

Xét từ góc độ thực tế, hai chỉ số cốt lõi quyết định giá trị kinh doanh cao hay thấp là gì? Thứ nhất là tỷ suất lợi nhuận — khả năng tạo ra lợi nhuận của bạn hiện tại mạnh đến mức nào. Điều này quyết định lợi nhuận bạn có thể thu được trong mỗi chu kỳ. Thứ hai là tính bền vững — bạn duy trì khả năng sinh lợi này được bao lâu. Một công ty kiếm tiền tốt đến đâu, nếu sau ba năm bị phá vỡ thì cũng chỉ là ảo tưởng.

Tại sao hai chỉ số này lại quan trọng? Bởi vì logic nền tảng của sự gia tăng của cải chính là lãi kép. Các biến số quan trọng nhất trong công thức lãi kép là gì? Một là tỷ lệ lợi nhuận hàng năm, hai là chu kỳ thời gian. Trong quyết định đầu tư, thời gian thường quý hơn tỷ lệ lợi nhuận.

Sau này Buffett còn đề xuất về "rộng" và "hẹp" của hàng rào bảo vệ. Cách phân loại này phản ánh sự khác biệt về cường độ cạnh tranh và khả năng thay thế giữa các doanh nghiệp. Doanh nghiệp có hàng rào rộng, đối thủ khó thách thức, quyền định giá mạnh; doanh nghiệp có hàng rào hẹp, dễ bị các đối thủ mới xâm nhập, không gian lợi nhuận dễ bị nén lại.

Trong thị trường hiện tại, khi chúng ta đánh giá một dự án hoặc doanh nghiệp, về bản chất cũng là đang hỏi: lợi nhuận của nó có lớn không, và khoảng không này có thể duy trì được bao lâu? Chỉ khi đồng thời cân nhắc hai yếu tố này, chúng ta mới có thể nhìn rõ giá trị thực sự của một khoản đầu tư.