Chi phí cố định và chi phí biến đổi khác nhau như thế nào? Việc xác định cái gì là chìa khóa của quản lý tài chính doanh nghiệp

Trong thế giới quản trị doanh nghiệp, phân loại chi phí là một trong những kỹ năng quan trọng nhất. Chi phí được chia thành hai loại chính: chi phí cố định và chi phí biến đổi. Hiểu rõ sự khác biệt giữa hai loại này sẽ giúp nhà quản lý đưa ra quyết định thông minh hơn về giá sản phẩm, kế hoạch sản xuất và đánh giá lợi nhuận.

Chi phí cố định (Fixed Cost) - Chi phí gắn liền với doanh nghiệp

Chi phí cố định là các khoản chi phí mà doanh nghiệp phải trả hàng tháng hoặc hàng năm, bất kể số lượng sản phẩm sản xuất hoặc bán ra là bao nhiêu. Những chi phí này sẽ giữ nguyên không đổi.

Các đặc điểm chính của chi phí cố định

1. Không phụ thuộc vào mức độ sản xuất - Giả sử bạn thuê phòng họp giá 50.000 đồng mỗi tháng, dù bạn sản xuất 100 hay 10.000 sản phẩm, tiền thuê vẫn là 50.000 đồng.

2. Phải trả ngay cả khi không có doanh thu - Dù doanh nghiệp chưa bán được sản phẩm nào, các chi phí cố định vẫn phải chi trả.

3. Là nghĩa vụ dài hạn - Thường là các hợp đồng có cam kết như hợp đồng thuê, hợp đồng lao động hoặc hợp đồng vay vốn.

Ví dụ về chi phí cố định phổ biến trong doanh nghiệp

• Tiền thuê bất động sản: Thuê trung tâm phân phối, văn phòng hoặc nhà máy
• Lương nhân viên cố định: Lương hàng tháng của nhân viên quản lý hoặc kế toán
• Chi phí khấu hao máy móc: Giá trị giảm dần của máy móc và thiết bị qua thời gian sử dụng
• Phí bảo hiểm: Bảo hiểm tài sản, trách nhiệm, tai nạn
• Lãi vay vay mượn: Tiền phải trả theo hợp đồng vay ngân hàng
• Chi phí bảo trì bảo dưỡng: Chi phí sửa chữa định kỳ cho tòa nhà và thiết bị quan trọng

Tầm quan trọng của quản lý chi phí cố định

Doanh nghiệp có chi phí cố định cao cần có mức doanh số tối thiểu để bù đắp các chi phí này trước. Vì vậy, việc thiết kế giá bán cần tính đến tỷ lệ của chi phí cố định.

Chi phí biến đổi (Variable Cost) - Chi phí tăng trưởng cùng doanh nghiệp

Chi phí biến đổi là các khoản chi phí tăng hoặc giảm theo tỷ lệ với khối lượng sản xuất hoặc bán hàng của doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp sản xuất nhiều hơn, chi phí biến đổi sẽ tăng theo, và ngược lại.

Đặc điểm nổi bật của chi phí biến đổi

1. Có mối liên hệ trực tiếp với khối lượng sản xuất - Sản xuất nhiều hơn, chi phí biến đổi sẽ cao hơn.

2. Có thể giảm khi giảm sản xuất - Không giống chi phí cố định, chi phí biến đổi có thể kiểm soát để giảm xuống.

3. Linh hoạt trong lập kế hoạch - Doanh nghiệp có thể điều chỉnh sản lượng theo nhu cầu thị trường, và chi phí sẽ tự động điều chỉnh theo.

Ví dụ về chi phí biến đổi trong hoạt động kinh doanh

• Nguyên vật liệu và linh kiện: vải, kim loại, nhựa, bộ phận cơ khí dùng để sản xuất
• Tiền công trực tiếp: tiền lương cho người làm việc trực tiếp trên dây chuyền sản xuất (không bao gồm nhân viên hành chính)
• Năng lượng sản xuất: điện dùng khi máy móc hoạt động, nước làm mát máy móc
• Vật liệu đóng gói: hộp, xốp, nhãn mác, in ấn bao bì cho từng đơn vị sản phẩm
• Chi phí vận chuyển: tiền trả cho công ty vận chuyển để giao hàng đến đại lý hoặc khách hàng
• Hoa hồng bán hàng: tiền trả cho nhân viên bán hàng theo số lượng hàng bán được

Tại sao chi phí biến đổi lại hấp dẫn

Chi phí biến đổi là công cụ hữu ích cho doanh nghiệp vì giúp dự đoán chính xác giá trên mỗi đơn vị sản phẩm và điều chỉnh chiến lược sản xuất phù hợp với tình hình thị trường.

Chi phí cố định khác gì so với chi phí biến đổi - So sánh chi tiết

Bảng so sánh: Chi phí cố định VS Chi phí biến đổi

Ảnh hưởng khác nhau đến quyết định của doanh nghiệp

Khi muốn tăng sản lượng:

• Chi phí cố định vẫn như cũ = chi phí trên mỗi đơn vị giảm = lợi nhuận trên mỗi đơn vị tăng
• Chi phí biến đổi tăng theo = chi phí trên mỗi đơn vị vẫn như cũ

Khi muốn giảm sản lượng:

• Chi phí cố định vẫn phải trả = chi phí trên mỗi đơn vị tăng = lợi nhuận có thể giảm
• Chi phí biến đổi giảm = doanh nghiệp có thể điều chỉnh ngay lập tức

Phân tích tổng chi phí - Hệ thống 3 bước ra quyết định

Doanh nghiệp thành công cần cân đối giữa chi phí cố định và chi phí biến đổi.

Bước 1: Tính tổng chi phí

Tổng chi phí = Chi phí cố định + (Chi phí biến đổi trên mỗi đơn vị × Số lượng sản phẩm)

Bước 2: Xác định giá bán

Giá bán = Chi phí trên mỗi đơn vị + (Lợi nhuận mục tiêu %)

Ví dụ: Nếu tổng chi phí trên mỗi đơn vị là 100 đồng và mong muốn lợi nhuận 40%, thì giá bán nên là 140 đồng.

Bước 3: Ước lượng điểm hòa vốn

Điểm hòa vốn = Chi phí cố định ÷ (Giá bán trên mỗi đơn vị - Chi phí biến đổi trên mỗi đơn vị)

Điểm này cho biết: cần bán bao nhiêu đơn hàng để bù đắp chi phí cố định và chi phí biến đổi.

Ứng dụng trong quyết định đầu tư

Quyết định: dùng nhân công hay máy móc

Giả sử chi phí lao động trực tiếp (chi phí biến đổi) rất cao, doanh nghiệp có thể xem xét đầu tư vào máy móc, điều này sẽ làm tăng chi phí cố định (khấu hao, bảo trì) nhưng giảm chi phí biến đổi.

Quyết định này phù hợp khi: doanh nghiệp có mức sản lượng ổn định cao, đủ để bù đắp chi phí cố định tăng thêm.

Quyết định: có nên tham gia thị trường mới không

Trước khi vào thị trường mới, cần tính toán:

• Chi phí cố định mới sẽ là bao nhiêu (ví dụ: xây nhà máy mới)
• Có thể vận hành máy móc để đạt đủ doanh số để bù đắp chi phí này không.

Tóm lại: Tại sao chi phí cố định và chi phí biến đổi lại quan trọng

Hiểu rõ sự khác biệt giữa chi phí cố định và chi phí biến đổi không chỉ là lý thuyết tài chính mà còn là kỹ năng cần thiết trong quản lý thực tế doanh nghiệp.

• Chi phí cố định quyết định rủi ro của doanh nghiệp - nếu chọn chi phí cố định cao như thuê mặt bằng đắt hoặc thuê nhân viên cố định nhiều, doanh nghiệp phải đảm bảo có doanh thu ổn định để bù đắp.
• Chi phí biến đổi giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn - có thể điều chỉnh mức độ sản xuất theo tình hình thị trường một cách dễ dàng.

Sự cân bằng giữa hai loại chi phí này chính là nền tảng vững chắc cho doanh nghiệp, giúp tồn tại qua khủng hoảng và phát triển bền vững. Quản lý chi phí thông minh chính là nét quyến rũ của nhà quản lý thành công.