Tổng quan về thị trường bò vàng 50 năm | Nhìn lại giá vàng 20 năm để dự đoán cơ hội đầu tư trong tương lai

Vàng từ lâu đã là công cụ lưu trữ của cải quan trọng, sở hữu đặc tính mật độ cao, khả năng mở rộng mạnh mẽ, cực kỳ bền vững trong lưu giữ, đồng thời có vai trò trong tiền tệ, trang sức và công nghiệp. Hiệu suất trong nửa thế kỷ qua khiến người ta phải chú ý — từ mức 35 USD/ounce sau khi hệ thống Bretton Woods sụp đổ năm 1971, đến mức đỉnh lịch sử vào năm 2025, giá vàng đã tăng hơn 120 lần. Đặc biệt từ 2024 đến đầu 2025, dưới tác động của việc các ngân hàng trung ương toàn cầu tăng tích trữ, bất ổn địa chính trị, đồng USD yếu đi, giá vàng liên tục lập đỉnh mới, đà tăng ấn tượng.

Vậy, liệu đà tăng kéo dài 50 năm này có tiếp tục kéo dài sang 50 năm tiếp theo không? Logic đánh giá giá vàng thực sự ra sao? Nó phù hợp hơn cho việc nắm giữ dài hạn hay giao dịch theo sóng? Bài viết này sẽ phân tích sâu.

Chặng đường 50 năm của đà tăng giá vàng: Từ giá vàng 20 năm trước đến đỉnh cao hiện tại

Quay lại từ 1971 đến nay, vàng đã trải qua 4 chu kỳ tăng giá lớn:

Lần thứ nhất (1970-1975): Khủng hoảng niềm tin sau khi tháo liên kết

Sau khi USD và vàng tháo liên kết, niềm tin vào USD lung lay, giá vàng quốc tế từ 35 USD/ounce tăng lên 183 USD, tăng hơn 400%. Sau đó, khủng hoảng dầu mỏ đẩy đà tăng thứ hai, nhưng người dân dần thích nghi với hệ thống USD, giá vàng cuối cùng giảm về khoảng 100 USD.

Lần thứ hai (1976-1980): Động lực từ địa chính trị và lạm phát

Khủng hoảng con tin Iran, cuộc xâm lược Afghanistan của Liên Xô gây ra cuộc khủng hoảng dầu mỏ thứ hai, cộng hưởng với lạm phát cao của phương Tây, vàng tăng từ 104 USD lên 850 USD, tăng hơn 700%. Tuy nhiên, sự đầu cơ quá mức cuối cùng dẫn đến điều chỉnh mạnh, sau đó 20 năm giá vàng dao động trong khoảng 200-300 USD.

Lần thứ ba (2001-2011): Hình thành chu kỳ tăng dài hạn

Sau vụ khủng bố 11/9, Mỹ bắt đầu chiến dịch chống khủng bố toàn cầu, chi tiêu quân sự lớn thúc đẩy chính phủ hạ lãi suất và phát hành trái phiếu. Để đối phó khủng hoảng tài chính 2008, Fed thực hiện nới lỏng định lượng, giá vàng từ 260 USD tăng lên 1921 USD, tăng hơn 700%. Sau khủng hoảng nợ châu Âu, giá vàng chạm đỉnh trong năm 2011, rồi dần ổn định dưới tác động của chính sách.

Lần thứ tư (2015 đến nay): Chu kỳ đa yếu tố

50 năm trước, vàng tăng gấp 5-10 lần đã là quá khứ. Trong 10 năm gần đây, chính sách lãi suất âm của Nhật, châu Âu, quá trình phi đô la hóa toàn cầu, QE siêu lớn của Mỹ năm 2020, chiến tranh Nga-Ukraina, xung đột Trung Đông-Israel đã đẩy giá vàng ổn định trên 2000 USD.

Năm 2024-2025, đặc biệt 2024, giá vàng vượt đỉnh 2800 USD, tăng hơn 104% trong năm đó. Đến 2025, tình hình Trung Đông leo thang, xung đột Nga-Ukraina phức tạp hơn, chính sách thuế của Mỹ gây lo ngại thương mại, biến động thị trường chứng khoán toàn cầu, đồng USD tiếp tục yếu đi, tất cả thúc đẩy giá vàng lập kỷ lục mới, có lúc chạm 4300 USD/ounce.

Vàng vs Cổ phiếu vs Trái phiếu: Ai mới là người chiến thắng thực sự?

Bản chất nguồn lợi nhuận

Ba loại tài sản này tạo ra lợi nhuận theo cơ chế hoàn toàn khác nhau:

• Vàng sinh lợi từ chênh lệch giá, không có lãi suất, quan trọng là thời điểm mua bán
• Trái phiếu sinh lợi từ lãi suất, cần liên tục tăng số lượng nắm giữ để nâng cao thu nhập, điều chỉnh theo chính sách của ngân hàng trung ương
• Cổ phiếu sinh lợi từ tăng trưởng doanh nghiệp, yêu cầu chọn doanh nghiệp tốt để nắm giữ dài hạn

Xếp theo độ khó đầu tư: Trái phiếu dễ nhất, vàng trung bình, cổ phiếu khó nhất.

So sánh hiệu suất lịch sử

Trong chu kỳ 50 năm từ 1971-2025, vàng tăng 120 lần, chỉ số Dow Jones từ 900 điểm lên khoảng 46.000 điểm, tăng khoảng 51 lần. Tỷ lệ lợi nhuận của hai loại này gần như tương đương.

Tuy nhiên, nếu tập trung vào 30 năm gần đây, lợi nhuận cổ phiếu vượt trội hơn, tiếp theo là vàng, cuối cùng là trái phiếu. Điều quan trọng là đà tăng của vàng không đều — từ 1980-2000, giá vàng dao động dài hạn trong khoảng 200-300 USD, nếu đầu tư vàng trong giai đoạn này thì hoàn toàn không có lợi nhuận. Trong cuộc đời, có mấy lần để chờ đợi 50 năm?

Làm thế nào để phân bổ hợp lý?

Trong giai đoạn tăng trưởng kinh tế, nên ưu tiên cổ phiếu, trong thời kỳ suy thoái, phù hợp hơn để nắm giữ vàng. Chiến lược an toàn nhất là dựa trên khả năng chịu đựng rủi ro của cá nhân, thiết lập tỷ lệ hợp lý giữa cổ phiếu, trái phiếu và vàng.

Khi môi trường kinh tế thuận lợi, triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp sáng sủa, cổ phiếu dễ tăng giá, còn vàng không có chức năng sinh lợi sẽ ít được chú ý. Trong thời kỳ khó khăn, cổ phiếu kém hấp dẫn, vàng có tính giữ giá và trái phiếu có lãi cố định sẽ trở thành nơi trú ẩn an toàn.

Kết luận

Thị trường biến đổi không ngừng, các sự kiện chính trị và kinh tế bất ngờ có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Việc nắm giữ một tỷ lệ nhất định cổ phiếu, trái phiếu, vàng giúp giảm thiểu rủi ro biến động, làm cho danh mục đầu tư ổn định hơn.

Toàn cảnh các công cụ đầu tư vàng: So sánh 5 phương thức

1. Vàng vật chất

Mua trực tiếp vàng thỏi hoặc vàng thật. Ưu điểm là tính ẩn danh cao, có thể dùng làm trang sức; nhược điểm là giao dịch bất tiện, thanh khoản chậm.

2. Sổ tiết kiệm vàng

Tương tự giấy chứng nhận giữ vàng thời kỳ trước, sau khi mua vàng sẽ ghi nhận trong sổ, có thể đổi lấy vàng thật hoặc chuyển khoản. Ưu điểm là dễ mang theo, nhược điểm là ngân hàng không trả lãi, chênh lệch mua bán lớn, phù hợp dài hạn.

3. ETF vàng

Thanh khoản vượt xa sổ tiết kiệm vàng, giao dịch thuận tiện hơn, sau khi mua sẽ nhận được cổ phiếu đại diện cho số lượng vàng tương ứng. Quản lý bởi tổ chức phát hành, thu phí quản lý, nếu giá vàng không biến động lâu dài, giá trị sẽ giảm dần theo thời gian.

4. Hợp đồng tương lai vàng và CFD

Là công cụ phổ biến nhất cho nhà đầu tư nhỏ lẻ. Cả hai đều dùng ký quỹ, chi phí thấp. CFD linh hoạt hơn, sử dụng vốn hiệu quả hơn.

Điểm mạnh của các công cụ này là:

• Hỗ trợ giao dịch hai chiều, có thể mua lên (long) hoặc bán xuống (short)
• Thời gian linh hoạt, cơ chế T+0 cho phép giao dịch bất cứ lúc nào
• Vốn nhỏ, có thể mở vị thế với số tiền nhỏ

5. Cổ phiếu và quỹ liên quan đến vàng

Tham gia gián tiếp vào thị trường vàng qua cổ phiếu các công ty khai thác vàng hoặc quỹ chuyên nghiệp, nắm bắt cơ hội.

Logic quyết định đầu tư vàng

Khi nào mua vào, khi nào bán ra?

Lợi nhuận từ vàng chủ yếu dựa vào bắt đúng xu hướng. Chu kỳ điển hình là: đà tăng mạnh → giảm mạnh → điều chỉnh chậm → bắt đầu chu kỳ tăng mới. Việc có thể mua vào khi đà tăng bắt đầu, bán ra khi giảm mạnh, quyết định lợi nhuận có thể vượt cả trái phiếu và cổ phiếu.

Quy luật nâng cao giá đáy liên tục

Vì vàng là tài nguyên thiên nhiên, chi phí khai thác và độ khó tăng theo thời gian, nên dù đà tăng kết thúc và giá giảm, mức đáy chung sẽ ngày càng cao. Điều này có nghĩa là, khi đầu tư, không cần quá lo sợ giảm giá sẽ làm mất sạch tài sản, mà cần nắm bắt quy luật này để vận dụng chính xác.

Nắm giữ dài hạn hay giao dịch theo sóng?

Tổng thể, vàng là công cụ đầu tư tốt, nhưng phù hợp hơn cho giao dịch theo sóng chứ không phải nắm giữ dài hạn thuần túy. So sánh giá vàng 20 năm trước và hiện tại là minh chứng — nếu mua trong giai đoạn đi ngang rồi giữ chặt, lợi nhuận sẽ rất hạn chế.

Kết luận

Hiệu suất của vàng trong 50 năm qua đã chứng minh giá trị đầu tư của nó, nhưng liệu trong 50 năm tới có thể lặp lại đà tăng này không? Câu trả lời phụ thuộc vào tình hình chính trị, kinh tế toàn cầu, chính sách của ngân hàng trung ương, rủi ro địa chính trị và nhiều yếu tố khác. Đối mặt với bất định, phân bổ tài sản khoa học, hiểu chu kỳ vàng, chọn công cụ phù hợp và chiến lược phù hợp với bản thân là chìa khóa thành công. Trong bối cảnh biến động gia tăng, khả năng giữ giá và phòng tránh rủi ro của vàng càng trở nên quý giá hơn.