Hiểu rõ công thức tính lợi nhuận: Mật mã cốt lõi của lợi nhuận đầu tư

Lợi tức đầu tư (Return on Investment, ROI) là chỉ số quan trọng mà mọi nhà đầu tư đều nên nắm vững. Dù là cổ phiếu, ngoại hối hay tiền điện tử, việc hiểu cách tính toán đúng và áp dụng công thức tính lợi tức có thể giúp bạn đưa ra quyết định đầu tư sáng suốt hơn. Bài viết sẽ qua các ví dụ và phân tích so sánh, giúp bạn hiểu toàn diện công cụ đo lường lợi nhuận quan trọng này.

Logic cốt lõi của công thức tính lợi tức

Lợi tức đầu tư là chỉ số tài chính đo lường lợi nhuận từ đầu tư so với số vốn bỏ ra, thường thể hiện dưới dạng phần trăm. Nói đơn giản, nó phản ánh mỗi đồng bạn bỏ ra có thể mang lại bao nhiêu lợi nhuận.

Công thức tính lợi tức dựa trên logic cơ bản là: ROI = (Doanh thu đầu tư - Chi phí đầu tư) ÷ Chi phí đầu tư × 100%

Trong đó, tử số thể hiện lợi nhuận ròng (hoặc lỗ ròng), mẫu số là số vốn ban đầu bỏ ra. Hiểu rõ logic này rất quan trọng vì nó áp dụng cho tất cả các lĩnh vực đầu tư.

Ứng dụng công thức tính lợi tức trong đầu tư cổ phiếu

Lấy ví dụ đầu tư cổ phiếu để minh họa cách áp dụng công thức. Giả sử bạn mua 1000 cổ phiếu với giá 10 USD/cổ, sau một năm bán ra với giá 12.5 USD/cổ, nhận cổ tức 500 USD, cộng phí giao dịch 125 USD.

Trong ví dụ này:

• Tổng thu nhập = 12.5 USD × 1000 cổ + 500 USD cổ tức = 13,000 USD
• Tổng chi phí = 10 USD × 1000 cổ + 125 USD phí = 10,125 USD
• Lợi nhuận ròng = 13,000 USD - 10,125 USD = 2,875 USD
• ROI = 2,875 USD ÷ 10,000 USD × 100% = 28.75%

Điều này có nghĩa là vốn đầu tư của bạn trong một năm đã sinh lợi 28.75%.

Áp dụng công thức lợi tức trong thương mại điện tử và quảng cáo

Trong vận hành thương mại điện tử, công thức tính lợi tức có chút khác biệt. Giả sử chi phí hàng hóa là 100 USD, giá bán 300 USD, bán được 10 sản phẩm qua quảng cáo, chi phí quảng cáo 500 USD:

ROI = [(300 USD × 10) - (100 USD × 10 + 500 USD)] ÷ [100 USD × 10 + 500 USD] × 100% = 100%

Lưu ý rằng trong ngành, người ta thường dùng ROAS (Return on Ad Spend - lợi nhuận từ quảng cáo) thay vì ROI. Công thức ROAS là: ROAS = Doanh thu bán hàng ÷ Chi phí quảng cáo.

Trong ví dụ này, ROAS = (300 USD × 10) ÷ 500 USD = 600%

Sự khác biệt then chốt giữa ROI và ROAS là: ROI đo lường lợi nhuận, còn ROAS đo lường doanh thu gấp bao nhiêu lần chi phí; ROI bao gồm tất cả chi phí, còn ROAS chỉ tính riêng chi phí quảng cáo.

Vượt ra khỏi cơ bản: Lợi tức đầu tư hàng năm

Công thức lợi tức cơ bản bỏ qua yếu tố thời gian, trong khi lợi tức hàng năm (Annualized ROI) khắc phục điểm này. Lợi tức hàng năm phản ánh chính xác hơn hiệu quả đầu tư qua các chu kỳ thời gian khác nhau.

Lợi tức hàng năm( = [)Tổng lợi tức + 1(^)1/năm( - 1] × 100%

So sánh hai phương án đầu tư sẽ thấy tầm quan trọng của chỉ số hàng năm. Giả sử phương án A có tổng lợi tức 100% sau 2 năm, phương án B có tổng lợi tức 200% sau 4 năm:

• Lợi tức hàng năm của phương án A: [1 + 1)^(1/2) - 1] × 100% = 41.4%
• Lợi tức hàng năm của phương án B: [2 + 1(^)1/4( - 1] × 100% = 31.6%

Dù tổng lợi tức của phương án B cao hơn, nhưng phương án A có hiệu quả hàng năm tốt hơn, chính vì vậy cần điều chỉnh theo thời gian để đánh giá chính xác.

Ứng dụng công thức lợi tức trong đánh giá doanh nghiệp

Trong đánh giá doanh nghiệp, còn cần nắm rõ ROA (Lợi nhuận trên tài sản) và ROE (Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu):

Ví dụ, một công ty có tài sản 1 triệu USD, vay 500 nghìn USD, vốn chủ sở hữu 500 nghìn USD. Nếu đầu tư một dự án 10 nghìn USD, cuối kỳ lãi 20 nghìn USD, thì ROI của dự án = (20 - 10) ÷ 10 × 100% = 100%; nếu lợi nhuận cả năm là 1.5 triệu USD, thì ROA = 150% ÷ 100 triệu USD = 1.5%, ROE = 1.5 triệu USD ÷ 500 nghìn USD = 300%.

Chiến lược tối ưu hóa lợi tức đầu tư thực chiến

Từ công thức lợi tức, có thể suy ra hướng tối ưu: hoặc tăng tử số lợi nhuận, hoặc giảm mẫu số chi phí.

Lấy ví dụ đầu tư cổ phiếu:

• Chọn cổ phiếu trả cổ tức cao để tăng thu nhập
• Chọn nhà môi giới phí thấp hoặc giảm tần suất giao dịch để giảm chi phí
• Phân bổ hợp lý các tài sản có ROI cao (tiền điện tử, ngoại hối) và tài sản rủi ro thấp (trái phiếu, quỹ) để cân bằng lợi nhuận và rủi ro

Trong thực tế, thứ tự ROI thường là: Tiền điện tử & Ngoại hối > Cổ phiếu > Chỉ số & Quỹ > Trái phiếu. Tuy nhiên, lợi nhuận cao đi kèm rủi ro lớn, nên khi chọn lựa cần kết hợp các chỉ số khác như độ biến động, PE phần trăm để đánh giá toàn diện.

Các phương án đa dạng để nâng cao lợi tức đầu tư

) Giao dịch hợp đồng chênh lệch (CFD)

Giao dịch CFD thu hút nhiều nhà đầu tư nhờ ký quỹ thấp. Ví dụ, với cổ phiếu CFD, chỉ cần 20% ký quỹ để mở vị thế. Nếu có 10,000 USD, bỏ ra 2,000 USD để giao dịch quy mô CFD tương ứng. Lợi nhuận 500 USD sẽ cho tỷ lệ lợi tức là 25%, cao hơn nhiều so với đầu tư cổ phiếu truyền thống.

( Giao dịch ngoại hối ký quỹ

Thị trường ngoại hối có khối lượng giao dịch lớn nhất thế giới, lợi nhuận có thể đạt trên 30%. Sử dụng đòn bẩy và giao dịch hai chiều, mở cửa 24/7. Tuy nhiên, thị trường này chịu ảnh hưởng lớn từ yếu tố quốc tế, đòi hỏi kinh nghiệm và khả năng chịu rủi ro cao. Thiết lập dừng lỗ, chốt lời hợp lý giúp bảo vệ lợi ích nhà đầu tư.

) Đầu tư vàng

Vàng có chức năng giữ giá và tăng giá trị, là công cụ phòng ngừa rủi ro truyền thống. Dữ liệu lịch sử cho thấy vàng có tiềm năng tăng giá dài hạn, đặc biệt trong thời kỳ biến động kinh tế.

Thị trường cổ phiếu

Thị trường cổ phiếu là kênh đầu tư tương đối trưởng thành. Ví dụ, trung bình lợi nhuận hàng năm của thị trường Mỹ hơn 12% trong gần 200 năm, có đặc điểm định giá thấp và trả cổ tức cao.

Những hạn chế quan trọng khi dùng công thức lợi tức

Dù công thức tính lợi tức phổ biến, vẫn tồn tại những hạn chế không thể bỏ qua.

Thiếu yếu tố thời gian: Nếu dự án X có ROI 25%, dự án Y 15%, không thể kết luận X tốt hơn. Nếu X thực hiện trong 5 năm, Y chỉ trong 1 năm, thì Y hiệu quả thực tế cao hơn. Chính vì vậy, cần dùng chỉ số hàng năm để so sánh.

Bỏ qua yếu tố rủi ro: Lợi tức cao thường đi kèm biến động lớn. Chỉ chú trọng vào ROI mà bỏ qua đánh giá rủi ro có thể dẫn đến kết quả đầu tư không như mong đợi, thậm chí thua lỗ.

Chi phí tính toán chưa đầy đủ: Nếu bỏ qua các chi phí liên quan (như thuế, phí bảo hiểm, bảo trì trong đầu tư bất động sản), ROI cuối cùng sẽ bị thổi phồng, gây ra quyết định sai lầm.

Bỏ qua lợi ích phi tài chính: ROI chỉ đo lường lợi nhuận tài chính, bỏ qua các lợi ích xã hội, môi trường, có thể làm thấp giá trị thực của khoản đầu tư.

Hiểu rõ cách tính lợi tức đầy đủ, kết hợp đánh giá rủi ro và yếu tố thời gian, mới giúp đưa ra quyết định đầu tư hợp lý hơn.