10 loại tiền tệ mất giá nhiều nhất toàn cầu năm 2025: Khi tiền của bạn mất một nửa trong một đêm

Bạn đã từng tưởng tượng rằng nhận lương rồi ngày hôm sau đã phát hiện sức mua của nó đã giảm một nửa chưa? Đây không phải là tiểu thuyết viễn tưởng mà là thực tế hàng ngày của nhiều quốc gia trên thế giới. Nói về dinheiro mais barato do mundo, nhiều người ngay lập tức nghĩ đến đồng real của Brazil. Thật vậy, năm ngoái chúng ta xếp hạng tệ nhất toàn cầu, mất giá 21.52%, nhưng khi bạn chứng kiến những thảm họa tiền tệ thực sự, bạn sẽ hiểu thế nào là “may mắn tương đối”.

Năm ngoái tháng 9, tôi nhận được hình ảnh từ bạn bè gửi từ Lebanon qua WhatsApp. Anh ấy cầm trên tay một xấp tiền giấy trông giống như “tiền” trong trò chơi Monopoly — hơn 50.000 lira Lebanon, thực ra chỉ trị giá 3 reais Brazil. Lúc đó tôi nhận ra rằng, trong hệ thống tài chính toàn cầu tồn tại những cuộc sụp đổ còn cực đoan hơn chúng ta tưởng tượng.

Tại sao một loại tiền tệ lại trở thành “tiền rẻ nhất”?

Sự mất giá của tiền tệ không bao giờ là ngẫu nhiên. Nó luôn là kết quả của nhiều quả bom kinh tế cùng nổ.

Lạm phát mất kiểm soát: Brazil lo lắng về 7% lạm phát, nhưng có những quốc gia giá cả mỗi tháng tăng gấp đôi. Điều này gọi là siêu lạm phát, nó có thể phá hủy toàn bộ khoản tiết kiệm của quốc gia trong vài năm.

Suy thoái chính trị: đảo chính, nội chiến, chính phủ thay đổi hàng năm. Không có pháp quyền bảo vệ, nhà đầu tư tháo chạy, tiền tệ nội địa trở thành giấy vụn.

Trừng phạt quốc tế: Khi hệ thống tài chính toàn cầu đóng cửa với một quốc gia, quốc gia đó không thể tham gia thương mại quốc tế, tiền tệ nội địa cũng trở nên vô dụng.

Nguồn dự trữ ngoại hối cạn kiệt: Ngân hàng trung ương không đủ đô la để ổn định tỷ giá, giống như tài khoản ngân hàng sắp phá sản, mọi thứ đều mất kiểm soát.

Chảy máu vốn: Ngay cả người dân trong nước cũng không còn tin vào tiền của chính mình, âm thầm tích trữ đô la Mỹ. Lúc này bạn mới hiểu vấn đề nghiêm trọng đến mức nào.

Bảng xếp hạng tiền tệ rẻ nhất toàn cầu: bắt đầu từ vị trí số một

1. Lira Lebanon (LBP): Thất bại tuyệt đối

Tỷ giá hối đoái: 100 triệu lira Lebanon = 61 reais Brazil (tháng 9 năm 2025)

Đây là vua trong bảng xếp hạng. Tỷ giá chính thức là 1507.5 lira đổi 1 đô la Mỹ, nhưng đó chỉ là con số trên giấy. Trong thị trường chợ đen, bạn cần hơn 90.000 lira để đổi lấy 1 đô la. Ngân hàng hạn chế rút tiền, cửa hàng chỉ chấp nhận đô la. Tài xế Uber ở Beirut từ chối nhận lira, yêu cầu đô la. Đó là hình ảnh tiền tệ hoàn toàn mất niềm tin.

2. Rial Iran (IRR): Ma quái dưới lệnh trừng phạt

Tỷ giá hối đoái: 1 reais Brazil = 7751.94 rial Iran

Lệnh trừng phạt của Mỹ biến rial thành “tiền chơi game”. Tiêu 100 reais bạn trở thành triệu phú Iran. Tỷ giá chính thức và giá thực trên đường phố hoàn toàn khác nhau. Thú vị là giới trẻ Iran đang đổ xô lớn vào tiền mã hóa. Bitcoin và Ethereum trở thành “tiền tệ quốc gia” thực sự của họ — đáng tin cậy hơn cả rial nội địa.

3. Đồng Việt Nam (VND): Có tăng trưởng nhưng vẫn yếu

Tỷ giá hối đoái: Khoảng 25.000 đồng = 1 đô la Mỹ

Kinh tế Việt Nam đang tăng trưởng, nhưng đồng tiền này trong lịch sử luôn yếu ớt. Bạn rút 1 triệu đồng tại ATM, lấy ra tờ tiền đủ để quay phim. Rất hợp lý cho du khách, 50 đô la có thể tiêu trong một tuần ở Hà Nội. Nhưng đối với người Việt, hàng nhập khẩu đắt đỏ vô lý.

4. Kíp Lào (LAK): Đồng tiền của nước láng giềng bị giảm giá

Tỷ giá hối đoái: Khoảng 21.000 kíp = 1 đô la Mỹ

Kinh tế Lào nhỏ, phụ thuộc nhập khẩu, lạm phát luôn ở mức cao. Dọc biên giới Thái Lan, thương nhân không nhận kíp, chỉ nhận baht Thái.

5. Đồng Rupiah Indonesia (IDR): Điểm yếu của quốc gia lớn

Tỷ giá hối đoái: Khoảng 15.500 rupiah = 1 đô la Mỹ

Indonesia là nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á, nhưng đồng rupiah từ năm 1998 đến nay vẫn chưa hồi phục. Ưu điểm là khách du lịch Brazil ở Bali có thể dùng 200 reais/ngày, sống như vua.

6. Sô-mi Uzbekistan (UZS): Cải cách chưa đủ nhanh

Tỷ giá hối đoái: Khoảng 12.800 sô-mi = 1 đô la Mỹ

Uzbekistan gần đây đã thực hiện cải cách, nhưng sô-mi vẫn phản ánh nhiều thập kỷ đóng cửa kinh tế. Quốc gia muốn thu hút đầu tư, nhưng đồng tiền vẫn thiếu niềm tin.

7. Franc Guinea (GNF): Ví dụ điển hình của lời nguyền tài nguyên

Tỷ giá hối đoái: Khoảng 8.600 franc = 1 đô la Mỹ

Guinea có vàng và nhôm, nhưng do hỗn loạn chính trị và tham nhũng, không thể biến tài nguyên thành đồng tiền mạnh.

8. Guarani Paraguay (PYG): Đồng tiền của hàng xóm

Tỷ giá hối đoái: Khoảng 7.42 guarani = 1 reais Brazil

Kinh tế Paraguay khá ổn định, nhưng guarani vốn đã yếu. Tin vui cho chúng ta: thủ đô Asunción vẫn là thiên đường mua sắm.

9. Ariary Madagascar (MGA): Đồng tiền của quốc gia nghèo nhất

Tỷ giá hối đoái: Khoảng 4.500 ariary = 1 đô la Mỹ

Madagascar là một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới, ariary phản ánh thực tế đó. Hàng nhập khẩu đắt đỏ đến mức trời đất, người dân gần như không có khả năng mua sắm quốc tế.

10. Franc Burundi (BIF): Kết thúc bi kịch

Tỷ giá hối đoái: Khoảng 550 franc = 1 reais Brazil

Burundi liên tục bất ổn chính trị, franc yếu đến mức người ta phải dùng túi mua sắm để đựng tiền.

Những bài học dành cho nhà đầu tư Brazil

Bảng xếp hạng này không chỉ là dữ liệu vui vẻ. Nó cho chúng ta biết ba điều:

Thứ nhất, rủi ro và cơ hội luôn song hành: Các quốc gia tiền tệ mất giá thường rơi vào khủng hoảng, nhưng đối với khách du lịch dùng tiền mạnh, đó là thiên đường. Real của bạn có thể mua gấp 10 lần ở những nơi đó.

Thứ hai, sự ổn định mới là vua: Khi xem câu chuyện về dinheiro mais barato do mundo, bạn hiểu tại sao chính sách ổn định của ngân hàng trung ương lại quan trọng. Một khi niềm tin sụp đổ, dù có nhiều giấy tờ cũng không cứu vãn nổi.

Thứ ba, đa dạng hóa là hàng rào bảo vệ: Các nhà đầu tư nên học cách phân tán rủi ro qua nhiều quốc gia, nhiều loại tài sản. Một đồng tiền đơn lẻ có thể thay đổi số phận, nhưng cơ hội toàn cầu luôn tồn tại.

Việc theo dõi các chỉ số kinh tế này không chỉ là trò chơi học thuật — nó giúp bạn hiểu cách lạm phát, tham nhũng và bất ổn phá hủy của cải trong thế giới thực. Đây là bài học vĩ mô kinh tế hay nhất.