Sáng kiến InvestAI của EU: Liệu 200 tỷ € có thể thu hẹp khoảng cách AI với Mỹ và Trung Quốc?

Khám phá các tin tức và sự kiện fintech hàng đầu!

Đăng ký nhận bản tin của FinTech Weekly

Được đọc bởi các giám đốc điều hành tại JP Morgan, Coinbase, Blackrock, Klarna và hơn thế nữa

EU Cược Lớn vào AI để Cạnh Tranh với các Nhà Lãnh Đạo Công Nghệ Toàn Cầu

Liên minh châu Âu đang nỗ lực có chủ đích để định vị mình là nhà lãnh đạo toàn cầu trong trí tuệ nhân tạo. Với việc ra mắt sáng kiến InvestAI, một chiến lược trị giá 200 tỷ euro, EU đặt mục tiêu giảm sự phụ thuộc vào công nghệ từ nước ngoài trong khi thúc đẩy đổi mới phát triển nội địa.

Nỗ lực này xuất phát từ việc khoảng cách đầu tư đang ngày càng mở rộng, khiến các doanh nghiệp AI châu Âu gặp bất lợi so với các đối tác của họ tại Mỹ và Trung Quốc.

Trong nhiều năm, các công ty công nghệ châu Âu đã gặp khó khăn với nguồn vốn hạn chế, các quy định quá mức và việc thị trường chậm chấp nhận. So với Mỹ—nơi các startup AI nhận được 61% tổng vốn đầu tư toàn cầu—các công ty châu Âu chỉ thu hút được 6%. Nhận thấy sự thiếu hụt này, các nhà hoạch định chính sách ở Brussels đang chuyển trọng tâm từ giám sát nghiêm ngặt sang thúc đẩy tăng trưởng và đổi mới.

Thu hẹp khoảng cách đầu tư cho AI

Trong lịch sử, EU đã tụt lại phía sau trong việc tài trợ cho AI. Dữ liệu năm 2024 cho thấy Hội đồng Đổi mới châu Âu (European Innovation Council) chỉ phân bổ 256 triệu euro cho phát triển AI, trong khi Mỹ đã đầu tư hơn 6 tỷ USD trong cùng giai đoạn. Sự chênh lệch này đã khiến các doanh nghiệp châu Âu khó cạnh tranh ở quy mô toàn cầu. Quỹ InvestAI mới trị giá 200 tỷ euro nhằm khắc phục sự mất cân bằng này bằng cách chuyển nguồn lực vào hạ tầng AI, nghiên cứu và các startup.

Hợp tác với khu vực tư nhân là trọng tâm của sáng kiến này. EU sẽ đóng góp 50 tỷ euro, trong khi 150 tỷ euro sẽ đến từ các nhà đầu tư tư nhân. Một phần đáng kể trong các khoản tiền này sẽ được dành cho việc thành lập các nhà máy “gigafactory” AI—các trung tâm nghiên cứu và phát triển quy mô lớn, được thiết kế để thúc đẩy năng lực AI của châu Âu. Các cơ sở này dự kiến sẽ đóng vai trò là trung tâm phát triển AI mã nguồn mở, cho phép các công ty châu Âu huấn luyện mô hình ở quy mô lớn mà không cần dựa vào công nghệ của Mỹ hoặc Trung Quốc.

Pháp dẫn đầu cuộc chạy đua

Pháp đã nổi lên như một nhân tố then chốt trong kế hoạch mở rộng AI của EU. Tổng thống Emmanuel Macron gần đây đã công bố gói đầu tư AI trị giá 109 tỷ euro nhằm củng cố vị thế của Pháp như một trung tâm đổi mới. Nguồn vốn này sẽ hỗ trợ việc xây dựng các trung tâm dữ liệu, các cụm tính toán và các tổ chức nghiên cứu AI.

Startup Mistral AI của Pháp đã đứng ở tuyến đầu của phong trào này. Công ty gần đây đã giới thiệu Le Chat, một trợ lý AI được thiết kế để xử lý hiệu quả khối lượng lớn dữ liệu. Các chuyên gia trong ngành đánh giá Mistral AI là một đối thủ có thể sánh vai với các bên chơi lớn của Mỹ như OpenAI. Cách tiếp cận chủ động của Pháp đã được khen ngợi như một mô hình cho các quốc gia châu Âu khác muốn thúc đẩy các lĩnh vực AI của mình.

Thách thức về quy định và Đạo luật AI

Trong khi đầu tư đang tăng lên, những lo ngại về quy định vẫn là một rào cản lớn đối với việc phát triển AI ở châu Âu. Đạo luật AI (AI Act) của EU, đạo luật AI toàn diện đầu tiên trên thế giới, đã đưa ra các hướng dẫn nghiêm ngặt về triển khai AI, bao gồm cấm việc chấm điểm xã hội và hoạt động thu thập dữ liệu nhận diện khuôn mặt. Một số lãnh đạo trong ngành cho rằng các quy định này tạo ra những trở ngại không cần thiết cho các startup đang tìm cách mở rộng quy mô.

Cựu Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu Mario Draghi đã nêu bật vấn đề này trong một báo cáo năm ngoái, cảnh báo rằng quản lý/quy định quá mức bóp nghẹt đổi mới. Để đáp lại, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã hứa sẽ tinh gọn các quy tắc về AI. Mục tiêu là cân bằng giữa giám sát với các chính sách khuyến khích phát triển AI, thay vì cản trở nó.

Cạnh tranh địa chính trị trong AI

Cuộc chạy đua AI không chỉ nói về tăng trưởng kinh tế—nó cũng có tác động địa chính trị. Mỹ và Trung Quốc đang đầu tư mạnh vào AI; Mỹ gần đây đã công bố sáng kiến Stargate trị giá 500 tỷ USD để duy trì ưu thế công nghệ. Trong khi đó, Trung Quốc tiếp tục mở rộng năng lực hạ tầng AI và các hoạt động nghiên cứu.

Tại Hội nghị thượng đỉnh AI Action gần đây ở Paris, các nhà lãnh đạo châu Âu đã tìm cách thiết lập một chiến lược AI thống nhất để cạnh tranh ở quy mô toàn cầu. Tuy nhiên, sự chia rẽ quốc tế đã trở nên rõ ràng khi Mỹ và Anh từ chối ký một thỏa thuận quản trị AI đa phương được 60 quốc gia, bao gồm Đức, Pháp và Trung Quốc, ủng hộ. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance bày tỏ lo ngại rằng các quy định quá mức có thể kìm hãm sự đổi mới trong AI, đồng thời cho rằng cần có một cách tiếp cận linh hoạt hơn.

AI châu Âu sẽ đi về đâu tiếp theo?

Các khoản đầu tư mới nhất của EU đánh dấu một bước ngoặt trong chiến lược AI của họ. Với việc thành lập các gigafactory AI và tăng cường tài trợ,** châu Âu đang thực hiện các bước cụ thể để thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc**. Tuy nhiên, những bất định về quy định và khả năng thu hút đầu tư từ khu vực tư nhân vẫn là các thách thức.

Các chuyên gia tin rằng để châu Âu thành công trong AI, nước này không chỉ cần đầu tư nhiều hơn mà còn phải tạo ra một môi trường kinh doanh nơi các startup AI có thể phát triển mạnh. Những tháng tới sẽ rất quan trọng trong việc xác định liệu các sáng kiến mới này có thể chuyển hóa thành tăng trưởng hữu hình hay liệu các doanh nghiệp châu Âu sẽ tiếp tục tìm kiếm cơ hội ở nước ngoài.

Thành công của InvestAI sẽ phụ thuộc vào khâu triển khai. Nếu được thực hiện hiệu quả, nó có thể xác định lại vai trò của châu Âu trong lĩnh vực AI toàn cầu, đảm bảo rằng lục địa này không chỉ là một nhà quản lý mà còn là một nhà đổi mới trong trí tuệ nhân tạo.