Cổ phiếu thường vs Cổ phiếu ưu đãi: Hai con đường mà nhà đầu tư cần hiểu

Trong đầu tư cổ phiếu, nhiều người mới chỉ biết “mua cổ phiếu” mà không rõ mình đang mua gì. Thực ra, các loại cổ phiếu do doanh nghiệp phát hành không phải lúc nào cũng giống nhau, quyền lợi của cổ đông phổ thông và cổ đông ưu tiên khác xa nhau. Chọn sai có thể biến từ đầu tư lợi nhuận cao thành quản lý tài chính bảo thủ.

Hai loại cổ phiếu, hai cách chơi

Doanh nghiệp chủ yếu phát hành hai loại cổ phiếu, mỗi loại có quy tắc chơi khác nhau.

Cổ phiếu phổ thông là cổ phiếu theo nghĩa truyền thống. Người sở hữu có quyền biểu quyết, tham gia các quyết định quan trọng của công ty (ví dụ như bầu cử hội đồng quản trị). Nhưng lợi nhuận không ổn định — khi công ty có lãi, cổ tức của bạn có thể rất cao, còn khi thua lỗ, có thể không nhận được đồng nào. Trong trường hợp phá sản thanh lý, cổ đông phổ thông xếp cuối cùng để nhận tiền.

Cổ phiếu ưu tiên thì theo hướng “ổn định”. Điểm đặc trưng lớn nhất là cổ tức cố định hoặc theo tỷ lệ đã định, không thay đổi theo biến động kinh doanh của công ty. Đổi lại, thường không có quyền biểu quyết. Nhưng trong phá sản, cổ đông ưu tiên được thanh toán trước cổ đông phổ thông.

Nói đơn giản: cổ phiếu phổ thông là “đặt cược vào sự phát triển của công ty”, cổ phiếu ưu tiên là “đặt cược vào dòng tiền ổn định”.

Một số dạng cổ phiếu ưu tiên

Cổ phiếu ưu tiên trông có vẻ đơn giản, nhưng thực tế có nhiều biến thể:

Cổ phiếu ưu tiên tích lũy: Nếu năm nào công ty không trả cổ tức, khoản cổ tức chưa trả sẽ tích lũy sang năm sau để bù đắp. Không tích lũy thì khác, cổ tức bỏ lỡ sẽ không còn hiệu lực mãi mãi.

Cổ phiếu ưu tiên chuyển đổi: Có thể chuyển đổi thành cổ phiếu phổ thông theo điều kiện nhất định, phù hợp với nhà đầu tư muốn “bảo hiểm + tăng trưởng”.

Cổ phiếu ưu tiên mua lại: Công ty có thể mua lại cổ phiếu này theo điều kiện nhất định bằng tiền.

Cổ phiếu ưu tiên tham gia: Khi công ty kiếm được nhiều tiền, cổ tức của loại cổ phiếu này sẽ tăng theo.

Sự khác biệt về quyền lợi giữa cổ đông phổ thông và cổ đông ưu tiên còn thể hiện ở: cổ phiếu ưu tiên thường bị hạn chế về tính thanh khoản, có thể có hạn chế bán hoặc điều khoản đặc biệt. Nhưng đó cũng là lý do vì sao cổ tức của nó thường được đảm bảo hơn.

Dữ liệu nói lên tất cả: so sánh lịch sử

Xem hiệu suất thực tế của thị trường Mỹ để rõ hơn. Trong 5 năm qua, chỉ số S&P 500 (chủ yếu theo dõi cổ phiếu phổ thông) tăng 57.60%, còn Chỉ số Cổ phiếu Ưu tiên của Mỹ chỉ tăng -18.05%.

Sự khác biệt lớn như vậy là do chính sách lãi suất. Tính chất cố định của cổ phiếu ưu tiên khiến nó nhạy cảm với lãi suất, khi lãi suất tăng, giá sẽ giảm. Trong khi đó, cổ phiếu phổ thông chịu ảnh hưởng nhiều hơn bởi các yếu tố cơ bản của công ty và tâm lý thị trường.

Chọn loại nào? Tùy thuộc vào bạn là ai

Cổ phiếu phổ thông phù hợp với ai?

Bạn còn trẻ, có thể chịu đựng biến động thị trường, thậm chí kỳ vọng lợi nhuận như đi tàu lượn siêu tốc. Mục tiêu của bạn là tích lũy tài sản sau 20, 30 năm, không ngại lỗ ngắn hạn. Những nhà đầu tư này thường đang trong giai đoạn sự nghiệp lên cao, có thu nhập ổn định làm nền tảng.

Cổ phiếu ưu tiên phù hợp với ai?

Bạn quan tâm đến dòng tiền ổn định hàng năm, tốt nhất là không thua lỗ. Có thể bạn đã gần nghỉ hưu, hoặc khả năng chịu rủi ro hạn chế. Bạn sẵn sàng từ bỏ cơ hội làm giàu nhanh để đổi lấy lợi nhuận cổ tức ổn định.

Chiến lược pha trộn cũng được: dùng cổ phiếu phổ thông để hướng tới tăng trưởng dài hạn, dùng cổ phiếu ưu tiên để cung cấp dòng tiền dự phòng, giúp danh mục đầu tư cân đối hơn.

Làm thế nào để mua hai loại cổ phiếu này

Quy trình thực ra khá giống nhau:

1. Chọn nhà môi giới uy tín — đây là nền tảng, liên quan trực tiếp đến an toàn vốn của bạn

2. Mở tài khoản và nạp tiền — gửi thông tin cá nhân, hoàn tất khoản tiền gửi lần đầu

3. Nghiên cứu — tìm hiểu dữ liệu tài chính của công ty muốn đầu tư, triển vọng ngành, lịch sử hiệu suất cổ phiếu

4. Đặt lệnh — chọn “lệnh thị trường” (mua theo giá hiện tại) hoặc “lệnh giới hạn” (đặt mức giá mong muốn)

5. Phương án thay thế: Giao dịch CFD — nếu bạn muốn đầu cơ thay vì giữ lâu dài, có thể giao dịch các cổ phiếu này qua hợp đồng chênh lệch (CFD), chỉ quan tâm đến biến động giá, không cần thực sự sở hữu cổ phiếu. Nhưng phương pháp này rủi ro cao hơn, cần nhà môi giới hỗ trợ và thị trường thanh khoản đủ lớn.

Tâm lý đầu tư của cổ đông phổ thông và cổ đông ưu tiên

Nhà đầu tư cổ phiếu phổ thông cần có tư duy dài hạn. Đừng hoảng loạn khi lỗ ngắn hạn, thị trường có biến động là chuyện bình thường. Thường xuyên xem xét danh mục, nhưng đừng giao dịch quá nhiều.

Nhà đầu tư cổ phiếu ưu tiên cần chú ý đến xu hướng lãi suất. Chính sách của ngân hàng trung ương sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của bạn. Đồng thời, theo dõi xếp hạng tín dụng của công ty phát hành, vì lợi nhuận cố định dựa trên việc công ty không vỡ nợ.

Lời khuyên cuối cùng

Đừng bỏ tất cả trứng vào một giỏ. Cổ phiếu phổ thông và cổ phiếu ưu tiên mỗi loại có ưu điểm riêng, kết hợp sử dụng sẽ hiệu quả nhất. Dựa vào tuổi tác, tình hình tài chính và khẩu vị rủi ro của bạn, hãy tìm tỷ lệ phù hợp cho mình.

Thị trường luôn biến đổi, chiến lược của bạn cũng cần điều chỉnh. Thường xuyên kiểm tra hiệu quả đầu tư, nếu không đạt kỳ vọng thì kịp thời tối ưu. Nhớ rằng, không có khoản đầu tư hoàn hảo, chỉ có khoản phù hợp với bạn mà thôi.