Hành trình đầu tư dành cho người mới bắt đầu cổ phiếu: Bản đồ đường đi hoàn hảo đến lợi nhuận đầu tiên

Cổ phiếu có thực sự đáng để đầu tư không?

Nhiều người tìm kiếm Hướng dẫn dành cho người mới bắt đầu đầu tư cổ phiếu là vì lý do đơn giản. Bất động sản mất nhiều thời gian, lãi suất tiết kiệm không theo kịp lạm phát. Trong khi đó, đầu tư cổ phiếu dựa trên chỉ số S&P 500 ghi nhận lợi nhuận trung bình khoảng 10% mỗi năm kể từ năm 1957. Điều này có nghĩa là về lâu dài, tài sản có thể tăng trưởng đáng kể.

Tuy nhiên, điều quan trọng ở đây là. Vào tháng 3 năm 2020, trong thời kỳ đại dịch COVID-19, chỉ số S&P 500 giảm khoảng 34% trong vòng một tháng. Cổ phiếu có độ biến động cực kỳ lớn trong ngắn hạn, vì vậy chỉ nhìn vào “lợi nhuận cao” thì chưa đủ. Việc hiểu rõ xu hướng đầu tư của bản thân, tình hình tài chính, khả năng kiểm soát cảm xúc là bước đầu tiên của đầu tư cổ phiếu.

Ý nghĩa của việc sở hữu một phần doanh nghiệp

Cổ phiếu là chứng khoán thể hiện quyền sở hữu doanh nghiệp. Ví dụ, mua 1 cổ phiếu của Samsung Electronics sẽ sở hữu khoảng 0.0000018% cổ phần của toàn bộ Samsung Electronics(tính đến ngày 21 tháng 2 năm 2025). Tỷ lệ nhỏ nhưng tích lũy lại sẽ trở thành tài sản thực tế.

Khi sở hữu cổ phiếu, có hai cách sinh lợi chính. Thứ nhất, cổ tức. Doanh nghiệp khi có lợi nhuận sẽ phân phối tiền mặt định kỳ cho cổ đông. Thứ hai, chênh lệch giá. Khi doanh nghiệp phát triển và giá cổ phiếu tăng, bán ra sẽ thu lợi nhuận. Ngoài ra, khác với bất động sản, cổ phiếu có tính thanh khoản cao, có thể quy đổi thành tiền ngay lập tức bất cứ lúc nào.

Phương thức đầu tư: trực tiếp vs gián tiếp, bạn chọn bên nào?

Cách mua cổ phiếu chủ yếu chia thành hai loại.

Đầu tư trực tiếp là mua bán cổ phiếu của các doanh nghiệp cụ thể. Chọn mua các mã như Samsung Electronics, Hyundai, Naver. Có thể kỳ vọng lợi nhuận cao, nhưng rủi ro cũng lớn. Nếu chỉ một doanh nghiệp gặp vấn đề, thiệt hại lớn có thể xảy ra.

Đầu tư gián tiếp qua các sản phẩm như ETF(quỹ chỉ số niêm yết), quỹ đầu tư, CFD, là cách đầu tư vào nhiều mã cùng lúc. Có lợi ích phân tán rủi ro.

Gần đây còn có phương thức nổi bật khác. Giao dịch lẻ giúp bỏ qua hạn chế phải mua ít nhất 1 cổ phiếu. Ngay cả cổ phiếu cần 100 triệu đồng cũng có thể mua 0.1 cổ phiếu với 10 triệu đồng. Phí giao dịch hơi cao nhưng phù hợp với người mới bắt đầu. Đầu tư định kỳ cũng rất phổ biến. Đầu tư tự động một khoản cố định mỗi tháng giúp giảm trung bình giá mua và tận hưởng lợi ích lãi kép dài hạn.

Các sản phẩm đòn bẩy như CFD(giao dịch chênh lệch) có thể mang lại lợi nhuận lớn với số vốn nhỏ, nhưng rủi ro cực kỳ cao. Nếu dự đoán giá Nvidia sẽ tăng, mua CFD để kiếm lợi, hoặc dự đoán giảm thì mở vị thế short để kiếm lợi. Tuy nhiên, nếu phán đoán sai, có thể mất hơn số vốn ban đầu, do đó cần hiểu rõ sản phẩm này trước khi tham gia.

Đầu tư không phân tích là đánh bạc: Phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản

Trước khi mua cổ phiếu, nhất định phải phân tích. Có hai phương pháp chính.

Phân tích kỹ thuật dựa trên xu hướng giá quá khứ và khối lượng giao dịch để dự đoán tương lai. Xem biểu đồ, sử dụng các chỉ số như đường trung bình động, MACD để xác định “thời điểm mua/bán phù hợp”. Thường được các nhà giao dịch ngắn hạn sử dụng.

Phân tích cơ bản xem xét sâu về báo cáo tài chính, hiệu quả quản lý, xu hướng ngành. Các chỉ số như PER(tỷ lệ lợi nhuận trên cổ phiếu), PBR(tỷ lệ giá trị sổ sách), ROE(lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu) giúp xác định “doanh nghiệp có thực sự đang bị định giá thấp hay không?”. Phương pháp này phù hợp với nhà đầu tư dài hạn.

Cả hai đều quan trọng, nhưng người mới bắt đầu nên bắt đầu từ phân tích cơ bản. Hiểu rõ bản chất doanh nghiệp là nền tảng của đầu tư.

Mở tài khoản: dễ hơn bạn nghĩ

Việc mở tài khoản cổ phiếu dễ hơn nhiều so với mở tài khoản ngân hàng. Chỉ cần tải ứng dụng di động của công ty chứng khoán và chuẩn bị giấy tờ tùy thân(CMND, bằng lái xe, hộ chiếu) là được.

Các bước như sau:

1. Chọn công ty chứng khoán (so sánh phí, dịch vụ, tiện ích ứng dụng)
2. Tải ứng dụng di động
3. Quét giấy tờ tùy thân và xác minh danh tính qua điện thoại
4. Nhập thông tin cá nhân, nguồn thu nhập
5. Đồng ý hợp đồng, điều khoản và ký số điện tử
6. Nhận thông báo hoàn tất mở tài khoản

Nên biết các loại tài khoản. Tài khoản ủy thác là tài khoản giao dịch cổ phiếu thông thường. ISA(Tài khoản quản lý tài sản cá nhân) có ưu đãi thuế, phù hợp nhà đầu tư dài hạn. CMA(Tài khoản quản lý tài sản tổng hợp) vừa gửi tiền có lãi, vừa đầu tư cổ phiếu.

Gần đây, để phòng chống tội phạm tài chính, sau khi mở tài khoản tiền gửi, phải chờ 20 ngày làm việc mới có thể mở tài khoản tại các tổ chức tài chính khác. Tuy nhiên, các công ty chứng khoán liên kết ngân hàng trực tuyến như Kakao, K-Bank, Toss Bank không bị hạn chế này.

Chiến lược đầu tư: lướt sóng ngắn hạn vs đầu tư dài hạn

Chiến lược đầu tư quyết định lợi nhuận.

Lướt sóng ngắn hạn(day trading) là mua bán liên tục trong vài ngày hoặc vài tuần. Có thể lợi nhuận cao, nhưng phí giao dịch tích tụ, tâm lý căng thẳng lớn. Cần theo dõi phân tích kỹ thuật và tin tức thời gian thực. Phải dành 8 tiếng mỗi ngày để theo dõi thị trường cũng là điểm bất lợi.

Đầu tư dài hạn(hơn 5 năm) theo triết lý đầu tư giá trị của Warren Buffett. Tìm doanh nghiệp tốt, giữ lâu dài. Ít bị ảnh hưởng bởi biến động ngắn hạn, lợi nhuận theo lãi kép theo thời gian tăng theo cấp số nhân. Phí giao dịch thấp, tâm lý thoải mái hơn. Nhiều quốc gia còn ưu đãi thuế cho nhà đầu tư dài hạn.

Người mới bắt đầu nên bắt đầu từ đầu tư dài hạn.

Quản lý rủi ro: kỹ năng thực sự của đầu tư

Nhiều người mới chỉ nghĩ “Làm thế nào để kiếm tiền”. Nhưng các nhà đầu tư thành công luôn nghĩ “Làm thế nào để giảm thiểu tổn thất” trước.

Đa dạng hóa danh mục là nguyên tắc đầu tiên. Không bỏ tất cả trứng vào một giỏ. Nếu phân bổ cổ phiếu của Samsung, Hyundai, Naver, SK Hynix, sẽ giảm thiểu rủi ro giảm giá của từng mã hoặc ngành.

Dừng lỗ(Stop Loss) cũng rất quan trọng. Khi giá cổ phiếu giảm xuống mức đã định, tự động bán ra. Ngăn chặn cảm xúc “sẽ hồi phục lại” rồi giữ lại, dẫn đến thiệt hại lớn.

Phân chia vốn đầu tư cũng hiệu quả. Thay vì bỏ 1 tỷ đồng một lần, chia ra đầu tư 200 triệu mỗi tháng trong 5 tháng. Giảm trung bình giá mua, giảm thiểu tổn thất khi chọn sai thời điểm thị trường.

Tái cân đối danh mục định kỳ là điều cần thiết. Mỗi quý xem xét lại danh mục, điều chỉnh theo tỷ lệ mục tiêu(ví dụ: cổ phiếu 70%, trái phiếu 30).

Mẹo thực chiến dành cho người mới

Bắt đầu với số tiền nhỏ. Đầu tư số tiền lớn ngay từ đầu dễ gây sốc tâm lý khi thua lỗ. Bắt đầu khoảng 100 triệu rồi tích lũy kinh nghiệm, sau đó mở rộng quy mô.

Không bị cuốn theo các đợt sốt mã theo chủ đề. “AI đang hot”, “Metaverse là tương lai” chỉ là lời đồn. Mua theo cảm tính dễ thất bại. Phân tích khách quan là quan trọng nhất.

Thói quen đọc tin tức kinh tế. Mỗi ngày dành 30 phút đọc tin tức, hàng tuần kiểm tra kết quả kinh doanh các mã quan tâm, các chỉ số kinh tế chính. Thông tin quyết định lợi nhuận.

Ghi nhật ký đầu tư. Ghi lại lý do mua, kết quả ra sao sau mỗi lần giao dịch. Giúp phân tích khách quan hành vi đầu tư, tránh lặp lại sai lầm.

Kết luận: từ người mới bắt đầu đến nhà đầu tư

Đầu tư cổ phiếu không dễ dàng. Nhưng nếu tuân thủ quy tắc, kiên trì học hỏi, hoàn toàn có thể thành công.

Điều cốt lõi là. Phân tích kỹ lưỡng, quản lý rủi ro có hệ thống, quyết định không cảm xúc. Nếu làm đúng, bạn có thể tích lũy tài sản đều đặn như chạy marathon.

Hãy bắt đầu ngay hôm nay bằng cách tham khảo Hướng dẫn dành cho người mới bắt đầu đầu tư cổ phiếu, mở tài khoản, bắt đầu với số tiền nhỏ. Hành trình phát triển tài sản dài hạn đang chờ đợi bạn.