Ba cách định giá cổ phiếu: Giải mã giá trị danh nghĩa, sổ sách và thị trường

Khi bạn đầu tư vào cổ phiếu, bạn đối mặt với một câu hỏi cơ bản: giá trị thực sự nên mua là bao nhiêu? Câu trả lời không phải lúc nào cũng giống nhau. Có ba phương pháp định giá cung cấp các góc nhìn khác nhau về cùng một tài sản. Phân tích này sẽ giúp bạn hiểu khi nào áp dụng từng phương pháp và, quan trọng hơn, trong những tình huống nào chúng có thể gây hiểu lầm cho bạn.

Cách tính từng loại giá trị

Sự khác biệt cơ bản giữa ba phương pháp này nằm ở nguồn dữ liệu mà chúng sử dụng. Không giống như làm việc với thông tin kế toán hay biến động thị trường.

Điểm khởi đầu: giá trị danh nghĩa của cổ phiếu

Giá trị danh nghĩa của cổ phiếu xuất phát từ một công thức đơn giản: chia vốn điều lệ của công ty cho tổng số cổ phiếu phát hành. Giả sử BUBETA S.A. có vốn điều lệ 6.500.000 € và đã phát hành 500.000 cổ phiếu. Tính toán như sau: 6.500.000 ÷ 500.000 = 13 € mỗi cổ phiếu.

Giá trị này là điểm tham chiếu ban đầu, nhưng thực tế ít hữu ích trong thị trường cổ phiếu biến động. Tuy nhiên, nó lại quan trọng trong trái phiếu chuyển đổi, nơi giá chuyển đổi được xác định dựa trên giá trị danh nghĩa làm tham chiếu.

Giá trị thực sự: giá trị sổ sách

Giá trị sổ sách theo một cách tiếp cận khác. Được tính bằng cách trừ các khoản nợ khỏi tài sản của công ty và chia kết quả cho số cổ phiếu.

Ví dụ: MOYOTO S.A. có tài sản trị giá 7.500.000 €, nợ phải trả 2.410.000 € và đã phát hành 580.000 cổ phiếu. Phép tính sẽ là: (7.500.000 - 2.410.000) ÷ 580.000 = 8,775 € mỗi cổ phiếu.

Giá trị này đặc biệt hữu ích cho các nhà đầu tư theo phong cách value, những người tìm cách xác định các công ty bị định giá thấp hơn thực tế bằng cách so sánh giá thị trường với giá trị sổ sách.

Giá trị thị trường thực sự: giá trị thị trường

Giá trị thị trường xuất hiện từ các lệnh mua bán hàng ngày. Được tính bằng cách chia vốn hóa thị trường cho số cổ phiếu đang lưu hành.

Lấy ví dụ OCSOB S.A. với vốn hóa 6.940 triệu euro và 3.020.000 cổ phiếu: 6.940.000.000 ÷ 3.020.000 = 2,298 € mỗi cổ phiếu.

Đây là mức giá bạn thấy trên màn hình mỗi ngày, phản ánh tất cả kỳ vọng, nỗi sợ và hy vọng của các thành viên thị trường.

Những gì mỗi chỉ số tiết lộ cho bạn

Biết các con số là một chuyện; diễn giải đúng chúng lại là chuyện hoàn toàn khác.

Giá trị danh nghĩa của cổ phiếu về mặt lịch sử chủ yếu chỉ mang tính tham khảo học thuật. Trong trái phiếu cố định, nó có ý nghĩa lớn hơn vì chúng ta biết rằng đến kỳ hạn sẽ lấy lại giá trị đó, nhưng cổ phiếu không có ngày đáo hạn, điều này làm giảm tính ứng dụng thực tế của nó.

Giá trị sổ sách, ngược lại, giúp bạn đi sâu vào các yếu tố căn bản của công ty. Nếu giá cổ phiếu thấp hơn nhiều so với giá trị sổ sách, có thể bạn đang đối mặt với một cơ hội; nếu cao hơn nhiều, có thể thị trường đang định giá quá cao công ty đó. Phương pháp này phù hợp với các doanh nghiệp truyền thống có tài sản rõ ràng, nhưng gặp nhiều hạn chế với các công ty công nghệ và doanh nghiệp nhỏ, nơi các tài sản vô hình chiếm ưu thế.

Giá trị thị trường là phản ánh thực tế: phản ánh “cái đang có” trái ngược với “cái nên có”. Nó không cho bạn biết một thứ gì đó đắt hay rẻ một cách tự thân; chỉ cho bạn giá trị giao dịch. Để đánh giá xem đó có phải là một khoản mua tốt hay không, bạn cần các tỷ số bổ sung như PER hoặc phân tích cơ bản sâu hơn.

Ứng dụng thực tế: Khi nào dùng mỗi phương pháp

Giá trị danh nghĩa trong trái phiếu chuyển đổi

Trái phiếu chuyển đổi là các công cụ lai, trong đó bạn đầu tư vốn ban đầu, nhận lãi định kỳ và đến kỳ hạn, thay vì lấy lại tiền, bạn sẽ nhận cổ phiếu theo một mức giá cố định. Trong đợt phát hành trái phiếu chuyển đổi của IAG tháng 5 năm 2021, ví dụ, mức giá đó được xác định như một phần trăm của trung bình giá cổ phiếu lịch sử. Dù không phải là giá trị danh nghĩa thuần túy, nhưng hoạt động theo logic tương tự.

Giá trị sổ sách cho đầu tư giá trị (value investing)

Các nhà theo đuổi Warren Buffett áp dụng chiến lược value investing với phương châm rõ ràng: “Mua các công ty tốt với giá hợp lý”. Điều này đòi hỏi hai điều kiện cùng lúc:

Thứ nhất, bảng cân đối kế toán và mô hình kinh doanh phải vững chắc. Thứ hai, giá thị trường phải hợp lý. Nếu chỉ đáp ứng một trong hai, không có đầu tư.

Để áp dụng, so sánh tỷ số Giá/Giá trị sổ sách giữa các đối thủ cạnh tranh. Nếu bạn phân tích các công ty khí đốt Tây Ban Nha và thấy Enagas có P/VC thấp hơn Naturgy, về mặt toán học, Enagas có vẻ rẻ hơn về giá trị thị trường so với sổ sách của nó. Không phải là yếu tố duy nhất, nhưng là một tiêu chí hiệu quả khi kết hợp với các chỉ số khác.

Giá trị thị trường: công cụ hàng ngày của bạn

Giá thị trường là tham chiếu chính trong hoạt động của bạn. Khi bạn đặt lệnh chốt lời khi mua, bạn dựa trên mức giá thị trường. Nếu bạn dùng lệnh mua giới hạn chờ giảm giá, giá trị thị trường là điểm kích hoạt của bạn.

Thời gian giao dịch khác nhau tùy sàn: Tây Ban Nha từ 09:00 đến 17:30, Mỹ từ 15:30 đến 22:00, Nhật từ 02:00 đến 08:00 và Trung Quốc từ 03:30 đến 09:30 (giờ Tây Ban Nha). Ngoài khung giờ này, bạn chỉ có thể đặt các lệnh đã định sẵn sẽ được thực hiện nếu thị trường phù hợp.

Ví dụ thực tế: META PLATFORMS giảm xuống còn 113,02 $ vào cuối ngày. Bạn chờ đợi giảm nữa và đặt lệnh mua tại 109,00 $. Ngày hôm sau, giá bật tăng trở lại. Lệnh của bạn không bao giờ được thực hiện vì giá chưa chạm mức của bạn.

Những hạn chế bạn không nên bỏ qua

Mỗi phương pháp đều có điểm yếu của nó.

Giá trị danh nghĩa của cổ phiếu nhanh chóng trở nên lỗi thời. Nó được xác định tại thời điểm phát hành và mất đi tính liên quan ngay sau đó trong thị trường cổ phiếu. Việc sử dụng quá đặc thù và không mang lại lợi ích thực trong giao dịch hiện đại.

Giá trị sổ sách thất bại thảm hại với các doanh nghiệp nhỏ có nhiều tài sản vô hình, nơi các sổ sách kế toán không phản ánh đúng giá trị thực. Thêm vào đó, các thủ thuật kế toán và “kế toán sáng tạo” có thể làm sai lệch con số này, mặc dù ít phổ biến hơn bạn nghĩ.

Giá trị thị trường là vua của sự không rõ ràng. Nó bị kéo theo bởi các thay đổi chính sách tiền tệ (một đợt tăng lãi suất làm giảm giá), bởi các sự kiện ngành, thay đổi kỳ vọng vĩ mô và thường xuyên là bởi sự phấn khích phi lý. Nhiều khi, nó hoàn toàn tách rời khỏi các yếu tố căn bản thực của công ty, tạo ra các bong bóng rồi vỡ tan không thể tránh khỏi.

Bảng tóm tắt nhanh

Kết luận: Bối cảnh là tất cả

Không có phương pháp nào vượt trội hoàn toàn. Giá trị danh nghĩa có vị trí riêng; giá trị sổ sách mở ra cánh cửa phân tích cơ bản; giá trị thị trường phản ánh thực tế hoạt động hàng ngày của bạn.

Chìa khóa là áp dụng từng phương pháp trong đúng bối cảnh của nó và không bao giờ dựa vào một chỉ số duy nhất. Một tỷ lệ P/VC thấp mà không có các xác nhận khác là chưa đủ. Giá trị thị trường là bắt buộc để vận hành, nhưng việc diễn giải nó đòi hỏi nhiều lớp phân tích. Kết hợp các phương pháp này, giữ thái độ hoài nghi và nhớ rằng đầu tư không chỉ đơn thuần đọc các bài viết: nó đòi hỏi kinh nghiệm và cập nhật liên tục.