Có thể đồng nghiệp của bạn không phải là người, bằng cấp của bạn có thể là giấy lộn

Gần đây, podcast nổi tiếng của Thung lũng Silicon Moonshots đã tập hợp năm nhà tư tưởng hàng đầu, bao gồm Peter Diamandis (Người sáng lập XPRIZE, Đại học Singularity), Emad Mostaque (CEO tiền nhiệm của Stability AI, một trong những người chủ chốt đằng sau Stable Diffusion), Alexander Wissner-Gross (Vật lý gia/ Nhà khoa học máy tính), Salim Ismail (Giám đốc điều hành sáng lập của Singularity University) và Dave Blundin (Chủ tịch Link Ventures), đưa ra 10 dự đoán mang tính đột phá cho năm 2026.

Trong bài viết này, chúng tôi tổng hợp 10 dự đoán rời rạc thành ba chiều “Trí tuệ, Kinh tế, Vật lý”, do đó đã phá vỡ thứ tự dự đoán ban đầu. Những bạn quan tâm đến nguyên bản có thể xem trực tiếp video hoặc nghe podcast.

01 Bùng nổ trí tuệ: Kết thúc định luật Moore và sự ra đời của “loài mới”

Trong dự đoán này, đột phá về khả năng tính toán và bản chất của AI chiếm vị trí trung tâm.

Dự đoán 1: Kích thước mô hình AI tăng 100 lần (bằng công nghệ định lượng)

Nhà dự đoán: Dave Blundin

Chúng ta từng nghĩ rằng sức mạnh của AI dựa vào các GPU của Nvidia, từng “núi dữ liệu” được xếp chồng lên nhau. Nhưng Dave Blundin đã vạch trần chân tướng: lợi ích theo cấp số nhân thực sự đến từ việc tinh chỉnh phần mềm và thuật toán, đặc biệt là nghệ thuật gọi là “định lượng”.

Tuy nhiên, “định lượng” ở đây không phải là những con số trong thị trường chứng khoán.

Huấn luyện AI truyền thống giống như đang cho mô hình ăn các số thập phân “16 bit” hoặc “32 bit” quý giá — như chiếc cuốc vàng của hoàng đế, tinh tế nhưng nặng nề.

Nhưng nghiên cứu mới nhất, đặc biệt là những thành tựu trong bối cảnh bị cấm vận chip Trung Quốc, đã chứng minh rằng:

Ngay cả khi nén độ chính xác của mô hình xuống “Tam phân (Ternary)” — tức là log₂3(1.58) bit, khả năng của mô hình gần như không đổi, nhưng khả năng tính toán và băng thông bộ nhớ cần thiết khi vận hành lại giảm theo cấp số nhân, như thể bị xả nước lũ. Điều này giống như “giảm cân” cho một gã khổng lồ, giúp hắn chạy nhanh hơn, nhảy cao hơn.

Điều này có ý nghĩa gì?

Hãy tưởng tượng, dưới cùng một phần cứng, mô hình AI của chúng ta có thể lớn gấp 100 lần hiện nay! Nếu GPT-4 là trình độ trung bình của sinh viên đại học, thì đến năm 2026, chúng ta có thể thực hiện các phép suy luận mạnh hơn cả siêu máy tính đám mây hiện tại ngay trên điện thoại hoặc laptop mang theo.

Dự đoán đặc biệt đề cập đến Trung Quốc.

Khi các “hàng hóa cứng” của công nghệ cao (chip cao cấp) bị hạn chế, các nhà phát triển Trung Quốc bị đẩy vào đường cùng, từ đó kích thích họ tối ưu thuật toán đến mức tối đa. Điều này có thể tạo ra một nghịch lý kỳ lạ:

Mỹ, với lợi thế về khả năng tính toán, có thể trở nên “lười biếng” về thuật toán, trong khi Trung Quốc, với nhu cầu “đói” về khả năng tính toán, lại có thể vô tình mở ra kỷ nguyên mới cho kiến trúc tính toán thế hệ tiếp theo trong cuộc đua vũ trang này.

Dự đoán 2: AI giải mã “Giải thưởng Millennium”

Nhà dự đoán: Alexander Wissner-Gross

Bạn có biết không? Viện Toán học Clay đã đề ra bảy “Giải thưởng Millennium”, như là bảy đỉnh Everest trong bản đồ trí tuệ nhân loại. Sau hàng chục năm, chỉ có một trong số đó (Giả thuyết Poincaré) đã được chinh phục. Các giải còn lại, như “Viên ngọc quý của Toán học” – Giả thuyết Riemann, hay phương trình Navier-Stokes mô tả dòng chảy của chất lỏng, đều tượng trưng cho giới hạn nhận thức của con người.

Hiện tại, các đội ngũ hàng đầu như Google DeepMind và xAI đang xem việc giải quyết các bài toán toán học này như là “lò luyện” cuối cùng để rèn luyện khả năng suy luận của AI.

Nếu AI có thể dựa vào logic của chính nó để giải quyết các phương trình Navier-Stokes gây tranh cãi trong vật lý, thì điều đó sẽ cực kỳ quan trọng — nghĩa là khả năng kiểm soát phản ứng nhiệt hạch sẽ chính xác hơn, dự báo thời tiết sẽ đáng tin cậy hơn, thậm chí thiết kế khí động học cũng có thể có bước đột phá vật lý.

Đến năm 2026, chúng ta có thể chứng kiến sự ra đời của “Trí tuệ phi nhân loại” (Alien Intelligence).

Loại trí tuệ này không chỉ “nhẩm lại” kiến thức con người trên mạng, mà sẽ dựa trên suy luận thuần túy để khám phá những chân lý chưa từng được con người chạm tới, ẩn sâu trong vũ trụ —

Đây sẽ là một dạng “trí tuệ” khác, một dạng “sinh vật” chưa từng thấy.

Dự đoán 3: Viết tắt AI mới tạo ra tỷ phú trẻ

Nhà dự đoán: Dave Blundin

Mỗi làn sóng công nghệ đều sinh ra các thuật ngữ mới, và ai nắm được quyền giải thích các thuật ngữ đó sẽ nắm giữ mỏ vàng của cải.

Giống như RLHF (Học tăng cường phản hồi của con người) đã giúp Scale AI thành công, đến năm 2026, chúng ta có thể chứng kiến một thuật ngữ AI mới, quen thuộc hơn, xuất hiện. Những từ viết tắt và thể loại mới có thể gồm:

• SAI (Hạ tầng đại lý tổng hợp): Nền tảng cung cấp công cụ để xây dựng, triển khai và quản lý các đại lý trí tuệ nhân tạo tự chủ quy mô lớn.

• RAC (Chứng nhận phù hợp thực tế): Xác minh xem đầu ra của AI có phù hợp với thực tế hay không, ngăn chặn các “ảo tưởng” trong các ứng dụng quan trọng.

• HAC(Hợp tác con người-AI): Khung và công cụ tối ưu hóa hợp tác giữa con người và AI, chứ không phải để AI thay thế con người.

• DAE (Thực thi thế giới số): Quản lý các đại lý AI, bản sao số và hệ thống tự chủ khi con người qua đời hoặc mất khả năng hành động.

• SRS(Hệ thống danh tiếng tổng hợp): Xây dựng và quản lý các bản sao AI để thương lượng, tin cậy và lựa chọn cơ hội.

Điều thú vị là, cuộc cách mạng này hạ thấp đáng kể rào cản khởi nghiệp.

Trước đây, một dự án AI đỉnh cao có thể cần hàng trăm người, giờ đây, một thiếu niên 18 tuổi, có kiến thức sâu về một lĩnh vực nhỏ như hợp tác con người-AI ( HAC ), chỉ cần đam mê và tài năng xuất chúng, hoàn toàn có thể tự tạo ra một công ty trị giá hàng tỷ đô la.

Đây chính là khởi đầu của thời đại “kỳ lân đơn độc” — thời kỳ bùng nổ sáng tạo của cá nhân, một kỷ nguyên vàng của trí tuệ cá nhân đã bắt đầu âm thầm mở ra.

02 Tái cấu trúc kinh tế: Từ “Chuyển đổi số” sang “AI nguyên bản”

Logic cũ là “+AI”,

Logic mới là “AI Native”.

Dự đoán 4: Lời tuyên bố kết thúc chuyển đổi số, vương miện của AI nguyên bản

Nhà dự đoán: Salim Ismail

Đây có thể là thời điểm khiến các ông lớn tư vấn truyền thống như McKinsey, Accenture phải rùng mình.

Ismail nói rằng, “Chuyển đổi số” đã chết. Các doanh nghiệp xây dựng đội ngũ AI, bắt đầu từ con số 0, dự kiến sẽ giảm nhân sự từ 10 đến 20 lần.

Trong 10 năm qua, chúng ta đã rầm rộ tuyên truyền “chuyển đổi số”, thực chất chỉ là một “sáng tạo giả” đắt đỏ — nói cách khác, là “đưa phát thanh viên vào màn hình TV để đọc bài”. Quy trình vẫn vậy, chỉ khác là thay giấy tờ bằng Excel, thay quy trình giấy tờ bằng hệ thống OA.

Về bản chất, đây chỉ là “vá víu” cho các mối quan hệ sản xuất cũ, chứ chưa phải là “cách mạng”.

Năm 2026, hình thức sẽ thay đổi —

Những người chiến thắng trong tương lai không còn là các doanh nghiệp cố gắng vá víu hệ thống cũ, mà là những công ty dám “viết lại” mọi thứ từ đầu bằng AI. Hãy tưởng tượng một ngân hàng không còn cần một bộ phận tuân thủ hàng nghìn người, mà chỉ cần triển khai một hệ thống tự động dựa trên Agent (đại lý trí tuệ nhân tạo), vận hành 24/7 không ngừng nghỉ.

Cách mạng này sẽ mang lại một “chủ nghĩa tối giản trong kinh doanh” cực độ.

Cơ cấu tổ chức mới cực kỳ tinh gọn:

“Con người đặt ra mục tiêu + AI đảm nhiệm vòng khép kín”.

Điều này cũng đồng nghĩa với việc, thời kỳ bán phần mềm tiêu chuẩn để kiếm lời có thể sẽ chấm dứt. Tại sao? Bởi vì khi AI có thể tạo ra các ứng dụng phù hợp nhất theo yêu cầu của bạn trong thời gian thực, ai còn cần mua các phần mềm cứng nhắc, cồng kềnh nữa?

Các công ty tư vấn cũng sẽ buộc phải chuyển từ “tối ưu hóa quy trình” sang “hỗ trợ doanh nghiệp tự hủy diệt và tái sinh”.

Dự đoán 5: Tỷ lệ tự động hóa công việc trí óc vượt 90%

Nhà dự đoán: Alexander Wissner-Gross

Dự đoán cho thấy AI sẽ đạt khả năng thực hiện 90% các nhiệm vụ có giá trị kinh tế cao nhất (GDP-Val).

Điều đó có nghĩa là gì?

Có nghĩa là công việc “chuyển dữ liệu” đã đi đến điểm cuối cùng.

Nếu công việc hàng ngày của bạn là di chuyển thông tin trên màn hình, sắp xếp bảng Excel, viết mã cơ bản hoặc soạn thảo các văn bản đều đều, thì đến năm 2026, giá trị lao động của bạn sẽ gần như bằng không.

Những công việc này AI làm nhanh gấp vạn lần, lại còn gần như miễn phí.

Tất nhiên, lịch sử cho thấy, tiến bộ công nghệ không nhất thiết dẫn đến thất nghiệp hàng loạt (giống như ô tô không khiến tài xế ngựa chết đói, mà còn tạo ra thiếu hụt lái xe), nhưng chắc chắn sẽ gây ra “độ lệch kỹ năng” dữ dội.

Năm 2026, vai trò của con người trong công việc sẽ thay đổi căn bản —

Từ “người vẽ sơ đồ” vất vả, trở thành người quyết định “vẽ gì” và đánh giá “vẽ có đẹp không”. Thẩm mỹ, khả năng đánh giá, và hiểu biết về hệ thống phức tạp sẽ trở thành những “hàng hóa cứng” mới.

Dự đoán 6: Thử nghiệm Turing từ xa thành công (Đồng nghiệp trên Zoom là người hay là ma?)

Nhà dự đoán: Emad Mostaque

Trong tương lai, có thể sẽ xuất hiện một nhân viên AI toàn diện — dù là kế toán, luật sư hay chuyên gia marketing — với chi phí thuê cực thấp (có thể chỉ 50 USD/tháng), cho thuê cho doanh nghiệp. Những “nhân viên” này không ngủ, không phàn nàn, không bỏ việc, lại còn siêu năng lực.

Khi các cuộc họp trực tuyến, trưởng nhóm không chỉ có thể trò chuyện vui vẻ, lấy dữ liệu theo thời gian thực, tạo slide trong tích tắc, thậm chí phản hồi cảm xúc hoàn hảo khi bạn than phiền, mà thực chất đó chỉ là một Agent AI, thì nền tảng tin cậy trong công việc sẽ sụp đổ hoàn toàn.

Điều này buộc chúng ta phải quay về cơ chế tin cậy nguyên thủy —

“Tiếp xúc vật lý”.

Trong thế giới trực tuyến, mọi tương tác đều sẽ bị mặc định là do AI tạo ra, trừ khi bạn có chữ ký mã hóa chứng minh sinh học của mình. Trong thời đại mà AI tràn ngập màn hình, “dịch vụ thật” sẽ trở thành một thứ xa xỉ cực kỳ đắt đỏ.

Nắm tay, giao tiếp bằng mắt thật sẽ trở thành nghi thức cao cấp nhất trong kinh doanh.

Dự đoán 7: Phân chia lớn trong giáo dục — nhà máy chứng chỉ vs. trung tâm gia tốc đại lý

Nhà dự đoán: Salim Ismail

Mô hình “nghe – chứng nhận – thi – lấy bằng” truyền thống sẽ hoàn toàn sụp đổ.

Bởi vì, nếu kiến thức trở nên dễ dàng tiếp cận, và các công việc xử lý kiến thức được tự động hóa, thì lý do tồn tại của các trường đại học để “truyền thụ kiến thức” còn gì nữa?

Trong thế giới sau 2026, một bằng tốt nghiệp Harvard có thể không còn thuyết phục bằng hồ sơ GitHub, các dự án thực tế xây dựng trên blockchain, hoặc các mô hình chuyên sâu do chính bạn huấn luyện.

Nhà tuyển dụng sẽ không còn quan tâm bạn “học gì”, mà chỉ “làm được gì”.

Giáo dục sẽ bước vào một giai đoạn phân hóa lớn:

Một bên là “nhà máy chứng chỉ”, tiếp tục sản xuất hàng loạt “thí sinh thi cử” sắp thất nghiệp; bên kia là “trung tâm gia tốc đại lý”, huấn luyện khả năng bền bỉ, tinh thần khởi nghiệp, và khả năng sử dụng AI để giải quyết các vấn đề phức tạp.

Trong tương lai, cốt lõi của giáo dục chỉ còn ba chữ: Agency (khả năng chủ động).

Trong thời đại AI được trao quyền vô hạn, tham vọng thay đổi thế giới của bạn còn quan trọng hơn gấp vạn lần kho kiến thức trong đầu.

03 Vượt thoát vật lý: thoát khỏi Trái đất, chống lão hóa và giới hạn thể xác

Hai chương đầu nói về cuộc cách mạng của bit (Thông tin số), còn chương này là về chinh phục nguyên tử (Vật chất).

Dự đoán 8: Cuộc đua không gian của tỷ phú (Bezos vs. Musk)

Nhà dự đoán: Peter Diamandis

Đây là dự đoán của Peter Diamandis:

Năm 2026, Bezos (Blue Origin) có thể sẽ chiến thắng bất ngờ, hạ cánh tại miệng núi Shackleton ở Nam cực của mặt trăng.

Tại sao lại là đó?

Vì nơi đó có nước đá.

Trong không gian, nước không chỉ là nguồn sự sống, sau khi điện phân sẽ thành nhiên liệu tên lửa lỏng hydro lỏng oxy — hoàn hảo nhất. Musk (SpaceX) hướng tới sao Hỏa, nhưng cần tàu Starship đậu trên quỹ đạo để nạp nhiên liệu; còn Bezos, nếu khai thác nước trên mặt trăng, sẽ kiểm soát được “bến đỗ” duy nhất để tiến sâu vào không gian. Điều này chứng tỏ sự kiên nhẫn, vững vàng của Bezos, khác hẳn phong cách đẩy nhanh của Musk.

Năm 2026, khai thác băng nước mặt trăng sẽ trở thành ưu tiên thương mại, chứ không còn là viễn cảnh xa vời nữa.

Điều này mở ra “Kinh tế cislunar” — nền kinh tế quanh Mặt trăng — bắt đầu từ khai thác tài nguyên, chứ không chỉ là để để lại cờ.

Dự đoán 9: Tự lái xe cấp L5 và điểm kỳ dị robot

Nhà dự đoán: Emad Mostaque

Khi nói về tự lái, nhiều người vẫn còn phân vân giữa radar và camera. Nhưng các cao thủ thực sự đã nhìn ra điều cốt lõi: vị trí của khả năng tính toán.

Cấp L5 nghĩa là trong mọi điều kiện thời tiết khắc nghiệt như tuyết rơi, vượt địa hình, AI vẫn an toàn hơn người lái xe. Khả năng này đến từ con chip trên xe, và còn dựa vào khả năng tính toán đám mây (Cloud Compute).

Robot không cần phải có một bộ não Einstein trong đầu, nó chỉ cần kết nối mạng siêu thấp trễ tới “mô hình thế giới” vô tận của đám mây —

Nó chỉ là một thiết bị thực thi, trí tuệ thực sự nằm trong đám mây.

Cùng lúc đó, năm 2026, chúng ta sẽ chứng kiến robot hình người bước ra khỏi phòng thí nghiệm của Boston Dynamics, thực sự đảm nhận các công việc “3D” — Dull (nhàm chán), Dirty (bẩn), Dangerous (nguy hiểm).

Điều này không chỉ giải quyết vấn đề thiếu lao động, mà còn là cuộc cách mạng về hình thái đô thị —

Trong một thế kỷ qua, đô thị của chúng ta được thiết kế cho “kim loại tĩnh”, dành cho những chiếc ô tô đỗ suốt 95% thời gian. Chúng ta đã hy sinh đất đai trung tâm để xây dựng bãi đỗ xe. Nhưng đến năm 2026, Robotaxi (xe tự hành) sẽ biến những chiếc xe đỗ thành “công cụ tính toán di động”. Xe không cần dừng nghỉ, chúng như các tế bào máu trong mạch máu thành phố, liên tục vận hành.

Điều này sẽ giải phóng hàng chục nghìn mẫu đất vàng trung tâm thành phố, biến các bãi đỗ thành công viên, nhà ở hoặc trung tâm thương mại.

Dự đoán 10: Thời điểm “lẩn tránh lão hóa” của “Chim Đại Bướng nhỏ”

Nhà dự đoán: Peter Diamandis

Đây là dự đoán mang tính nhân văn và điên rồ nhất trong tất cả.

Peter Diamandis nói rằng:

Lão hóa không phải là hỏng hóc phần cứng, mà là lỗi phần mềm. Gen của chúng ta (DNA) không hề xấu, chỉ là các dấu hiệu epigenetics (bật/tắt gen) bị rối loạn.

Hãy tưởng tượng máy tính chậm lại, bạn không cần thay phần cứng, chỉ cần cài lại hệ điều hành. Nhờ các yếu tố “Yamanaka” (Yamanaka factors), chúng ta đang học cách “khởi động lại” tế bào, đưa chúng về trạng thái trẻ trung.

Đến năm 2026, có thể chúng ta sẽ chứng kiến các thử nghiệm lâm sàng của các công ty tiên phong như Life Biosciences, có thể là phục hồi mắt mù, hoặc tái tạo gan.

Nếu thành công, đây sẽ là bước ngoặt tiến hóa của loài người.

Chúng ta sẽ đạt tới “Vận tốc trốn thoát tuổi thọ” (Longevity Escape Velocity) —

Bạn sống thêm một năm, công nghệ sẽ giúp kéo dài tuổi thọ của bạn hơn một năm.

Từ đó, cái chết không còn là định mệnh không thể tránh khỏi nữa, mà trở thành một vấn đề kỹ thuật có thể kiểm soát, trì hoãn hoặc cuối cùng giải quyết.

10 dự đoán của Moonshots vẽ nên bức tranh về “Thịnh vượng cực độ” (Abundance) và “Lỗi thời nhanh chóng” (Obsolescence) cùng tồn tại.

Một mặt, năng lượng, khả năng tính toán, sức khỏe, thậm chí tài nguyên vũ trụ sẽ trở nên rẻ chưa từng có và dễ tiếp cận; mặt khác, các hợp đồng xã hội cũ, danh tính nghề nghiệp và mô hình kinh doanh sẽ sụp đổ với tốc độ chóng mặt.

Năm 2026, có thể là năm cuối cùng trong lịch sử loài người có thể chủ động chọn hướng đi của chính mình.

Chúng ta không chờ đợi tương lai xảy ra, mà bị buộc phải thay bánh xe trên đường cao tốc,

Hãy hiểu rằng, các “hàng rào bảo vệ” mới chỉ có ba trụ cột:

1, Tham vọng cực độ (Agency): Máy móc không có khát vọng, còn bạn thì có.

2, Gu thẩm mỹ riêng (Taste): Máy có thể tạo ra hàng vạn phương án, chỉ có bạn mới quyết định cái nào “đẹp”.

3, Khả năng lãnh đạo (Leadership): Đừng làm thợ thủ công, hãy làm tướng lĩnh. Giá trị cốt lõi của bạn không còn là tìm câu trả lời, mà là định nghĩa “câu hỏi tốt”.

Thời đại mới đã thay đổi đoàn tàu, đường ray, thậm chí cả điểm đến.

Điều duy nhất không đổi là lòng dũng cảm khám phá điều chưa biết.