Vừa huy động được 20 tỷ, xAI thua lỗ còn mở rộng: Tại sao các startup AI càng gọi vốn càng tiêu nhiều

马斯克旗下xAI最近一 tuần trải qua những thăng trầm trái chiều. Ngày 7 tháng 1 vừa qua, công ty thông báo hoàn thành vòng gọi vốn Series E trị giá 200 tỷ USD, định giá tăng vọt lên 2300 tỷ USD, lập kỷ lục về huy động vốn. Kết quả chỉ sau hai ngày, ngày 9 tháng 1, đã công bố báo cáo thua lỗ quý với 14,6 tỷ USD, lớn hơn 46% so với 10 tỷ USD của quý đầu tiên. Hiện tượng trái chiều này phản ánh thực trạng điển hình của các startup AI hiện nay: quy mô huy động vốn càng lớn, tốc độ tiêu tiền càng nhanh.

Nguyên nhân thực sự của việc thua lỗ gia tăng

Theo tin mới nhất, việc xAI thua lỗ mở rộng không phải do hoạt động kinh doanh kém hiệu quả, mà là do đầu tư chiến lược lớn. Công ty đã đầu tư mạnh vào ba hướng chính:

• Xây dựng trung tâm dữ liệu: Dự án trung tâm dữ liệu Colossus tại Memphis, Tennessee cần liên tục đầu tư. Tháng 7 năm nay, công ty đã huy động 100 tỷ USD qua vay nợ và vốn lưu động để xây dựng hạ tầng
• Tuyển dụng nhân tài: Chi phí cho nhân sự AI cao cấp rất lớn, xAI đã đầu tư mạnh vào lĩnh vực này
• Phát triển phần mềm: Bao gồm các vòng lặp mô hình Grok, phát triển trí tuệ nhân tạo, phần mềm điều khiển robot hình người Optimus

Dữ liệu trong 9 tháng đầu năm 2025 cho thấy xAI đã chi ra tổng cộng 7,8 tỷ USD tiền mặt. Điều này đồng nghĩa trung bình mỗi tháng tiêu khoảng 870 triệu USD, trong khi quý 3 đã thua lỗ 1,46 tỷ USD, tốc độ tiêu tiền đang gia tăng.

Mâu thuẫn giữa huy động vốn và thua lỗ

Ở đây xuất hiện một hiện tượng thú vị: quy mô huy động vốn đạt đỉnh cao, thua lỗ cũng tăng tốc. Nhưng đây không phải mâu thuẫn, mà là hợp lý.

Mục đích của huy động vốn chính là để thúc đẩy đầu tư nhanh hơn. Các nhà đầu tư gồm Nvidia, Cisco, Qatar Investment Authority, Fidelity và các tổ chức hàng đầu toàn cầu khác, sự tham gia của họ đã là sự công nhận chiến lược dài hạn của xAI. Nvidia và Cisco còn là các nhà đầu tư chiến lược, sẽ cung cấp chip và thiết bị mạng cho xAI, qua đó đảm bảo năng lực cạnh tranh trong thời kỳ khan hiếm công suất tính toán.

Tính hợp lý của chiến lược tiêu tiền

Xét mục tiêu cốt lõi của xAI, mô hình tiêu tiền này là tất yếu. Theo cuộc họp nhà đầu tư, công ty hiện tập trung vào:

1. Tăng tốc phát triển trí tuệ nhân tạo: Cần nhiều tài nguyên tính toán và đầu tư R&D
2. Xây dựng hệ sinh thái “Macrohard”: tức hệ thống phần mềm AI thuần túy, cuối cùng hỗ trợ công nghệ cho robot Optimus

Đây đều là các dự án dài hạn, đòi hỏi đầu tư lớn. Trong lĩnh vực AI, ai có thể nhanh chóng tích lũy tài nguyên tính toán, thu hút nhân tài hàng đầu, thúc đẩy công nghệ cốt lõi, người đó sẽ dẫn đầu trong cạnh tranh. Cách làm của xAI phù hợp với logic của các startup AI phát triển nhanh như OpenAI, Google.

Lo ngại về tốc độ tiêu tiền

Điều đáng chú ý là tốc độ tiêu tiền của xAI đang tăng lên. Từ dữ liệu 9 tháng đầu năm 2025, chi ra 7,8 tỷ USD, trung bình tiêu khoảng 1,04 tỷ USD mỗi tháng, nếu quý 3 thua lỗ 1,46 tỷ USD trở thành bình thường mới, thì tỷ lệ thua lỗ hàng năm có thể vượt 5 tỷ USD.

Điều này có nghĩa là, nếu huy động 200 tỷ USD mà không tạo ra doanh thu hỗ trợ, với tốc độ tiêu tiền hiện tại, công ty có thể duy trì khoảng 2-3 năm. Nhưng điều này không đồng nghĩa xAI sẽ gặp khó khăn — trong khoảng thời gian này, công ty cần thúc đẩy doanh thu từ việc thương mại hóa Grok, sản phẩm trí tuệ nhân tạo, dịch vụ doanh nghiệp và các phương thức khác.

Tóm lại

Việc thua lỗ mở rộng và huy động vốn kỷ lục của xAI diễn ra cùng lúc, có vẻ mâu thuẫn, nhưng thực ra phản ánh thực trạng của ngành AI: đây là cuộc cạnh tranh đòi hỏi vốn lớn, quy mô huy động, tốc độ tiêu tiền và tiến bộ công nghệ thường đi đôi. 200 tỷ USD huy động không phải là điểm dừng, mà là bước khởi đầu để xAI đẩy nhanh đầu tư. Điều quan trọng là số tiền này có thể tạo ra sản phẩm có giá trị thương mại đủ trong vòng 2-3 năm — dù là phiên bản doanh nghiệp của Grok, trí tuệ nhân tạo hay công nghệ robot Optimus trong tương lai. Hiện tại, niềm tin của các nhà đầu tư vẫn còn, vấn đề là xAI có thể vừa tiêu tiền vừa tạo ra kết quả hay không.