AI có "bong bóng" không? Thiếu điện có sẽ cản trở phát triển AI không...... Phỏng vấn chuyên gia của Mỗi Kinh tế tới Tổng giám đốc Deloitte Trung Quốc Chen Lan

Mỗi ngày ký giả｜Trương Hoài Thủy    Mỗi ngày biên tập｜Hoàng Bác Văn

Ngày 24 tháng 3, ánh nhìn toàn cầu lại đổ dồn về Bảo Nhai, Hainan.

Sáng cùng ngày, Hội nghị Thượng đỉnh Châu Á Bảo Nhai 2026 đã phát hành hai báo cáo chiến lược, đó là “Triển vọng Kinh tế Châu Á và Tiến trình Hội nhập 2026” (gọi tắt là “Báo cáo”) và “Châu Á và Thế giới Phát triển Bền vững 2026”.

“Báo cáo” chỉ ra rằng, cùng với sự chuyển dịch trọng tâm phát triển trí tuệ nhân tạo toàn cầu từ châu Âu và Mỹ sang châu Á, các nền kinh tế châu Á đang dựa vào dân số kỹ thuật số khổng lồ, các kịch bản ứng dụng phong phú và chính sách hệ thống hóa để từ người theo sau AI (trí tuệ nhân tạo) trở thành người dẫn đầu, định hình lại trật tự đổi mới AI toàn cầu.

Khi toàn cầu đang sôi sục trong cơn sốt AI, ngành công nghiệp AI có thể đã xuất hiện “bong bóng” đầu tư? Trong bối cảnh giá điện toàn cầu tăng cao, sự phát triển của AI có thể đối mặt với những trở ngại nghiêm trọng? Trước các câu hỏi này, phóng viên của “Tin tức Kinh tế Hàng ngày” đã phỏng vấn độc quyền ông Chen Lan, Phó trưởng bộ phận Nghiên cứu của Deloitte Trung Quốc, tại hiện trường hội nghị.

Bà Chen Lan là một trong những người giải thích chính cho Báo cáo chiến lược của Hội nghị Thượng đỉnh Châu Á Bảo Nhai 2026, có hơn hai mươi năm kinh nghiệm trong lĩnh vực nghiên cứu bán lẻ mới và kinh tế số. Bà từng phụ trách và tham gia các đề tài do Bộ Công Thương, Bộ Thương mại và các bộ ngành quốc gia khác ủy thác và bàn giao.

Hình ảnh Hội nghị Thượng đỉnh Châu Á Bảo Nhai 2026 Nguồn: do Ban tổ chức cung cấp

Hiện tại, ứng dụng AI vẫn đang liên tục tạo ra giá trị thực tế

Theo số liệu mới nhất do Tổng cục Thống kê quốc gia công bố gần đây, dưới tác động của đổi mới công nghệ và ứng dụng thương mại, quy mô ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo tiếp tục tăng trưởng. Dự kiến đến cuối “Năm 15”, quy mô ngành AI của Trung Quốc sẽ vượt 10 nghìn tỷ nhân dân tệ, mở ra không gian tăng trưởng rộng lớn hơn.

Theo thống kê của các tổ chức nghiên cứu liên quan, năm 2025, thị trường trí tuệ nhân tạo toàn cầu đã đạt 757,58 tỷ USD, tăng trưởng 18,7% so với cùng kỳ. Là nền kinh tế thứ hai thế giới, quy mô ngành AI của Trung Quốc dưới sự hỗ trợ của chính sách, nhu cầu thị trường và đà đổi mới công nghệ đã thể hiện xu hướng bùng nổ.

Trong khi đó, một số học giả nước ngoài gần đây đã dự đoán về việc bong bóng AI có thể vỡ, cho rằng “nếu cơn sốt AI tan rã, tác động có thể không lớn bằng bong bóng internet nhưng sẽ gây ảnh hưởng rộng rãi”. Vậy, liệu lĩnh vực AI thực sự đã xuất hiện bong bóng? Khi phỏng vấn độc quyền phóng viên “Tin tức Kinh tế Hàng ngày”, bà Chen Lan cho biết, mặc dù định giá các doanh nghiệp AI hiện nay khá cao, nhưng việc ứng dụng công nghệ AI đã thực sự nâng cao hiệu quả và giảm chi phí. Ví dụ, Deloitte sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI Agent) để nâng cao hiệu quả kiểm toán gấp 3 lần, rõ ràng cải thiện hiệu quả xử lý dữ liệu và nhận diện rủi ro, giảm đáng kể chi phí nhân công cho các công việc lặp đi lặp lại.

Bà Chen Lan cho rằng, bong bóng thường xuất hiện khi vốn đầu tư vượt quá khả năng ứng dụng công nghệ, lợi nhuận dự kiến lâu dài không phù hợp. Nhưng hiện tại, ứng dụng AI vẫn đang liên tục tạo ra giá trị thực tế, do đó chưa thể kết luận đơn giản rằng có bong bóng.

“Báo cáo” chỉ ra rằng, sự phát triển AI của châu Á thể hiện đặc điểm cấu trúc ‘xếp tầng, đa dạng hóa lộ trình, hợp tác tiềm năng lớn’. Trong các đại diện dẫn đầu, Trung Quốc đã hình thành khả năng triển khai toàn chuỗi và quy mô lớn, Nhật Bản và Hàn Quốc tập trung vào sản xuất cao cấp và tự động hóa công nghiệp; Singapore, với vai trò dẫn dắt quản trị và trung tâm nền tảng, thể hiện vai trò mô hình; còn các nền kinh tế mới nổi như Ấn Độ, Indonesia thì dựa vào tiềm năng thị trường và kịch bản ứng dụng để đột phá.

Ứng dụng công nghệ AI đã chuyển từ thúc đẩy từng điểm sang tích hợp hệ thống

Báo cáo nghiên cứu của Huatai Securities chỉ ra rằng, trong bối cảnh xung đột Mỹ-Iran, giá dầu toàn cầu tăng mạnh, kéo theo giá than nhập khẩu ở nước ngoài cũng tăng. Dựa trên dự đoán, trung tâm giá than năng lượng 5500 kcal của Trung Quốc năm 2026 sẽ tăng lên khoảng 750 nhân dân tệ/tấn.

Theo tính toán của Huatai Securities, nếu giá than năng lượng 5500 kcal tại cảng tăng 50 nhân dân tệ/tấn (bao gồm thuế), thì giá điện bán buôn sẽ tăng 2,9% do truyền dẫn năng lượng, tương ứng với tăng 2,0% đến 2,2% trong giá điện công nghiệp.

Liệu việc tăng giá điện toàn cầu có gây trở ngại cho sự phát triển của AI? Bà Chen Lan trả lời phóng viên “Tin tức Kinh tế Hàng ngày” rằng, trọng tâm phát triển AI toàn cầu từ châu Âu và Mỹ sang châu Á chủ yếu do các yếu tố như nhân lực, chính sách ngành công nghiệp và nhu cầu ứng dụng, chứ không phải do nguồn cung điện. Áp lực về điện năng thực sự sẽ gây thách thức cho việc triển khai quy mô lớn các khả năng tính toán, việc duy trì cung cấp điện ổn định cho hạ tầng AI đặc biệt quan trọng.

“Hiện nay, nhiều quốc gia khi đối mặt với thiếu hụt năng lượng cũng đang khởi động lại năng lượng hạt nhân hoặc phát triển năng lượng mới để đảm bảo hoạt động ổn định của các trung tâm tính toán và dữ liệu. Nhưng sự phát triển AI chủ yếu dựa vào tối ưu hóa khả năng tính toán, quản lý dữ liệu và chính sách ngành, chứ không chỉ dựa vào nguồn điện đơn thuần.” Bà Chen Lan nói.

Ngoài ra, tập trung vào sự phát triển trí tuệ nhân tạo của Trung Quốc, năm nay, báo cáo công tác của chính phủ lần đầu tiên đề cập “xây dựng hình thái kinh tế thông minh”. Từ “Trí tuệ nhân tạo+” đến “xây dựng hình thái kinh tế thông minh”, những tín hiệu mới nào đang được phát ra?

Bà Chen Lan cho biết, từ những năm trước, đề cập “Trí tuệ nhân tạo+”, đến báo cáo công tác của chính phủ lần đầu tiên đề cập “Kinh tế thông minh”, phản ánh việc chính sách đã nâng cấp vị trí của AI. “Trí tuệ nhân tạo+” nhấn mạnh khả năng AI hỗ trợ từng ngành hoặc từng kịch bản kinh doanh riêng lẻ, còn “Kinh tế thông minh” là khái niệm hệ thống, nhấn mạnh việc dựa trên AI để thúc đẩy nâng cấp ngành, đổi mới kinh doanh và tối ưu hóa dịch vụ xã hội.

“Điều này gửi đi một tín hiệu quan trọng, trí tuệ nhân tạo đang từ giai đoạn đột phá công nghệ tiến tới giai đoạn ứng dụng quy mô lớn, công nghệ đã từ thúc đẩy từng điểm chuyển sang tích hợp hệ thống, trong tương lai sẽ có nhiều chính sách và nguồn lực hơn để xây dựng nền kinh tế thông minh, chứ không chỉ đơn thuần là phổ biến công nghệ AI. Điều này cũng có nghĩa là trí tuệ nhân tạo sẽ được tích hợp sâu hơn vào sản xuất, vận hành và hệ thống dịch vụ của doanh nghiệp.” Bà Chen Lan nói.

Hình ảnh bìa nguồn: do ban tổ chức cung cấp