Thị trường chứng khoán Quý 1: Giảm, nhưng nhiều ngành vẫn tăng trưởng

Những điểm chính rút ra

• Thị trường chứng khoán nhìn chung giảm trong quý đầu tiên, nhưng mức sụt giảm tổng thể lại che giấu các khoản tăng ở một số lĩnh vực chọn lọc.
• Các khoản lỗ do nhóm cổ phiếu công nghệ và dịch vụ truyền thông dẫn đầu, trong khi các chỉ số chung giảm, do mức “trọng số” lớn của chúng trong thị trường.
• Các nhà đầu tư chuyển sang các cổ phiếu đã bị tụt hậu trong những năm gần đây, đáng chú ý là cổ phiếu theo giá trị (value stocks), cổ phiếu vốn hóa nhỏ (small-caps) và các cổ phiếu chi trả cổ tức.

Thị trường chứng khoán có thể đã bắt đầu năm với các khoản lỗ, nhưng hoàn toàn không phải là một biển đỏ. Lý do: Các nhà đầu tư đã chuyển sang những “góc” trước đây ít được ưa chuộng ngay cả khi họ bán đi các nhóm dẫn đầu trước đó. Vì vậy, giữa sự không chắc chắn của cuộc chiến Iran và những lo ngại về tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) lên nhiều ngành công nghiệp, các cổ phiếu thuộc nhóm vật liệu cơ bản, công nghiệp (industrials) và các lĩnh vực phòng thủ của người tiêu dùng (consumer defensive sectors) đã kết thúc quý đầu tiên với mức tăng. Hơn hết, cổ phiếu năng lượng đã có một đợt bứt phá mạnh mẽ nhờ giá dầu tăng vọt.

Nhiều cổ phiếu tăng trưởng “khổng lồ” vốn đang bám theo làn sóng AI đã chịu thua lỗ trong quý. Điều đó bao gồm những tên tuổi lớn nhất trên thị trường: Microsoft MSFT, giảm 23.3%, và Nvidia NVDA, giảm 6.5%. Những “ông lớn” công nghệ này, vốn mang trọng số lớn trong các chỉ số thị trường, là nhân tố quan trọng kéo thị trường chứng khoán chung giảm 4.2%, theo cách đo của Morningstar US Market Index.

Trong khi đó, cổ phiếu theo giá trị (value stocks) vượt trội so với cổ phiếu tăng trưởng (growth). Ngoài ra, cổ phiếu công ty nhỏ hoạt động tốt hơn so với các công ty lớn, và các cổ phiếu chi trả cổ tức vượt trội. Sự xoay vòng này được thúc đẩy bởi sự kết hợp của các lo ngại mang tính nền tảng—AI làm xói mòn doanh thu và mô hình kinh doanh, việc giá dầu tăng vọt do chiến tranh—cũng như định giá bị “kéo căng” ở các cổ phiếu từng dẫn dắt đà tăng, theo Dominic Pappalardo, chuyên gia chiến lược đa tài sản (chief multi-asset strategist) của Morningstar Wealth.

“Tôi tin rằng vẫn còn nhiều không gian để đi tiếp với những thay đổi mà chúng ta đã thấy [trong năm nay],” Pappalardo nói. “Một số khoảng chênh lệch định giá… khá rộng. Khoảng chênh lệch càng rộng thì sự xoay vòng càng có thể chạy xa hơn.” Trong khi đó, “nếu xung đột ở Trung Đông tiếp diễn, mức độ phân tán của thị trường sẽ tiếp tục tăng lên, vì các lĩnh vực như năng lượng và công nghệ nhiều khả năng sẽ đi theo các hướng trái ngược.”

Xoay vòng lớn theo ngành cổ phiếu trong Q1

Tỷ suất sinh lời theo ngành cổ phiếu là một trong những dấu hiệu dễ thấy cho thấy nhà đầu tư đang rời bỏ các “kẻ thắng” trước đó của thị trường để chuyển sang các cổ phiếu vốn đã tụt hậu. Kể từ mùa xuân năm 2023, những “kẻ thắng” lớn trên thị trường nằm ở các lĩnh vực công nghệ và dịch vụ truyền thông nhờ các lực đỡ từ làn sóng bùng nổ của AI. Vào cuối năm 2025, cổ phiếu dịch vụ truyền thông—bao gồm Alphabet GOOG/GOOGL—tăng trung bình 42.4% mỗi năm, trong khi cổ phiếu công nghệ tăng 38% mỗi năm. Trong khi đó, nhóm vật liệu cơ bản tăng 9.2% mỗi năm, còn cổ phiếu năng lượng tăng 4.5% mỗi năm.

Quý đầu tiên lại trông hoàn toàn khác. Cổ phiếu năng lượng dẫn dắt thị trường với mức tăng 38.1% nhờ giá dầu nhảy vọt. Nhưng ngoài đợt dịch chuyển đó là một sự xoay vòng rộng hơn sang các lĩnh vực khác từng bị tụt hậu. Nhóm vật liệu cơ bản xếp thứ hai, tăng 10.5%, dẫn đầu bởi mức tăng 16.7% ở cổ phiếu của công ty khí công nghiệp Linde LIN và mức tăng bùng nổ 80.1% ở công ty hóa chất Dow DOW. Phía sau là mức sinh lời 7.7% từ cổ phiếu tiện ích (utilities), với tính chất phòng thủ giúp chúng củng cố các khoản tăng đã ghi nhận trong giai đoạn bùng nổ cổ phiếu AI, nhờ nhu cầu điện tăng vọt đối với các trung tâm dữ liệu.

Trong khi đó, cổ phiếu công nghệ đi xuống do các đợt giảm ở Microsoft, Nvidia và mức giảm 6.7% của Apple AAPL. Cổ phiếu dịch vụ truyền thông, giảm 8.1%, ghi nhận mức giảm mạnh nhất trong quý đầu tiên kể từ quý 3 năm 2022. Chẳng hạn, Meta Platforms META giảm 13.3%.

Cổ phiếu theo giá trị vượt trội so với cổ phiếu tăng trưởng

Trong nhiều năm, cổ phiếu theo giá trị đã bị bỏ lại phía sau bởi các khoản tăng của cổ phiếu tăng trưởng. Lần gần nhất value bested growth trong trọn một năm dương lịch là trong thị trường giá xuống gấu (bear market) năm 2022. Giờ đây, trong quý thứ hai liên tiếp, cổ phiếu theo giá trị đã vượt trội so với cổ phiếu tăng trưởng.

Hiệu suất vượt trội này được dẫn dắt bởi mức tăng mạnh ở cổ phiếu năng lượng, như lợi suất 43.5% của Exxon Mobil XOM và 39.6% của Chevron CVX. “Định giá của năng lượng và của cổ phiếu theo giá trị đã bị chèn ép khi bước vào 2026 so với tăng trưởng và công nghệ sau nhiều năm hoạt động tương đối kém hơn, điều này đã cho phép đợt tăng có thể diễn ra nhanh hơn và đi xa hơn,” Pappalardo giải thích.

Sự sụt giảm của Large Cap trong Q1

Trong Morningstar Style Box, một xu hướng khác trong quý đầu tiên là sự vững vàng của cổ phiếu vốn hóa nhỏ và trung bình (small- và mid-cap) so với cổ phiếu của các công ty vốn hóa lớn. Điều này cũng phản ánh sự thay đổi trong bức tranh thị trường. Trong quý, Morningstar US Large Cap Index giảm 6.1%, mức giảm lớn nhất kể từ quý 2 năm 2022, thời điểm chỉ số này giảm 17.13%. Cổ phiếu vốn hóa lớn đang có khởi đầu tệ nhất cho bất kỳ năm nào kể từ 2020.

“Những cổ phiếu công nghệ đã chịu thiệt cho đến nay trong năm nằm trong phân khúc large cap, và họ đang kéo phân khúc đó đi xuống so với small caps,” Pappalardo nói. Đồng thời, “trong những năm gần đây, small caps đã tụt hậu so với large caps, nên định giá thấp hơn khiến phân khúc này sẵn sàng để vượt trội.”

Dù vậy, vẫn có bằng chứng cho thấy việc xây dựng cơ sở hạ tầng AI tiếp tục được mở rộng trong nhóm cổ phiếu mid-cap. Mức tăng 1.2% của Morningstar US Mid Cap Index được thúc đẩy bởi đà tăng 168% ở cổ phiếu SanDisk SNDK và mức tăng bùng nổ 55.6% ở Corning GLW.

Các chiến lược cổ phiếu chi trả cổ tức chiếm ưu thế

Việc cổ phiếu năng lượng và tiện ích (utilities) vượt trội, cùng với cổ phiếu theo giá trị nhìn chung, cũng đồng nghĩa đây là một quý tốt cho các chiến lược cổ tức so với toàn bộ thị trường. Hiệu suất đặc biệt mạnh ở Morningstar Dividend Leaders Index, chỉ số nắm giữ 100 cổ phiếu có tỷ suất cổ tức (yield) cao nhất từ Morningstar Dividend Composite Index. Dividend Leaders Index tăng 15.1% trong ba tháng đầu tiên của 2026, tạo nên quý tốt nhất kể từ ba tháng cuối năm 2022, khi chỉ số này tăng 15.3%. Exxon và Chevron đóng góp lớn tại đây, cũng như Verizon VZ, cổ phiếu đã bứt phá 25.6%.