Bị thanh lý nghĩa là gì? Một bài viết giúp bạn hiểu rõ cơ chế thanh lý, cảnh báo rủi ro và chiến lược phòng ngừa toàn diện

Bị cháy tài khoản nghĩa là gì? Ác mộng của một nhà giao dịch

Bị cháy tài khoản đơn giản là vị trí đầu tư của bạn bị buộc phải đóng vì thua lỗ, không chỉ mất vốn gốc mà còn có thể nợ nần. Khi xu hướng thị trường ngược với dự đoán của bạn, giá trị ròng của tài khoản giảm xuống dưới mức ký quỹ tối thiểu do sàn giao dịch đặt ra, hệ thống sẽ tự động cắt toàn bộ vị thế của bạn — lúc này thật sự đã quá muộn.

Làm thế nào để bị cháy tài khoản?

Nói ngắn gọn có hai nguyên nhân:

• Bạn đã đặt cược sai hướng giao dịch, thị trường đi ngược lại dự đoán
• Không đủ ký quỹ để duy trì vị thế hiện tại, giá trị quyền lợi thấp hơn yêu cầu duy trì ký quỹ

Đối với nhà giao dịch sử dụng đòn bẩy, bị cháy tài khoản giống như một lưỡi dao treo trên đầu, luôn nhắc nhở bạn phải cẩn thận trong thao tác.

Năm thủ đoạn dễ dẫn đến cháy tài khoản nhất

1. Đòn bẩy quá cao

Đây là thủ phạm phổ biến nhất gây cháy tài khoản. Đòn bẩy cao như con dao hai lưỡi, trông có vẻ giúp tăng lợi nhuận nhanh chóng, nhưng rủi ro cũng tăng theo.

Ví dụ: dùng 100 triệu VND để mở vị thế đòn bẩy 10 lần, thực chất là đang giao dịch với vị thế trị giá 1 tỷ VND. Chỉ cần thị trường đảo chiều 1%, vốn của bạn sẽ thua lỗ 10%; nếu đảo chiều 10%, ký quỹ sẽ bị cạn sạch, đối mặt với bị gọi ký quỹ hoặc buộc phải đóng vị thế.

Nhiều nhà đầu tư ban đầu quá tự tin, nghĩ rằng có thể kiểm soát rủi ro, nhưng biến động thị trường thường vượt quá dự đoán. Khuyên các nhà mới nên hạn chế đòn bẩy dưới 10 lần để có không gian thở.

2. Hy vọng mong manh, từ chối cắt lỗ

Bệnh chung của nhà lẻ là tâm lý “chờ đợi sẽ hồi phục”. Nhưng khi có cú giảm mạnh bất ngờ, việc cắt lỗ có thể được thực thi một cách tàn nhẫn, thua lỗ vượt xa dự kiến. Lúc này đã quá muộn để hối tiếc.

3. Bỏ qua chi phí ẩn

Các tình huống phổ biến gồm:

• Giao dịch trong ngày không đóng hết, giữ vị thế qua đêm bị cộng thêm ký quỹ, hôm sau mở gap giảm sàn, bị cháy tài khoản
• Bán quyền chọn gặp biến động lớn (như trong bầu cử), yêu cầu ký quỹ đột ngột tăng gấp đôi
• Không tính đến phí giao dịch, lãi suất và các chi phí khác

4. Bẫy thanh khoản

Trong các mã ít giao dịch hoặc giao dịch ban đêm, chênh lệch giá mua bán thường rất lớn. Bạn đặt dừng lỗ ở 100 đồng, nhưng thị trường có thể chỉ có người chấp nhận ở 90 đồng, dẫn đến việc dừng lỗ thực hiện ở mức giá thấp hơn nhiều so với dự kiến.

5. Sự kiện đen không lường trước

Dịch bệnh năm 2020, chiến tranh Nga-Ukraine và các sự kiện bất ngờ khác thường gây ra các phiên giảm sàn liên tiếp. Lúc này, các sàn có thể không thể đóng lệnh bình thường, ký quỹ bị trừ hết trong chốc lát, tài khoản còn đối mặt với rủi ro cháy tài khoản — đó chính là rủi ro hệ thống.

Rủi ro cháy tài khoản khác nhau theo từng loại sản phẩm đầu tư

Tiền điện tử: chiến trường rủi ro cao

Tiền mã hóa do biến động lớn của thị trường, là khu vực có nguy cơ cháy tài khoản cao. Bitcoin từng có biến động 15% trong một ngày, khiến nhiều nhà đầu tư bị cháy tài khoản. Đặc biệt, khi bị cháy, không chỉ ký quỹ mất sạch mà cả các đồng coin đang nắm giữ cũng biến mất theo.

Giao dịch ngoại hối: trò chơi đòn bẩy điển hình

Giao dịch ký quỹ ngoại hối là trò chơi dùng ít tiền để chơi lớn. Nhà mới cần hiểu rõ một số khái niệm cơ bản:

Kích thước hợp đồng:

• Lot tiêu chuẩn: 1 lot
• Mini lot: 0.1 lot
• Micro lot: 0.01 lot (phù hợp nhất để tập luyện)

Cách tính ký quỹ: Ký quỹ = (Kích thước hợp đồng × Số lot) ÷ Đòn bẩy

Ví dụ: dùng đòn bẩy 20 lần để mở 0.1 lot cặp tiền trị giá 10.000 USD: Ký quỹ cần = 10,000 ÷ 20 = 500 USD

Khi tỷ lệ ký quỹ của tài khoản giảm xuống mức thấp nhất do sàn quy định (thường là 30%), hệ thống sẽ tự động đóng lệnh. Ví dụ: tài khoản còn 500 USD nhưng thua lỗ 450 USD, hệ thống sẽ tự động cắt lệnh.

Đầu tư chứng khoán: mức độ rủi ro rất khác nhau

Giao dịch cổ phiếu trực tiếp an toàn nhất: dùng 100% vốn tự có để mua cổ phiếu, dù giá giảm về 0 cũng chỉ mất vốn gốc, không nợ sàn.

Vay margin và giao dịch trong ngày có nguy cơ cháy tài khoản:

• Mua cổ phiếu vay margin: tỷ lệ duy trì dưới 130% sẽ bị nhắc nhở bổ sung ký quỹ, nếu không bổ sung sẽ bị cắt lệnh (ví dụ: vay 60 triệu mua cổ phiếu 100 triệu, giảm giá khoảng 20% là đến hạn bổ sung ký quỹ)
• Giao dịch trong ngày thất bại, giữ vị thế qua đêm: nếu giảm sàn không bán được, sàn sẽ tự động cắt lệnh, ký quỹ không đủ sẽ bị cháy.

Công cụ quản lý rủi ro: lá chắn bảo vệ giao dịch

Phòng tránh cháy tài khoản chủ yếu dựa vào quản lý rủi ro chủ động, chứ không phải chờ đợi tai họa xảy ra.

Tầm quan trọng của cắt lỗ và chốt lời

Cắt lỗ (dừng lỗ) là đặt mức giá tự động cắt lệnh khi giá giảm đến điểm đó, giúp hạn chế thua lỗ mở rộng. Chốt lời (dừng lời) là đặt mức giá tự động chốt lợi nhuận, khi đạt mục tiêu sẽ tự động thu về.

Hai chức năng này không phải tùy chọn, mà là bắt buộc. Nó giúp bạn tự thực hiện kỷ luật giao dịch trước khi cảm xúc kiểm soát.

Tính tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận

Tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận = (Giá vào lệnh - Mức cắt lỗ) ÷ (Mức chốt lời - Giá vào lệnh)

Tỷ lệ càng thấp, giao dịch càng có giá trị. Ví dụ: dùng 1 đồng rủi ro để kiếm 3 đồng, tỷ lệ này mới gọi là hợp lý.

Làm thế nào để đặt mức cắt lỗ và chốt lời hợp lý?

Nhà giao dịch lâu năm sẽ dựa vào các đường hỗ trợ, kháng cự, trung bình động và các chỉ số kỹ thuật khác. Người mới có thể dùng phương pháp đơn giản hơn — phương pháp phần trăm: đặt mức cắt lỗ và chốt lời mỗi bên 5% so với giá mua. Phương pháp này vừa bảo vệ vốn, vừa dễ thực hiện, không cần phải theo dõi sát sao.

Cơ chế bảo vệ số dư âm

Các sàn giao dịch có quy định phải cung cấp cơ chế bảo vệ số dư âm, đảm bảo bạn chỉ mất tối đa số tiền trong tài khoản, không bị nợ sàn. Tuy nhiên, một số môi giới sẽ chủ động giảm đòn bẩy trước các đợt biến động lớn để tránh thiệt hại lớn. Cơ chế này chủ yếu dành cho người mới để đảm bảo an toàn.

Danh sách hành động phòng tránh cháy tài khoản cho nhà đầu tư

Giai đoạn mới bắt đầu:

1. Bắt đầu với giao dịch cổ phiếu trực tiếp, dùng tiền nhàn rỗi để tập luyện, ít rủi ro bị cắt lỗ
2. Tránh các sản phẩm đòn bẩy cao, chờ đủ kỹ năng mới chơi hợp đồng tương lai và hợp đồng
3. Áp dụng chiến lược đều đặn, an toàn hơn nhiều so với All-in

Khi muốn chơi ký quỹ:

1. Bắt đầu với micro lot (0.01 lot) để làm quen thị trường
2. Giới hạn đòn bẩy dưới 10 lần
3. Phải đặt mức cắt lỗ, đừng cố gắng chống lại thị trường

Luôn ghi nhớ: Đầu tư có lời có lỗ, đặc biệt khi dùng đòn bẩy càng cần cẩn trọng. Trước khi vào lệnh, hãy hiểu rõ kiến thức giao dịch, tận dụng công cụ quản lý rủi ro để đặt mức cắt lỗ và chốt lời phù hợp, để có thể đi xa trên con đường đầu tư dài hạn. Bị cháy tài khoản nghĩa là gì? Nói đơn giản, đó là bài học cuối cùng của đầu tư — tôn trọng thị trường, quản lý tốt mọi rủi ro.