

Santa Claus rally là một hiện tượng được nhà đầu tư tài chính mong đợi nhất, diễn ra trong năm ngày giao dịch cuối cùng của tháng 12 và hai ngày giao dịch đầu tháng 1. Chiến lược đầu tư vào đợt tăng giá cuối năm này được ghi nhận từ năm 1972, khi Yale Hirsch – nhà sáng lập Stock Trader’s Almanac – đặt tên cho mô hình lặp lại này. Ý nghĩa lịch sử của hiện tượng này vượt trên yếu tố mùa vụ – từ năm 1950, Santa Claus rally ghi nhận mức tăng trung bình 1,3%, một tỷ suất sinh lời đáng kể nếu so với khung thời gian chỉ kéo dài một đến hai tuần.
Việc Santa Claus rally trở nên quan trọng xuất phát từ tổng hòa các yếu tố tạo điều kiện giao dịch thuận lợi trong giai đoạn này. Sự lạc quan dịp lễ kết hợp với các động lực thị trường thực tế thúc đẩy giao dịch mua vào. Thưởng cuối năm giải phóng lượng vốn lớn vào thị trường cổ phiếu khi người lao động nhận gói thu nhập thường niên và chuyển dòng tiền vào tài khoản đầu tư. Song song đó, giai đoạn thu hoạch lỗ thuế kết thúc, nhà đầu tư đã bán các vị thế yếu có thể quay lại chiến lược mua. Ngoài ra, nhiều nhà đầu tư tổ chức nghỉ phép, tạo điều kiện để nhà đầu tư cá nhân cùng các công ty đầu tư nhỏ lẻ có ảnh hưởng lớn hơn đến diễn biến thị trường. Sự cộng hưởng của các yếu tố này tạo ra thiết lập mà giới chuyên môn đánh giá là lý tưởng cho Santa Claus rally trên S&P 500 năm 2025.
Tầm quan trọng của việc theo dõi Santa Claus rally không chỉ là lợi nhuận ngắn hạn. Nghiên cứu thị trường cho thấy các năm không xuất hiện rally cuối năm thường đi kèm thị trường giá xuống, biến đây thành chỉ báo tâm lý thị trường trước thềm năm mới. Nhà đầu tư cá nhân, nhà giao dịch cổ phiếu và chuyên gia phân tích tài chính cần nắm rõ cơ chế và nhịp xuất hiện hiện tượng này để xây dựng chiến lược giao dịch cuối năm hiệu quả. Thời gian diễn ra ngắn khiến việc chuẩn bị vị thế sớm trở nên quan trọng, bởi chỉ cần bỏ lỡ một phần rally cũng đủ ảnh hưởng lớn đến kết quả cả năm.
Trong tuần giao dịch cuối năm 2025, S&P 500 và Nasdaq Composite thể hiện diễn biến trái chiều nhưng thiên về lạc quan, cho thấy động lực tích tụ trước Santa Claus rally theo lịch sử. S&P 500 tăng trên 15% từ đầu năm, hướng đến năm thứ ba liên tiếp đạt mức tăng hai chữ số – một thành tích nổi bật trong bối cảnh thị trường hiện đại. Dù kết quả cả năm vượt trội, tháng 12 lại là thử thách khi S&P 500 giảm nhẹ so với đầu tháng, đi ngược xu hướng lịch sử tháng 12 thường tích cực. Sự trái ngược giữa lợi nhuận cả năm cao và tháng 12 yếu tạo nên cả khó khăn lẫn cơ hội cho nhà đầu tư xây dựng chiến lược giao dịch cuối năm.
Diễn biến gần đây phản ánh sự giằng co giữa các lực lượng kinh tế. Nhóm cổ phiếu công nghệ biến động mạnh do các nghi vấn quanh dự án trung tâm dữ liệu trị giá 10 tỷ USD của Oracle tại Michigan, khi thảo luận tài trợ gặp nhiều trở ngại. Tình trạng này gây áp lực lên nhóm cổ phiếu công nghệ và AI, nhấn mạnh rủi ro ngành đặc thù. Ngược lại, dữ liệu lạm phát tháng 12 giảm 40 điểm cơ bản so với kỳ vọng, giúp thị trường cổ phiếu thở phào và củng cố nhận định Fed sẽ duy trì xu hướng giảm lãi suất sang năm 2026. Thị trường lao động phục hồi trong tháng 11, nhưng tỷ lệ thất nghiệp đạt 4,6% – cao nhất hơn bốn năm, cho thấy bức tranh kinh tế nhiều chiều.
Vị thế kỹ thuật của các chỉ số chính hiện phù hợp với mô hình Santa rally. Phiên giao dịch thứ Năm trùng thời điểm Quadruple Witching – hợp đồng tương lai và quyền chọn của chỉ số và cổ phiếu cá nhân đồng loạt đáo hạn, tạo các mức thanh khoản mở đường cho pha tăng mạnh. Nhóm cổ phiếu công nghệ bứt phá cuối tuần giúp S&P 500 và Nasdaq Composite có tuần tăng thứ ba trong bốn tuần, với Nasdaq tăng 0,5% và S&P 500 tăng 0,1%. Nền tảng kỹ thuật này cùng lịch giao dịch ngắn – Sở Giao dịch Chứng khoán New York đóng cửa sớm vào đêm Giáng sinh lúc 13:00 (giờ ET) và nghỉ lễ – cho thấy tín hiệu rally trên hợp đồng tương lai S&P 500 phù hợp với xu hướng lịch sử.
| Yếu tố | Tác động | Trạng thái |
|---|---|---|
| Báo cáo lạm phát CPI | -40 điểm cơ bản so với kỳ vọng | Tích cực |
| Tăng trưởng việc làm | Phục hồi trong tháng 11 | Tích cực |
| Tỷ lệ thất nghiệp | 4,6% (cao nhất 4 năm) | Trộn lẫn |
| Biến động nhóm công nghệ | Lo ngại dự án trung tâm dữ liệu Oracle | Khó khăn |
| Hiệu suất thị trường theo tuần | Ba tuần tăng trong bốn tuần gần nhất | Hỗ trợ |
Các chiến lược gia thị trường và nhà đầu tư tổ chức đang chủ động đón đầu Santa Claus rally, với Goldman Sachs và Citadel Securities ghi nhận vị thế lạc quan, phản ánh niềm tin vào đợt tăng giá cuối năm. Theo Citadel Securities, nhà đầu tư cá nhân mua ròng quyền chọn mua cổ phiếu Mỹ 32/33 tuần gần đây, chuỗi mua ròng dài nhất trong lịch sử dữ liệu tổ chức này. Lực mua bền bỉ từ nhà đầu tư cá nhân thể hiện niềm tin của trader nhỏ lẻ vào những ngày cuối năm 2025. Scott Rubner – trưởng chiến lược cổ phiếu và phái sinh tại Citadel Securities – nhấn mạnh, sau một năm danh mục đầu tư sinh lời mạnh và tài sản hộ gia đình đạt kỷ lục, nhà đầu tư cá nhân vẫn duy trì niềm tin và khả năng tài chính để gia tăng vị thế khi bước sang năm 2026.
Nhà đầu tư tổ chức cũng chuyển sang quan điểm tích cực hơn với cổ phiếu dịp này. Các tuần gần đây chứng kiến nhà đầu tư chuyên nghiệp mua quyền chọn mua trên các chỉ số lớn, đồng thời xoay vốn vào các ngành ngoài nhóm Big Tech – nhóm chi phối năm 2025. Hoạt động tái cân bằng này thường xảy ra dịp cuối năm, khi quản lý danh mục điều chỉnh phân bổ đạt mục tiêu và chuẩn bị sổ sách cho năm mới. Susquehanna International Group cho biết, nhà giao dịch mua quyền chọn tăng giá trên cổ phiếu chip và công nghệ vốn hóa lớn, chứng tỏ dù còn lo ngại biến động ngắn hạn, nhu cầu sở hữu cổ phiếu vẫn rất mạnh.
Các chỉ báo kỹ thuật củng cố tín hiệu lạc quan của thị trường. Độ biến động thực tế 10 ngày của S&P 500 giảm xuống mức thấp nhất năm, thúc đẩy các quỹ nhắm mục tiêu biến động và chiến lược theo xu hướng tăng tỷ trọng cổ phiếu. Khi biến động thực tế giảm, các chiến lược này cơ học tăng mua cổ phiếu theo quy trình quản trị rủi ro, khuếch đại động lực thị trường. Michael Arone – trưởng chiến lược đầu tư State Street Investment Management – nhận định Santa Claus rally có khả năng xuất hiện, đồng thời nhấn mạnh lãi suất dài hạn là yếu tố then chốt của xu hướng giá lên. Lợi suất trái phiếu kho bạc 10 năm duy trì trong vùng 4,15%-4,20% dù Fed đã cắt giảm lãi suất suốt năm, chứng tỏ kỳ vọng lạm phát và lo ngại tăng trưởng còn ảnh hưởng lớn hơn cả chính sách ngân hàng trung ương.
Kết thúc mùa thu hoạch lỗ thuế là điểm chuyển quan trọng trên lịch thị trường, làm thay đổi cơ học áp lực bán đè nặng cổ phiếu trong tháng 11, đầu tháng 12. Nhà đầu tư thực hiện thu hoạch lỗ thuế sẽ bán vị thế yếu để bù trừ lãi vốn, giảm nghĩa vụ thuế mỗi năm. Hoạt động bán phối hợp khiến giá cổ phiếu, ngành yếu bị ép xuống, tạo trở ngại mùa thu hoạch lỗ thuế. Tuy nhiên, sát ngày 31 tháng 12, nhà đầu tư buộc phải bán sẽ thoát vị thế và mua lại chứng khoán thay thế, làm thay đổi cung-cầu toàn thị trường.
Ảnh hưởng của giai đoạn chuyển tiếp này lên Nasdaq và Dow Jones khác biệt theo cơ cấu ngành và loại chứng khoán bị thu hoạch lỗ thuế chi phối. Nasdaq Composite, với tỷ trọng lớn vào công nghệ và doanh nghiệp tăng trưởng, chịu áp lực bán mạnh khi nhà đầu tư chốt lỗ các vị thế bán dẫn, phần mềm, AI tăng mạnh trước đó. Khi thu hoạch lỗ thuế kết thúc, dòng vốn tổ chức và cá nhân quay lại nhóm này hoặc tìm kiếm cơ hội tăng trưởng thay thế, tạo nên các kịch bản Santa rally trên Nasdaq và Dow Jones. Dow Jones Industrial Average, gồm cổ phiếu giá trị lớn, trả cổ tức, cũng chịu áp lực thu hoạch lỗ thuế nhưng cấu trúc rủi ro-lợi nhuận khác biệt khi bước vào các phiên cuối cùng của năm.
Để xác định cơ hội cụ thể trong giai đoạn này, cần phân biệt ngành thực sự suy giảm cơ bản và ngành chỉ bị bán do thu hoạch lỗ thuế. Cổ phiếu y tế, tiêu dùng không thiết yếu và dịch vụ tài chính chọn lọc là nơi có thể xuất hiện biến động tạm thời do thu hoạch lỗ thuế chứ không vì yếu tố cơ bản. Thêm vào đó, cổ phiếu trả cổ tức vừa có tiềm năng tăng giá vốn vừa gia tăng lợi tức đang thu hút dòng tiền rút khỏi các vị thế thu hoạch lỗ thuế. Cơ chế này cho thấy nhà đầu tư kiên nhẫn, đã chuẩn bị danh mục trước khi kết thúc thu hoạch lỗ thuế, sẽ hưởng lợi từ các vòng xoay vốn tiếp theo. Với nhà giao dịch tận dụng cơ hội thị trường dịp lễ, việc phân biệt yếu tố suy yếu do thuế và suy yếu thực chất là chìa khóa để chọn lựa chứng khoán hiệu quả trong giai đoạn ngắn hạn này.
Thưởng cuối năm là động lực cụ thể và rõ ràng nhất của Santa Claus rally, khi hàng triệu lao động ngành tài chính, công nghệ, doanh nghiệp nhận thưởng và dành một phần cho thị trường cổ phiếu. Khác với thu hoạch lỗ thuế tạo áp lực bán, hoặc lịch nghỉ lễ khiến nhà đầu tư tổ chức giảm giao dịch, mùa thưởng lại tạo áp lực mua trực tiếp và tức thì. Đặc biệt, nhân viên tài chính nhận thưởng lớn, thường rót mạnh vào cổ phiếu do nhận thức rõ khung thời gian ngắn và điểm vào hấp dẫn mà dịp cuối năm mang lại. Quy mô dòng vốn này vượt xa sức mua nhỏ lẻ, nhưng trong thời điểm tổ chức nghỉ lễ, hành vi mua của nhà đầu tư cá nhân lại có tác động lớn hơn thường lệ.
Yếu tố tâm lý, hành vi của dòng tiền thưởng vượt xa câu chuyện tiền mặt. Sau một năm danh mục đầu tư tích cực – S&P 500 tăng trên 15% và nhiều cổ phiếu tăng mạnh hơn – niềm tin nhà đầu tư tăng cao, thúc đẩy tâm lý sẵn sàng nắm giữ vị thế lớn. Tài sản hộ gia đình tăng mạnh, được Fed ghi nhận, đồng thời nâng cao năng lực tài chính để nhà đầu tư cá nhân rót thêm vốn mới. Sự cộng hưởng giữa vị thế tài chính tốt và niềm tin tăng cao giúp người nhận thưởng và gia đình sẵn sàng đầu tư, đặc biệt vào quỹ chỉ số, ETF theo S&P 500, Nasdaq cùng các chỉ số chuẩn khác.
Lịch chi thưởng càng củng cố động lực cơ học của chiến lược giao dịch cuối năm. Nhiều khoản thưởng được trả đầu hoặc giữa tháng 12, một số tổ chức chuyển sang cuối tháng để tối ưu hóa thuế. Lịch trả thưởng phân bổ khiến áp lực mua kéo dài cả tháng, tạo nhiều đợt dòng vốn vào thay vì tập trung một thời điểm. Đối với nhà giao dịch quản lý vị thế, nhận diện mô hình trả thưởng và dòng vốn đi kèm giúp điều chỉnh chiến lược linh hoạt. Các nền tảng như Gate ghi nhận khối lượng giao dịch tăng mạnh khi nhà đầu tư nhỏ lẻ rót tiền thưởng vào thị trường, cho thấy hạ tầng cho nhà đầu tư cá nhân ngày càng phát triển. Sự giao thoa giữa dòng thưởng, kết thúc thu hoạch lỗ thuế, lịch nghỉ của tổ chức và tâm lý tích cực mùa lễ tạo nên thiết lập đa yếu tố hỗ trợ Santa Claus rally trong tuần giao dịch cuối tháng 12 và các phiên đầu tháng 1.











