Phân tích toàn diện về việc bị thanh lý: Làm thế nào để nhận diện và tránh khỏi nguy cơ "bị buộc rời khỏi" thị trường giao dịch?

Trong thị trường giao dịch, từ khiến nhà đầu tư sợ hãi nhất có lẽ là “爆倉”. Nó có nghĩa là tài khoản của bạn trong chốc lát trở về 0, thậm chí còn nợ nần. Nhiều người nghĩ rằng爆倉 chỉ xảy ra trên thị trường hợp đồng tương lai, nhưng không biết rằng tiền điện tử, ngoại hối, cổ phiếu vay mượn đều có thể kích hoạt cái bẫy này. Vậy爆倉 xảy ra như thế nào? Những thói quen thao tác nào dễ dẫn đến mìn? Bài viết này giúp bạn hiểu rõ hơn về rủi ro tối thượng của thị trường giao dịch này.

##爆倉 là gì? Tại sao bị buộc phải đóng vị thế

爆倉 nói đơn giản là khi giá trị ròng của tài khoản của bạn giảm xuống dưới mức ký quỹ tối thiểu do nền tảng quy định, hệ thống tự động đóng tất cả các vị thế của bạn một cách cưỡng chế. Nói cách khác, xu hướng thị trường ngược lại với hướng bạn thao tác, tài khoản thua lỗ đến mức không đủ ký quỹ để bù đắp, nền tảng sẽ tự động cắt lệnh, hoàn toàn không có cơ hội gỡ lại.

Hai nguyên nhân chính dẫn đến爆倉：

Thứ nhất, hướng giao dịch hoàn toàn ngược lại — bạn dự đoán tăng nhưng thị trường giảm, hoặc bạn mở vị thế bán nhưng gặp đợt tăng mạnh. Thứ hai, thiếu ký quỹ — khoản lỗ đã tiêu hết tất cả tiền dự trữ, khiến giá trị tài khoản rơi xuống dưới yêu cầu duy trì ký quỹ. Khi hai điều kiện này xảy ra cùng lúc,爆倉 đã trong tầm tay.

Năm thao tác rủi ro cao khiến bạn ngày càng gần爆倉

1. Cài đặt đòn bẩy quá cao — tưởng lợi nhanh, thực ra chết nhanh hơn

Đòn bẩy cao như một lưỡi dao hai lưỡi, nó có thể phóng to lợi nhuận nhưng cũng làm tăng gấp đôi tổn thất. Ví dụ thực tế: dùng 10 triệu đồng vốn mở đòn bẩy 10 lần để giao dịch hợp đồng tương lai, tương đương với vị thế 100 triệu. Khi thị trường dao động chỉ 1%, vốn của bạn mất 10%; nếu thị trường đảo chiều 10%, vốn đã mất sạch, còn phải đối mặt với yêu cầu bổ sung ký quỹ, cuối cùng chỉ còn cách bị buộc đóng lệnh.

Nhiều người ban đầu tự tin nghĩ có thể kiểm soát rủi ro, nhưng sức mạnh biến động của thị trường thường vượt quá dự đoán. Khuyên các người mới bắt đầu nên giữ đòn bẩy dưới 5 lần, vừa tích lũy kinh nghiệm vừa điều chỉnh mức đòn bẩy.

2. Tâm lý chờ đợi — “Chờ chút nữa sẽ bật lại” là ảo tưởng chết người

Nhà đầu tư nhỏ lẻ thường mắc lỗi tin vào may rủi, mong đợi lệnh thua lỗ sẽ kỳ diệu bật lại. Nhưng khi thị trường gap giảm mạnh, nhà môi giới mở cửa phiên giao dịch bằng giá thị trường để cắt lệnh, thiệt hại của bạn thường vượt xa mong đợi. Lúc đó đã muộn để hối tiếc.

3. Chi phí ẩn chưa tính rõ — Giao dịch trong ngày, bán quyền chọn đều là bẫy

Nhiều người quên rằng nếu không thoát khỏi vị thế trong ngày, nó sẽ tự chuyển thành giữ lệnh qua đêm, ngày hôm sau cần ký quỹ bổ sung, kết quả là gap mở cửa trực tiếp gây爆倉. Hoặc sau khi bán quyền chọn gặp biến động lớn (như trong bầu cử), yêu cầu ký quỹ tăng vọt gấp đôi, tài khoản lập tức căng thẳng.

4. Bẫy thanh khoản — Tài sản ít người quan tâm, chênh lệch giá mua bán ban đêm là sát thủ

Giao dịch các tài sản ít phổ biến hoặc trong thời gian thanh khoản thấp dễ gặp tình trạng chênh lệch giá mua bán lớn. Bạn muốn dừng lỗ ở 100 đồng, thị trường chỉ có giá 90 đồng, giá thực tế thấp hơn dự kiến, thiệt hại tăng vọt trong chớp mắt.

5. Sự kiện đà đen — Giảm giá đột ngột không báo trước khiến mọi kế hoạch đổ vỡ

Trong đại dịch 2020, các đợt giảm sàn liên tiếp do dịch bệnh, chiến tranh Nga-Ukraine cho thấy có lúc thị trường giảm mạnh đến mức các nhà môi giới cũng không thể kịp thời đóng lệnh. Lúc này ký quỹ bị trừ hết, nhà đầu tư còn phải đối mặt với “穿倉” — nợ nhà môi giới một khoản tiền.

Rủi ro爆倉 của các loại tài sản khác nhau lớn đến mức nào

Tiền điện tử爆倉 — Biến động cao nhất, mức độ rủi ro cao nhất

Thị trường tiền mã hóa có biên độ dao động vượt xa tài sản tài chính truyền thống. Trước đây Bitcoin từng dao động tới 15% trong một ngày, khiến toàn bộ nhà đầu tư bị爆倉 tập thể. Điều đáng sợ của爆倉 tiền điện tử là: không chỉ mất hết ký quỹ, mà còn bị nền tảng đóng băng chuyển đổi thành tiền mặt, tài khoản lập tức về 0.

Giao dịch ký quỹ ngoại hối — Chơi lớn với ít tiền

Thị trường ngoại hối là nơi dùng ít ký quỹ để thao tác vị thế lớn nhất. Nhiều nhà giao dịch thích đòn bẩy cao vì có thể dùng ít vốn vào lệnh hơn. Nhưng quan trọng là phải hiểu rõ quy tắc hợp đồng:

Có ba loại hợp đồng:

• Standard lot (1.0 lot): đơn vị đầy đủ của cặp tiền chính
• Mini lot (0.1 lot): mười phần của hợp đồng tiêu chuẩn
• Micro lot (0.01 lot): phù hợp nhất cho người mới luyện tập

Cách tính ký quỹ: Ký quỹ ＝ (Kích thước hợp đồng × Số lot) ÷ Đòn bẩy

Ví dụ: dùng đòn bẩy 20 lần để mở lệnh 0.1 lot cặp tiền trị giá 10.000 USD Yêu cầu ký quỹ ＝ 10,000 ÷ 20 ＝ 500 USD

Khi tỷ lệ ký quỹ còn lại của tài khoản giảm xuống dưới mức tối thiểu do nền tảng quy định (thường là 30%), hệ thống tự động đóng lệnh, gọi là “断头”. Ví dụ: tài khoản còn 500 USD nhưng lỗ 450 USD, còn lại 50 USD không đủ duy trì vị thế, hệ thống lập tức cắt lệnh.

Giao dịch vay mua cổ phiếu và giao dịch trong ngày — Không phải tất cả đều爆倉

Mua cổ phiếu bằng tiền mặt là an toàn nhất — chỉ mất vốn, không nợ

Dùng vốn tự có mua cổ phiếu thì dù giá giảm về 0 cũng chỉ mất vốn, không nợ nhà môi giới. Đây là lựa chọn thân thiện nhất cho người mới.

Vay mua cổ phiếu dễ爆倉 — Khi tỷ lệ duy trì dưới 130% sẽ bị cắt lệnh

Vay mua cổ phiếu là mượn tiền của nhà môi giới. Khi tỷ lệ duy trì của tài khoản giảm xuống dưới 130%, nhà môi giới sẽ gửi yêu cầu bổ sung tiền. Nếu nhà đầu tư không nộp tiền, nhà môi giới sẽ cắt lệnh. Ví dụ: vay 600 triệu để mua cổ phiếu trị giá 1 tỷ, khi giá cổ phiếu giảm khoảng 20% sẽ kích hoạt yêu cầu bổ sung.

Giao dịch trong ngày thất bại rồi giữ lệnh qua đêm cũng爆倉

Vị thế chưa thoát trong ngày hôm đó sẽ chuyển thành giữ lệnh qua đêm. Nếu gap giảm sàn không thể bán, nhà môi giới sẽ cắt lệnh. Thiếu ký quỹ sẽ dẫn đến爆倉.

Làm thế nào dùng công cụ quản lý rủi ro để tránh ác mộng爆倉

Dừng lỗ chốt lời — Vật bảo vệ sinh tử trong giao dịch

Dừng lỗ (止損) là đặt mức giá tự động cắt lệnh khi thị trường giảm đến đó, để tránh thiệt hại mở rộng. Chốt lời (止盈) là đặt mục tiêu lợi nhuận, khi giá đạt đến đó sẽ tự động thoát, khóa lợi nhuận. Hai chức năng này là trung tâm kiểm soát rủi ro.

Cách tính tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận: Tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận ＝ (Giá vào lệnh - Giá dừng lỗ) ÷ (Giá chốt lời - Giá vào lệnh)

Tỷ lệ càng thấp càng đáng để giao dịch. Ví dụ: dùng 1 đồng rủi ro để kiếm 3 đồng lợi nhuận, tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận là 1:3, giao dịch kiểu này mới hợp lý.

Cách thiết lập dừng lỗ chốt lời hiệu quả

Người có kinh nghiệm thường dựa vào chỉ số kỹ thuật (đường hỗ trợ kháng cự, trung bình động) để xác định vị trí dừng lỗ, chốt lời. Người mới có thể dùng phương pháp đơn giản trực tiếp — phương pháp phần trăm — đặt 5% trên dưới giá mua làm điểm dừng lỗ, chốt lời. Cách này giúp tránh căng thẳng tâm lý quá nhiều khi theo dõi thị trường, đồng thời tự động thực thi kỷ luật.

Bảo vệ âm dư — Lớp phòng thủ cuối cùng

Nền tảng giao dịch có quản lý bắt buộc phải cung cấp cơ chế bảo vệ âm dư. Nói cách khác, bạn tối đa chỉ mất hết toàn bộ vốn trong tài khoản, không nợ nền tảng. Khi爆倉 làm tài khoản âm, nền tảng sẽ gánh phần thiệt hại còn lại. Một số nhà môi giới để tránh tổn thất lớn do đòn bẩy cao, khi gặp biến động lớn sẽ chủ động giảm đòn bẩy. Cơ chế này đặc biệt quan trọng cho người mới, giúp họ có không gian học hỏi sai lầm.