Toàn cảnh dự báo CPI Mỹ 2024: Từ mật mã dữ liệu đến cơ hội đầu tư

Một câu tóm tắt: Khủng hoảng dự đoán CPI

Dự báo CPI Mỹ năm 2024 được xem như một “trò chơi tam giác”—áp lực lạm phát do cuộc bầu cử Mỹ tạo ra, xung đột địa chính trị làm rối loạn logistics, và nhịp điệu hạ lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang dao động. Kết quả là: CPI khó giảm sâu hoàn toàn, thị trường liên tục điều chỉnh kỳ vọng.

Tại sao dữ liệu CPI lại quan trọng đến vậy?

Nhiều người nghĩ CPI chỉ là chỉ số giá tiêu dùng, nhưng thực tế dữ liệu này có vai trò vượt xa mong đợi.

Thời điểm công bố CPI Mỹ là ngày làm việc đầu tiên của tháng hoặc ngày làm việc gần nhất, cụ thể chia thành hai khung giờ: 20:30 tối theo giờ Đài Bắc mùa hè, 21:30 tối theo giờ Đài Bắc mùa đông. Tại sao thị trường lại quan tâm như vậy? Bởi vì CPI được công bố sớm hơn dữ liệu PCE mà Fed chú ý. Một khi Fed thấy số CPI, họ bắt đầu điều chỉnh kỳ vọng chính sách, thị trường cũng phản ứng theo, giá các tài sản lớn dao động.

Lịch công bố CPI năm 2024 (giờ Đài Bắc):

• 11/01 tối 21:30｜13/02 tối 21:30｜12/03 tối 21:30
• 10/04 tối 20:30｜15/05 tối 20:30｜12/06 tối 20:30
• 11/07 tối 20:30｜14/08 tối 20:30｜11/09 tối 20:30
• 10/10 tối 20:30｜13/11 tối 21:30｜11/12 tối 21:30

CPI, CPI lõi, PCE: Ba anh em khác biệt như thế nào?

CPI vs CPI lõi: CPI là “giỏ hàng lớn”, tính tất cả, giá thực phẩm và năng lượng biến động lớn làm số liệu dao động. CPI lõi loại trừ hai thành phần này, chỉ xem các mặt hàng ổn định hơn như quần áo, y tế, giao thông.

CPI vs PCE: Phương pháp tính khác nhau. CPI dùng trọng số cố định, PCE dùng trọng số theo chuỗi. Nói đơn giản, PCE thông minh hơn—giá dầu tăng, người tiêu dùng chuyển sang năng lượng khác, trọng số của PCE tự điều chỉnh, giúp “giảm đỉnh, bù đắp đáy”, dao động ổn định hơn. Đó là lý do Fed tin tưởng PCE hơn.

Tỷ lệ tăng hàng năm vs tỷ lệ tăng hàng tháng: Tỷ lệ hàng năm so sánh cùng kỳ năm trước, loại bỏ tác động mùa vụ, phản ánh xu hướng giá thực tế rõ hơn. Tỷ lệ hàng tháng nhạy cảm hơn, dễ bị ảnh hưởng ngắn hạn.

Nhà đầu tư chú ý hai chỉ số chính: Tỷ lệ tăng CPI hàng năm của Mỹ (công bố sớm nhất, phản ứng thị trường mạnh nhất) và tỷ lệ tăng PCE hàng năm của Mỹ (dựa vào quyết định của Fed).

Cấu thành CPI Mỹ: Những mặt hàng nào chiếm trọng số lớn?

Các mặt hàng chính trong giỏ CPI:

• Nhà ở và thuê nhà: 30-40% (đóng vai trò chính)
• Thực phẩm và đồ uống: 13-15%
• Giáo dục, truyền thông: 6-7%
• Năng lượng: 6-8%
• Y tế: 7-9%
• Giao thông vận tải: 5-6%
• Các mục khác: phần còn lại

Hai nhóm lớn là nhà ở và thực phẩm chiếm phần lớn, vì vậy dự báo CPI chủ yếu tập trung vào giá nhà và giá thực phẩm.

Ba yếu tố quyết định dự báo CPI 2024

Biến số đầu tiên: Cuộc bầu cử Mỹ

Trong năm bầu cử tổng thống, các chính trị gia thường hứa hẹn quá mức. Thêm vào đó, tình hình địa chính trị căng thẳng, các ứng viên dễ đổ lỗi nội bộ ra bên ngoài, dẫn đến quá trình toàn cầu hóa chậm lại, chủ nghĩa bảo hộ tăng cao, giá hàng nhập khẩu tăng, khó giảm giá.

Biến số thứ hai: Nhịp điệu hạ lãi suất của Fed

Dựa trên dữ liệu CME, thị trường dự đoán Fed có khả năng sẽ hạ lãi suất 6 lần trong năm 2024 (tổng 0.75 điểm phần trăm), phản ánh kỳ vọng CPI sẽ giảm nhẹ trong năm.

Biến số thứ ba: Chi phí logistics toàn cầu

Cuối năm 2023, khủng hoảng Biển Đỏ bùng phát, tuyến đường vận chuyển qua châu Á - Âu phải vòng qua, thời gian và chi phí vận chuyển tăng gấp đôi. Dù tác động đến giá container không lớn như năm 2020, nhưng gián đoạn logistics khu vực vẫn sẽ truyền sang người tiêu dùng.

Tổng quan 30 năm chu kỳ CPI của Mỹ

Lần 1 (1990-1991): Khủng hoảng tiết kiệm vay thế chấp + Chiến tranh vùng Vịnh → áp lực giá dầu → suy thoái kinh tế → CPI giảm

Lần 2 (2000-2001): Bong bóng internet vỡ + 11/9 → sốc kinh tế → CPI giảm

Lần 3 (2008-2009): Khủng hoảng nhà dưới chuẩn → Khủng hoảng tài chính → CPI giảm mạnh

Lần 4 (2020 đến nay): Đại dịch → Fed in tiền ồ ạt → CPI tăng đỉnh tháng 6/2022 → phục hồi logistics + giảm dịch → CPI giảm dần đến nay

Lịch sử cho thấy: Tình trạng logistics toàn cầu ảnh hưởng trực tiếp đến lạm phát Mỹ. Năm 2020, dịch bệnh khiến CPI giảm nhanh, rồi do đứt gãy chuỗi cung ứng lại đẩy giá lên nhanh. Khủng hoảng Biển Đỏ lần này dù quy mô không lớn như “Long Cổ” mắc cạn ở kênh đào Suez, nhưng chi phí logistics khu vực vẫn sẽ phản ánh vào túi người tiêu dùng.

Dự báo CPI 2024: Ba giai đoạn đáy, phục hồi, giảm dần

Theo dự báo của IMF, tăng trưởng GDP toàn cầu năm 2024 là 3.1%, của Mỹ là 2.1% (xếp hàng đầu thế giới), cho thấy nền kinh tế Mỹ vẫn còn sức bền, mức lạm phát không giảm quá thấp.

Các yếu tố chính ảnh hưởng:

Nửa đầu năm 2023, giá dầu và hàng hóa biến động giảm, vì vậy nửa đầu 2024 CPI sẽ không giảm nhanh như năm 2023—do cơ sở thấp. Đồng thời, tồn kho dầu giảm, hỗ trợ giá dầu.

Tổng hợp các yếu tố như áp lực chính trị từ bầu cử, rủi ro địa chính trị ảnh hưởng đến chi phí vận chuyển, tiến trình hạ lãi của Fed, chúng tôi dự đoán CPI 2024 sẽ:

Đáy trong Quý 1 → phục hồi Quý 2 → giảm nhẹ nửa cuối năm

Cả năm theo hình dạng “U”, không phải giảm liên tục theo chiều dọc.

Logic nền tảng: Tại sao dự báo CPI lại khó như vậy?

1. Chu kỳ chính trị và kinh tế chồng chéo: Năm bầu cử, chính sách không chắc chắn, đẩy áp lực lạm phát tăng cao
2. Tính dễ tổn thương của chuỗi cung ứng: Khủng hoảng Biển Đỏ, xung đột địa chính trị có thể gây tổn thương logistics bất cứ lúc nào
3. Không gian chính sách của Fed hạn chế: Nếu lạm phát dai dẳng, khả năng hạ lãi suất sẽ bị giới hạn

Gợi ý cho nhà đầu tư

Dự báo CPI có độ không chắc chắn cao, khiến thị trường dễ đánh giá quá cao hoặc quá thấp về khả năng hạ lãi. Nếu dữ liệu CPI “phản chủ” (ví dụ dự kiến 2.8% mà công bố 3.2%), thị trường sẽ điều chỉnh mạnh các định giá cổ phiếu, trái phiếu, USD.

Năm 2024, điều quan trọng là theo dõi:

• Tâm lý thị trường trước và sau các kỳ công bố CPI hàng tháng
• Phát biểu của Fed về độ dai dẳng của lạm phát
• Các sự kiện địa chính trị ảnh hưởng đến chi phí logistics thực tế

Kết luận: Dự báo CPI dù chính xác đến đâu cũng chỉ là xác suất, điều thực sự kiếm tiền là hiểu được sự chênh lệch kỳ vọng.