Cách PeerDAS và ZKEVM Giải Quyết Thách Thức Trilemma của Blockchain

Hãy tưởng tượng một trường đại học có 10.000 sinh viên. Hệ thống chấm điểm truyền thống? Mỗi sinh viên đều xem xét công việc của tất cả sinh viên khác. Nghe có vẻ kỹ lưỡng—nó đảm bảo an ninh, khiến gian lận gần như không thể xảy ra. Nhưng đây là điểm mấu chốt: quá chậm và đòi hỏi nguồn lực khổng lồ.

Đó chính là thách thức trilemma của blockchain nói chung.

Trong nhiều năm, các mạng lưới blockchain phải đối mặt với một lựa chọn không thể: ưu tiên phân quyền, an ninh hoặc khả năng mở rộng. Chọn hai, hy sinh cái còn lại. Đây đã là nỗi đau đầu chính của ngành.

Hãy giới thiệu PeerDAS và ZKEVM—hai phương pháp đột phá đang định hình lại phương trình này.

PeerDAS (Sampling khả dụng dữ liệu Peer Data Availability) thay đổi cách xác minh dữ liệu. Thay vì mọi nút xác thực mọi phần dữ liệu, các nút sẽ lấy mẫu các tập con ngẫu nhiên. Điều này giảm đáng kể tải tính toán trong khi vẫn duy trì các đảm bảo về an ninh. Hãy nghĩ như thế này: không phải mọi sinh viên đều chấm điểm mọi bài nữa, mà một quá trình lấy mẫu phân phối cẩn thận đảm bảo kiểm soát chất lượng vẫn được duy trì.

ZKEVM (Zero-Knowledge Ethereum Virtual Machine) đi theo một hướng khác. Nó sử dụng các bằng chứng mật mã để nén các giao dịch và tính toán ngoài chuỗi, sau đó ghi chúng trên chuỗi chính. Kết quả? Xử lý lượng lớn giao dịch mà không yêu cầu mọi validator phải xử lý tất cả mọi thứ. Phân quyền vẫn vững chắc, an ninh vẫn cực kỳ chắc chắn, và khả năng xử lý tăng vọt.

Điều làm cho các giải pháp này tinh tế là: chúng không từ bỏ các nguyên tắc làm cho blockchain có giá trị. Chúng không phải là các giải pháp tạm thời—chúng là các đổi mới về kiến trúc giúp cân bằng lại toàn bộ hệ thống.