Liệu đợt tăng giá vàng kéo dài nửa thế kỷ có tiếp tục hay không? Phân tích sâu về biểu đồ xu hướng giá vàng và giá trị đầu tư

Tại sao vàng lại đáng chú ý?

Từ cổ chí kim, vàng đã đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế nhờ đặc tính vật lý độc đáo — mật độ cao, khả năng kéo dài tốt và khả năng lưu giữ siêu việt. Ngoài chức năng tiền tệ, vàng còn được ứng dụng rộng rãi trong trang sức và công nghiệp.

Điều đáng chú ý nhất là, trong 50 năm qua, mặc dù giá vàng đã trải qua nhiều biến động, xu hướng chung vẫn mạnh mẽ hướng lên, đặc biệt là năm 2025 còn liên tục lập đỉnh lịch sử mới. Động lực đằng sau là gì? Liệu trong 50 năm tới, xu hướng này có thể tiếp tục không? Vàng thực sự phù hợp để nắm giữ dài hạn hay chỉ phù hợp với giao dịch lướt sóng? Những câu hỏi này xứng đáng được phân tích sâu hơn.

Biểu đồ biến động giá vàng nửa thế kỷ: Từ 35 USD đến 4300 USD

Sự sụp đổ của hệ thống Bretton Woods

Ngày 15 tháng 8 năm 1971 là bước ngoặt. Tổng thống Mỹ khi đó, Nixon, tuyên bố chấm dứt quy đổi tự do giữa đô la và vàng, chính thức thoát khỏi “lồng vàng”, bắt đầu tự do biến động trên thị trường ngoại hối. Chính sách này đánh dấu sự kết thúc của hệ thống Bretton Woods, mở ra kỷ nguyên mới cho giá vàng hiện đại.

Từ đó, giá vàng liên tục tăng từ 35 USD/ounce. Đến nửa đầu năm 2025, giá vàng quốc tế đã gần chạm mức 3700 USD; đến tháng 10, đã đột phá sáng tạo mốc 4300 USD. Trong vòng hơn 50 năm, giá vàng đã tăng hơn 120 lần, mức tăng đáng chú ý. Đặc biệt năm 2024, trong bối cảnh toàn cầu bất ổn, các ngân hàng trung ương liên tục mua vào, cả năm giá tăng hơn 104%.

Bốn chu kỳ tăng trưởng của biểu đồ giá vàng

Quan sát biểu đồ giá vàng sẽ thấy, trong 50 năm qua có thể chia thành bốn giai đoạn chính:

Làn sóng thứ nhất (1970—1975): Khủng hoảng niềm tin sau tháo gỡ liên kết

Sau khi đô la và vàng tháo liên kết, giá vàng tăng từ 35 USD lên 183 USD, tăng hơn 400%. Ban đầu, đà tăng xuất phát từ sự mất niềm tin của công chúng vào tiền giấy đô la — vì đô la không còn là chứng khoán đổi, tại sao không giữ tài sản thực? Sau đó, do cuộc khủng hoảng dầu mỏ lần thứ nhất, Mỹ phát hành thêm tiền mua dầu, đẩy giá vàng lên cao hơn. Nhưng khi khủng hoảng dịu đi, niềm tin vào đô la phục hồi, giá vàng giảm về khoảng 100 USD.

Làn sóng thứ hai (1976—1980): Gia tăng căng thẳng địa chính trị

Giá vàng lại tăng từ 104 USD lên 850 USD, tăng hơn 700%, trong khoảng 3 năm. Các sự kiện như khủng hoảng dầu mỏ Trung Đông lần thứ hai, vụ bắt giữ con tin tại Iran, cuộc xâm lược Afghanistan của Liên Xô đã gây ra suy thoái toàn cầu và lạm phát tăng vọt. Tuy nhiên, đợt tăng này bị đẩy quá cao, khi khủng hoảng kết thúc và Liên Xô sụp đổ, giá vàng nhanh chóng điều chỉnh, trong 20 năm sau dao động chủ yếu trong khoảng 200—300 USD.

Làn sóng thứ ba (2001—2011): Chiến tranh chống khủng bố và khủng hoảng tài chính

Giá vàng từ 260 USD tăng lên đỉnh lịch sử 1921 USD, tăng hơn 700%, kéo dài trọn 10 năm. Sự kiện 11/9 gây ra nhận thức mới về chiến tranh, Mỹ bắt đầu chiến dịch chống khủng bố toàn cầu kéo dài 10 năm, chi tiêu quân sự lớn làm giảm giá trị đô la, giảm lãi suất, đẩy bong bóng bất động sản. Sau đó, việc tăng lãi suất dẫn đến khủng hoảng tài chính 2008, Fed buộc phải in tiền QE để cứu thị trường, khiến vàng trải qua “thời kỳ vàng son” kéo dài một thập kỷ. Đến năm 2011, khủng hoảng nợ châu Âu, giá vàng đạt đỉnh 1921 USD/ounce.

Làn sóng thứ tư (2015—nay): Nhiều yếu tố cộng hưởng

Giai đoạn tăng này bắt đầu từ 2015, đến 2023, giá vàng đã vượt quá 2000 USD. Các chính sách lãi suất âm, toàn cầu phi đô la hóa, năm 2020 Mỹ lại đẩy mạnh QE, chiến tranh Nga-Ukraina, xung đột Trung Đông, khủng hoảng Vịnh đỏ… tất cả thúc đẩy giá vàng.

Năm 2024—2025, diễn biến đặc biệt ấn tượng. Đầu năm 2024, giá vàng bắt đầu tăng mạnh, tháng 10 vượt 2800 USD, lập đỉnh chưa từng có. Đến 2025, tình hình Trung Đông nóng lên, xung đột Nga-Ukraina biến động, chính sách thuế của Mỹ gây lo ngại thương mại, thị trường chứng khoán toàn cầu rung lắc, chỉ số USD yếu đi… tất cả cộng hưởng đẩy giá vàng liên tục lập đỉnh lịch sử mới.

Vàng là khoản đầu tư chất lượng hay là bẫy giá trị?

So sánh lợi nhuận dài hạn với thị trường chứng khoán

Câu trả lời phụ thuộc vào khoảng thời gian so sánh:

• 50 năm qua (1971—2025): vàng tăng 120 lần, trong khi chỉ số Dow Jones từ 900 điểm lên gần 46000 điểm, tăng khoảng 51 lần. Nhìn chung, vàng thắng thế.

• 30 năm gần đây: lợi nhuận từ cổ phiếu còn vượt trội hơn, tiếp theo là vàng, trái phiếu xếp cuối.

Điểm mấu chốt là: giá vàng không tăng đều đặn. Trong giai đoạn 1980—2000, vàng dao động trong khoảng 200—300 USD, người nắm giữ phải chờ đợi 20 năm mà không có lợi nhuận. Trong cuộc đời, còn mấy lần 50 năm để cược vào tương lai?

Phương pháp đúng khi đầu tư vàng

Dựa trên quy luật lịch sử, đầu tư vàng cần theo nguyên tắc sau:

Phù hợp với giao dịch lướt sóng, không phù hợp giữ dài hạn thuần túy. Lợi nhuận của vàng dựa vào “chênh lệch giá” chứ không phải “lãi suất”, nên thời điểm mua bán cực kỳ quan trọng. Lịch sử cho thấy, vàng thường trải qua chu kỳ “đợt tăng dài hạn → giảm mạnh → đi ngang → bắt đầu đợt tăng mới”. Nắm bắt được xu hướng tăng để kiếm chênh lệch hoặc dự đoán giảm để short, lợi nhuận có thể vượt cả cổ phiếu và trái phiếu.

Ngoài ra, do vàng là tài nguyên tự nhiên, chi phí khai thác theo thời gian ngày càng tăng, dù đợt tăng kết thúc, giá sẽ có xu hướng dần cao hơn đáy. Điều này có nghĩa là không cần quá bi quan, quan trọng là nắm bắt quy luật này để tránh mất phí vô ích.

Phân tích độ khó và lợi nhuận của đầu tư vàng, cổ phiếu, trái phiếu

Ba loại tài sản có cơ chế lợi nhuận khác nhau:

• Vàng: Lợi nhuận từ “chênh lệch giá”, không có lãi, dựa vào chọn thời điểm mua bán
• Trái phiếu: Lợi nhuận từ “lãi suất”, tập trung vào tăng giá trị đơn vị và nắm bắt biến động lãi suất không rủi ro
• Cổ phiếu: Lợi nhuận từ “tăng trưởng doanh nghiệp”, nhấn mạnh chọn doanh nghiệp tốt để giữ dài hạn

Về độ khó đầu tư: Trái phiếu dễ nhất, vàng xếp thứ hai, cổ phiếu khó nhất.

Về lợi nhuận: Trong 30 năm gần đây, cổ phiếu > vàng > trái phiếu; nhưng trong 50 năm, vàng > cổ phiếu.

5 phương pháp đầu tư vàng

1. Vàng vật chất

Mua trực tiếp vàng thỏi, trang sức… lợi điểm là dễ giấu tài sản, có thể đeo trang sức, bất lợi là giao dịch không tiện.

2. Sổ tiết kiệm vàng

Như giấy chứng nhận giữ vàng, mua bán ghi sổ, có thể rút hoặc gửi vàng thật bất cứ lúc nào. Ưu điểm là tiện lợi, bất lợi là ngân hàng không lãi, chênh lệch mua bán lớn, phù hợp dài hạn.

3. ETF vàng

Thanh khoản cao hơn sổ, giao dịch dễ hơn. Sau khi mua, nhận được cổ phiếu tương ứng, đại diện cho lượng vàng nắm giữ. Tuy nhiên, phí quản lý của quỹ ETF sẽ làm giá trị ròng chậm rãi giảm nếu giá vàng không biến động dài hạn.

4. Hợp đồng tương lai vàng và CFD

Là công cụ phổ biến nhất cho nhà đầu tư nhỏ lẻ. Cả hai đều là giao dịch ký quỹ, chi phí thấp. Giao dịch CFD đặc biệt linh hoạt, sử dụng đòn bẩy cao hơn, phù hợp cho lướt sóng ngắn hạn.

Ưu điểm của hợp đồng chênh lệch gồm:

• Thời gian giao dịch linh hoạt, cơ chế T+0 hỗ trợ giao dịch mọi lúc
• Hỗ trợ giao dịch hai chiều, có thể mua hoặc bán
• Vốn nhỏ vẫn mở được tài khoản, phù hợp với nhà đầu tư nhỏ lẻ
• Cung cấp đòn bẩy để tăng lợi nhuận

Với nhà đầu tư lướt sóng ngắn hạn, vàng hợp đồng tương lai hoặc CFD là lựa chọn lý tưởng.

5. Quỹ vàng

Đầu tư qua công ty quỹ, phân tán rủi ro hơn.

Chiến lược phân bổ tài sản theo chu kỳ kinh tế

Thị trường luôn biến đổi, chính sách vĩ mô thường xuyên điều chỉnh. Đối mặt với những biến cố khó lường, phân bổ tài sản đơn lẻ quá rủi ro.

Nguyên tắc cơ bản: Trong thời kỳ tăng trưởng kinh tế, ưu tiên cổ phiếu; trong suy thoái, phân bổ vàng.

Phương pháp an toàn hơn: Dựa vào đặc điểm rủi ro và mục tiêu đầu tư của cá nhân, thiết lập tỷ lệ phân bổ hợp lý giữa cổ phiếu, trái phiếu, vàng.

Khi kinh tế tốt, lợi nhuận doanh nghiệp tăng, cổ phiếu dễ tăng giá, trái phiếu và vàng ít được chú ý hơn. Ngược lại, khi kinh tế suy thoái, cổ phiếu mất giá, vàng và trái phiếu với tính năng giữ giá và lợi tức cố định sẽ thu hút dòng tiền.

Chiến tranh Nga-Ukraina, lạm phát, tăng lãi suất… đã chứng minh, giữ một tỷ lệ hợp lý cổ phiếu, trái phiếu, vàng giúp phòng ngừa rủi ro biến động, làm cho danh mục đầu tư ổn định hơn.

Triển vọng: Liệu đợt tăng giá vàng trong 50 năm tới có tiếp tục?

Dựa trên biểu đồ giá vàng lịch sử, trong 50 năm qua thực sự đã diễn ra một đợt tăng giá mạnh mẽ. Nhưng liệu đợt này có thể lặp lại trong 50 năm tới không? Câu trả lời không đơn giản là “có” hay “không”.

Các yếu tố hỗ trợ đợt tăng dài hạn: Rủi ro địa chính trị toàn cầu, nhu cầu mua vào của ngân hàng trung ương, áp lực phát hành tiền tệ vượt quá giới hạn… đều là các yếu tố dài hạn hỗ trợ vàng.

Các rủi ro cần cảnh giác: Nếu công nghệ tiến bộ làm giảm đáng kể chi phí khai thác vàng, hoặc hệ thống tiền tệ quốc tế có biến đổi căn bản, cấu trúc nhu cầu vàng có thể thay đổi.

Vì vậy, lời khuyên thực tế nhất là: xem vàng như một công cụ phân bổ tài sản quan trọng chứ không phải con đường làm giàu nhanh, kết hợp phù hợp với mức độ rủi ro của bản thân, linh hoạt điều chỉnh. Trong thời đại bất ổn ngày càng gia tăng, giá trị phòng hộ của vàng sẽ càng rõ nét hơn.