Ethereum (ETH) 2026: Fork Glamsterdam và Hegota, mở rộng L1 cùng nhiều cập nhật đáng chú ý khác

Sang năm tới, Ethereum sẽ đạt khả năng xử lý song song liền mạch, với mức tăng đột phá cả về giới hạn gas lẫn số lượng blob dữ liệu. Đồng thời, 10% mạng lưới Ethereum sẽ chuyển đổi sang công nghệ zero-knowledge (ZK).

Năm tới là giai đoạn then chốt đối với khả năng mở rộng của Ethereum. Đến năm 2026, đợt nâng cấp Glamsterdam sẽ đưa vào xử lý song song tiên tiến và nâng giới hạn gas của blockchain từ 60 triệu hiện tại lên 200 triệu.

Một lượng lớn validator sẽ chuyển từ việc thực thi lại giao dịch sang xác minh bằng chứng zero-knowledge. Sự chuyển đổi này thúc đẩy Ethereum Layer 1 tiến tới mốc 10.000 giao dịch mỗi giây (TPS), với khả năng vượt xa con số này, dù tốc độ đó có thể chưa đạt được trong năm 2026.

Cùng lúc, số lượng blob dữ liệu trên mỗi block sẽ tăng (có thể lên tới 72 hoặc hơn), cho phép các mạng Layer 2 (L2) xử lý hàng trăm nghìn giao dịch mỗi giây. Trải nghiệm người dùng L2 liên tục được cải thiện; bản nâng cấp Atlas gần đây của ZKsync cho phép người dùng giữ tài sản trên mainnet trong khi thực hiện giao dịch on-chain tốc độ cao trong hệ sinh thái ZKsync Elastic Network.

Lớp tương tác chéo Ethereum dự kiến sẽ cho phép hoạt động xuyên chuỗi giữa các L2 diễn ra liền mạch. Bảo vệ quyền riêng tư sẽ là trọng tâm, với các cải tiến về khả năng chống kiểm duyệt on-chain dự kiến triển khai trong đợt nâng cấp Heze-Bogota vào cuối năm.

Ethereum năm 2026: Đợt nâng cấp Glamsterdam

Các nhà phát triển Ethereum đang hoàn thiện danh sách Đề xuất Cải tiến Ethereum (EIP) sẽ được đưa vào hard fork Glamsterdam, dự kiến vào giữa năm 2026. Các nâng cấp cốt lõi đã xác nhận gồm danh sách truy cập block và phân tách proposer-builder native. Dù tên gọi có thể chưa hấp dẫn, các nâng cấp này được kỳ vọng sẽ tăng hiệu quả blockchain trước khi chuyển đổi sang công nghệ ZK.

Các nhóm phát triển có thể sẽ đổi tên các module kỹ thuật này thành những cái tên dễ nhớ như “Firedancer”. Tuy nhiên, hiện tại các thuật ngữ kỹ thuật hiện hành vẫn đang được sử dụng.

Glamsterdam: Danh sách truy cập block (EIP-7928)

Dù “danh sách truy cập block” nghe như một công cụ kiểm duyệt, nhưng thực tế bản nâng cấp này sẽ mang lại khả năng xử lý song song mạnh mẽ ở cấp độ block.

Trước đây, Ethereum hoạt động đơn luồng, mọi giao dịch đều xếp hàng và thực thi tuần tự. Danh sách truy cập block sẽ giúp thông lượng mở rộng như xa lộ nhiều làn, xử lý nhiều giao dịch song song.

Danh sách truy cập block là bảng ánh xạ do nhà sản xuất block tạo cho từng block, ưu tiên thực thi mọi giao dịch trên phần cứng hiệu suất cao. Danh sách này cho các client Ethereum biết giao dịch nào ảnh hưởng đến giao dịch khác, tài khoản và slot lưu trữ, đồng thời ghi nhận thay đổi trạng thái sau mỗi giao dịch. Nhờ đó, Ethereum có thể phân bổ giao dịch lên CPU đa nhân để thực thi song song, loại bỏ xung đột.

“Với danh sách truy cập block, chúng tôi có thể ghi nhận toàn bộ thay đổi trạng thái từ từng giao dịch và đưa thông tin này vào block,” Gabriel Trintinalia, Kỹ sư Blockchain Cao cấp tại Consensys, người từng làm việc với client thực thi Besu, cho biết.

Cơ chế này cũng cho phép client tải trước toàn bộ dữ liệu cần thiết từ ổ đĩa vào bộ nhớ cùng lúc, tránh đọc đĩa tuần tự nhiều lần. Trintinalia gọi đây là “điểm nghẽn lớn nhất mà chúng tôi từng gặp.”

Xử lý song song toàn diện sẽ giúp Ethereum đạt thông lượng cao hơn và tăng dung lượng block mà không cần nâng giới hạn gas.

Sau đợt nâng cấp năm 2026, Ethereum L1 dự kiến đạt 10.000 TPS. Nguồn: Growthepie

Glamsterdam: Phân tách proposer-builder native

Việc tách biệt block builder và proposer bắt đầu với MEV Boost, một giải pháp off-chain sử dụng relay tập trung làm trung gian và hiện chiếm khoảng 90% sản lượng block. Phân tách proposer-builder native (ePBS) sẽ tích hợp quy trình này trực tiếp vào lớp đồng thuận của Ethereum, cho phép vận hành phi tín nhiệm.

Cốt lõi là block builder cạnh tranh để chọn và sắp xếp giao dịch tối ưu nhằm xây dựng block, còn proposer chọn block để đề xuất. Cách làm này nhằm giảm áp lực tập trung từ giá trị trích xuất tối đa (MEV) đồng thời tăng bảo mật, phân quyền và khả năng chống kiểm duyệt.

Xét về khả năng mở rộng, lợi thế lớn nhất của ePBS là cung cấp thêm thời gian cho mạng lưới tạo và truyền bằng chứng ZK. Hiện tại, validator bị phạt nếu chậm trễ nên không có động lực chờ xác minh bằng chứng ZK. ePBS sẽ cho mạng lưới thêm thời gian nhận và xác minh bằng chứng ZK.

Theo nhà nghiên cứu Ethereum Ladislaus von Daniels, điều này giúp attester có thêm thời gian đệm để nhận bằng chứng (và người tạo bằng chứng cũng có thêm thời gian để tạo ra chúng). Ông cũng nhấn mạnh ePBS tách biệt xác thực block khỏi thực thi, mở ra khả năng thực thi trễ.

Nâng cấp này giúp cải thiện đáng kể động lực cho validator tự nguyện tham gia zkAttesting.

Nhà nghiên cứu Ethereum Foundation Justin Drake dự đoán khoảng 10% validator sẽ chuyển sang xác minh ZK, mở đường cho việc tăng giới hạn gas trong tương lai.

Nhà nghiên cứu Ethereum Foundation Justin Drake trình diễn xác minh bằng chứng ZK. Nguồn: EthProofs

Ethereum L1 tăng giới hạn gas và L2 nâng cấp chỉ số blob

Giới hạn gas L1 (quyết định thông lượng mainnet) đã được nâng lên 60 triệu. Đến năm 2026, dự kiến sẽ tăng đáng kể, dù con số cụ thể vẫn đang được thảo luận.

“Tôi nghĩ chúng ta sẽ thấy mức 100 triệu trong năm 2026 khá sớm. Các mức cao hơn sẽ khó dự báo hơn,” Gary Schulte, Kỹ sư Giao thức Blockchain Cao cấp của client Besu, cho biết. Ông bổ sung thực thi trễ có thể cho phép tăng giới hạn gas hơn nữa.

Đồng lãnh đạo Ethereum Foundation Tomasz Stańczak tiết lộ tại hội nghị Bankless gần đây rằng giới hạn gas sẽ tăng lên 100 triệu trong nửa đầu năm 2026, và dự kiến tăng gấp đôi lên 200 triệu sau khi triển khai ePBS. Nếu tối ưu thêm, gas mỗi block có thể đạt 300 triệu, có thể vào cuối năm.

Nhà sáng lập Ethereum Vitalik Buterin lại thận trọng hơn. Cuối tháng 11 năm ngoái, ông phát biểu: “Tôi kỳ vọng tăng trưởng tiếp tục trong năm tới, nhưng sẽ có sự tăng trưởng có mục tiêu/không đồng đều hơn. Ví dụ, một khả năng là: giới hạn gas tăng gấp năm lần, trong khi chi phí gas cho các thao tác kém hiệu quả cũng tăng gấp năm lần.” Buterin lấy ví dụ về lưu trữ, precompile và gọi hợp đồng với các hợp đồng lớn.

Quá trình mở rộng Ethereum đang tăng tốc trong năm 2026. Nguồn: TenaciousBit

Đợt fork thứ hai của Ethereum năm 2026: Heze-Bogota

Fork này dự kiến sẽ bao gồm một số EIP còn lại từ Glamsterdam. Tuy nhiên, theo Forkast, EIP duy nhất hiện có trong danh sách “sẽ được đưa vào” là Fork Choice Inclusion List (FOCIL). Đề xuất này ban đầu dự kiến cho Glamsterdam nhưng bị hoãn lại do tranh cãi và khối lượng công việc.

Fork này không tập trung vào khả năng mở rộng, mà hướng đến mục tiêu chống kiểm duyệt do cộng đồng cypherpunk đề xướng. Nó cho phép nhiều validator buộc phải đưa các giao dịch cụ thể vào từng block, từ đó tăng cường khả năng chống kiểm duyệt.

“Đây là một cơ chế chống kiểm duyệt. Miễn là một số node trong mạng vẫn trung thực… giao dịch cuối cùng sẽ được đưa vào block,” Trintinalia cho biết.

Hãy đón đọc phần hai, nơi chúng tôi sẽ phân tích sâu hơn về khả năng mở rộng L1 dựa trên bằng chứng ZK vào năm 2026.

Tuyên bố:

1. Bài viết này được tái bản từ [Cointelegraph]. Bản quyền thuộc về tác giả gốc [Andrew Fenton]. Nếu bạn có ý kiến về việc tái bản này, vui lòng liên hệ đội ngũ Gate Learn, chúng tôi sẽ xử lý kịp thời theo quy trình liên quan.
2. Lưu ý: Quan điểm và ý kiến trong bài viết này hoàn toàn thuộc về tác giả và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
3. Các phiên bản ngôn ngữ khác của bài viết này do đội ngũ Gate Learn dịch. Không sao chép, phân phối hoặc đạo văn bài dịch mà không ghi nguồn Gate.