## Một bài viết hiểu rõ sự khác biệt cốt lõi giữa Token và Coin, giải mã những mơ hồ trong lòng nhà đầu tư

Nhiều nhà đầu tư mới bước chân vào thị trường tiền mã hóa thường bị rối loạn bởi hai khái niệm Token và Coin. Thực tế, sự nhầm lẫn này không phải không có lý do — trong giai đoạn đầu của tiền mã hóa, phần lớn các đồng tiền đều sử dụng tên Coin (như Bitcoin, Litecoin, Dogecoin), cho đến khi Ethereum xuất hiện, Token mới bắt đầu xuất hiện với số lượng lớn. Trong tiếng Trung, cả hai đều được dịch là "代幣" hoặc "加密貨幣", điều này càng làm tăng thêm sự nhầm lẫn của mọi người.

## Token thực chất là gì?

**Token về bản chất là đại diện của một loại tài sản số, có thể giao dịch, chuyển nhượng và đổi lấy trên blockchain.** Trong tiếng Trung thường được dịch là "通行證", "令牌" hoặc "代幣", đại diện cho quyền lợi hoặc chứng nhận nhất định.

Điểm đặc trưng lớn nhất của Token là **chúng không có blockchain riêng của mình**. Sau khi Ethereum ra mắt tiêu chuẩn ERC-20 vào năm 2015, bất kỳ ai cũng có thể phát hành Token trên nền tảng này, và đó là lý do tại sao Ethereum vẫn là blockchain phát hành Token nhiều nhất cho đến nay. Nói đơn giản, Token có thể hiểu là tên gọi chung của các loại token không dựa trên blockchain riêng, bao gồm các dạng như DeFi, Layer-2, NFT (như APE, SAND) và nhiều dạng khác.

## Ba loại chính của Token và mục đích sử dụng

Theo tiêu chuẩn phân loại của Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Thụy Sĩ (FINMA), Token chủ yếu được chia thành ba loại:

**Token thanh toán (Payment Tokens):** Nhằm mục đích thực hiện các giao dịch an toàn, hiệu quả, phí thấp, stablecoin là ví dụ điển hình.

**Token tiện ích (Utility Tokens):** Cung cấp quyền truy cập vào các dịch vụ ứng dụng, chủ yếu tồn tại dưới dạng ERC-20 trên Ethereum.

**Token tài sản (Asset Tokens):** Đại diện cho quyền sở hữu đối với dự án hoặc tài sản, tương tự như cổ phiếu, người sở hữu có thể hưởng lợi từ giá trị của token. Cần lưu ý rằng, trong thị trường tiền mã hóa, token tài sản thường không liên quan đến quyền sở hữu công ty hoặc quyền chia cổ tức.

Trong thực tế, một Token thường có đồng thời hai hoặc thậm chí ba đặc tính trên, do đó việc phân loại không hoàn toàn rõ ràng.

## Sự khác biệt căn bản giữa Token và Coin nằm ở đâu

| So sánh | Token | Coin |
|---------|--------|--------|
| Có blockchain riêng không | Không | Có |
| Cấp độ blockchain | Layer-2, Layer-3 | Layer-1 |
| Ví dụ phổ biến | MATIC, SAND, COMP, LINK, UNI, MKR, AAVE | BTC, LTC, ETH, SOL, DOT, ADA, XRP, FIL |
| Phương thức phát hành | ICO, IDO, IEO, v.v. | Đào (Mining) |
| Chức năng chính | Thanh toán, staking, bỏ phiếu | Thanh toán, staking |

**Sự khác biệt căn bản nhất là: Coin sở hữu blockchain riêng của mình, còn Token dựa vào hệ sinh thái blockchain hiện có.** Bitcoin (BTC) hoạt động trên blockchain Bitcoin, Ethereum (ETH) hoạt động trên Ethereum, chúng là các tài sản gốc của các mạng này. Ngược lại, Token xây dựng trên các hệ thống blockchain hiện có, dẫn đến hệ sinh thái của Token thường không rộng lớn như Coin, thậm chí đôi khi không thể tự xây dựng ứng dụng độc lập.

## Đầu tư Token hay Coin? Mỗi cái có ưu điểm riêng

Nếu coi Coin là tiền mã hóa dạng blockchain công cộng, thì Token có thể hiểu là tiền mã hóa dạng ứng dụng. Coin chủ yếu giải quyết vấn đề hạ tầng, còn Token dựa trên đó cung cấp các ứng dụng hoặc dịch vụ đa dạng, cả hai đều không thể thiếu.

**So với Coin, ứng dụng và khả năng mở rộng dịch vụ của Token mạnh hơn.** Giá trị của Coin thường giới hạn trong việc tối ưu hóa hạ tầng, thất bại thì không còn lối thoát (như QTUM, BTM). Trong khi đó, Token có thể linh hoạt ra mắt các dịch vụ hoặc sản phẩm khác nhau, ví dụ như dự án RWA của MakerDAO đã thể hiện rõ lợi thế này.

**Điều cần chú ý là, tính biến động của Token thường lớn hơn Coin,** như UNI, SNX, MKR trong thị trường tăng giá thường có biên độ dao động lớn hơn BTC, ETH. Điều này mang lại nhiều cơ hội cho nhà đầu tư ngắn hạn, nhưng cũng đi kèm rủi ro cao hơn.

## Token giao dịch như thế nào? Hai phương pháp chính

### Giao dịch giao ngay

Giao dịch giao ngay dựa trên tài sản thực tế, thực hiện giao dịch đủ số lượng. Giả sử giá của UNI hiện là 3 USD, người bán chuyển 1 UNI cho người mua, người mua thanh toán 3 USD và sở hữu quyền đối với Token đó.

**Cần đặc biệt cảnh giác với rủi ro giả mạo token.** Một số nhóm có thể phát hành token cùng tên với các token nổi tiếng nhưng thực chất không có giá trị. Phương pháp phòng tránh là truy cập trang web chính thức hoặc trình duyệt blockchain để xác minh địa chỉ hợp đồng của token.

### Giao dịch ký quỹ

Giao dịch ký quỹ là hình thức giao dịch không toàn bộ, nhà đầu tư chỉ cần gửi một phần tài sản làm ký quỹ, có thể kiểm soát vị thế lớn hơn. Ví dụ, dùng đòn bẩy 10x để mua dài UNI, giá đơn là 3 USD, chỉ cần bỏ ra 0.3 USD để kiểm soát vị thế 1 UNI. Trong các hợp đồng chênh lệch hoặc hợp đồng U vĩnh viễn, nhà đầu tư không thực sự sở hữu token gốc.

**Do tính biến động của Token lớn hơn Coin, kiểm soát vị thế và đòn bẩy là yếu tố then chốt, tốt nhất không nên vượt quá 10x, để tránh rủi ro cháy tài khoản.** Đặc biệt với các Token mới ra mắt, cần cảnh giác vì biên độ dao động thường lớn hơn.

Chọn nền tảng giao dịch an toàn, được cơ quan có thẩm quyền quản lý là điều kiện tiên quyết để đầu tư Token. Dù là giao dịch giao ngay hay ký quỹ, quy trình cơ bản đều tương tự: tìm kiếm tên Token, điền số lượng, đòn bẩy, cắt lỗ chốt lời, rồi nhấn đặt lệnh.

---

## Tóm lại

Token và Coin không phải là đối lập, mà là hai tầng khác nhau trong hệ sinh thái tiền mã hóa. Coin chịu trách nhiệm xây dựng hạ tầng, còn Token xây dựng các ứng dụng dựa trên đó. Hiểu rõ Token là gì, cách phân loại, sự khác biệt với Coin là nền tảng để nhà đầu tư đưa ra quyết định sáng suốt. Dù đầu tư vào loại nào, quản lý rủi ro và lựa chọn nền tảng là những yếu tố không thể bỏ qua.