Công khai không chịu bất kỳ vi phạm nào! 16 ngân hàng bị phạt vì tăng giả lệch vay vào đầu năm trong hai tháng

Kể từ đầu năm 2026, vấn đề tăng khống quy mô tiền gửi và cho vay của các ngân hàng đã một lần nữa thu hút sự chú ý của cơ quan quản lý.

Theo thống kê chưa đầy đủ của phóng viên First Finance, trong hai tháng đầu năm đã có ít nhất 16 ngân hàng bị xử phạt do vi phạm về tăng khống quy mô tiền gửi và cho vay, bao gồm các chi nhánh của ngân hàng quốc doanh lớn, ngân hàng cổ phần, ngân hàng thương mại thành phố và ngân hàng nông thương, cùng nhiều loại hình tổ chức khác. Hầu hết các vụ việc đều truy cứu trách nhiệm của tổ chức và cá nhân liên quan, “hình phạt kép” đã trở thành trạng thái bình thường của quản lý, thậm chí có trường hợp bị cấm làm việc trong ngành ngân hàng suốt đời.

Theo các chuyên gia trong ngành, khi hoạt động quản lý ngày càng thắt chặt, không gian để các ngân hàng sử dụng các thủ đoạn để mở rộng quy mô tiền gửi và cho vay đang dần thu hẹp. Đồng thời, trong bối cảnh chênh lệch lãi suất ròng liên tục thu hẹp, nhu cầu tín dụng yếu đi và cạnh tranh huy động ngày càng gay gắt, mô hình truyền thống dựa vào mở rộng quy mô để tăng trưởng đang đối mặt với sự điều chỉnh.

Hơn 10 ngân hàng bị xử phạt vì tăng khống quy mô tiền gửi và cho vay

Theo các thông báo xử phạt của cơ quan quản lý, việc tăng khống quy mô tiền gửi và cho vay vẫn là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến các hình phạt trong năm nay.

Ngân hàng Hengfeng chi nhánh tại Trịnh Châu bị phạt 2,1 triệu nhân dân tệ do vi phạm nhiều quy định về “tăng khống quy mô tiền gửi và cho vay”, cùng với đó, bốn người liên quan bị phạt tiền và cảnh cáo. Ngân hàng Bắc Hải Quảng Tây bị phạt tổng cộng 2,05 triệu nhân dân tệ do có các vấn đề như “chuyển đổi cho vay thành tiền gửi”, “tăng khống quy mô tiền gửi và cho vay” và vi phạm quy định về thiết lập chỉ tiêu đánh giá tiền gửi. Ngân hàng hợp tác tín dụng nông thôn quận Yongning, thành phố Nam Ninh, cũng bị phạt 850.000 nhân dân tệ vì nhiều vi phạm, trong đó có tăng khống quy mô tiền gửi và cho vay.

Các hình phạt của cơ quan quản lý cũng không thiếu các chi nhánh ngân hàng lớn. Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc chi nhánh tại Dalian và chi nhánh Jinzhou bị phạt 300.000 nhân dân tệ do “sử dụng giấy chứng nhận tiền gửi mở cùng ngày hoặc gần ngày để thế chấp phát hành khoản vay không thực sự cần thiết” và “thiết lập chỉ tiêu đánh giá tiền gửi không đúng quy định”.

Vào tháng 2, các vụ việc liên quan đã bắt đầu có trách nhiệm cá nhân rõ ràng hơn. Ví dụ, trong vụ xử phạt của Ngân hàng Quảng Châu, người chịu trách nhiệm là Lin, bị cấm làm việc trong ngành ngân hàng suốt đời do liên quan đến vi phạm.

Ngoài ra, Ngân hàng Nông thôn Lương Sơn bị phạt 1,2 triệu nhân dân tệ do vi phạm cơ chế đánh giá hiệu quả; Ngân hàng Nông nghiệp An Phúc bị phạt 1,8 triệu nhân dân tệ vì “chênh lệch thời điểm cho vay”; Ngân hàng Nông nghiệp Hiếu Giang bị phạt 1,2 triệu nhân dân tệ vì “chênh lệch thời điểm tiền gửi và cho vay”.

Theo thống kê chưa đầy đủ của phóng viên, trong hai tháng đầu năm 2026, ít nhất 16 ngân hàng bị xử phạt vì các vấn đề liên quan đến tăng khống quy mô tiền gửi và cho vay. Trong đó, riêng tháng 1 đã có 34 biên bản xử phạt liên quan, trong khi tháng 12 năm 2025 chỉ có 4 biên bản. Các tổ chức bị xử phạt bao gồm các chi nhánh của ngân hàng quốc doanh như Ngân hàng Nông nghiệp Dalian, ngân hàng cổ phần Hengfeng, cùng các ngân hàng thương mại thành phố như Qilu Bank, Rizhao Bank, Weihai Bank, Ngân hàng Bắc Hải Quảng Tây, và nhiều ngân hàng nông thương, xã hội khác.

Thủ đoạn “chuyển đổi cho vay thành tiền gửi” vẫn phổ biến

Theo các thông báo xử phạt, “chuyển đổi cho vay thành tiền gửi” và “thế chấp giấy chứng nhận tiền gửi để vay vốn” vẫn là các phương thức chính để tăng khống quy mô tiền gửi và cho vay.

“Chuyển đổi cho vay thành tiền gửi” nghĩa là ngân hàng sau khi cho vay, yêu cầu doanh nghiệp vay gửi lại một phần khoản vay dưới dạng tiền gửi, từ đó cùng lúc tăng cả dư nợ vay và tiền gửi trên sổ sách. Một cách khác là sử dụng giấy chứng nhận tiền gửi để thế chấp vay vốn mới, hình thành vòng tuần hoàn vốn trong hệ thống ngân hàng. Ví dụ, doanh nghiệp hoặc cá nhân mở giấy chứng nhận tiền gửi bằng khoản vay, rồi dùng giấy này làm tài sản thế chấp để vay thêm, tạo thành vòng khép kín về vốn, mở rộng quy mô tiền gửi và cho vay.

Ngoài ra, còn có các ngân hàng phát hành khoản vay cho khách hàng không có nhu cầu thực sự hoặc vi phạm quy định về mục đích vay vốn. Theo cơ quan quản lý, các thủ đoạn này dù làm tăng quy mô tiền gửi và cho vay trên sổ sách, nhưng thực tế chưa vào nền kinh tế thực, chỉ luân chuyển trong hệ thống tài chính, có thể gây méo mó phân bổ tín dụng. Gần đây, các cơ quan quản lý liên tục chú ý đến vấn đề luân chuyển vốn trong hệ thống. Ngân hàng trung ương đã nhiều lần nhấn mạnh cần phòng ngừa dòng vốn luân chuyển nội bộ trong hệ thống tài chính.

Trong các biên bản xử phạt gần đây, cơ quan quản lý không chỉ chú ý đến hoạt động kinh doanh cụ thể mà còn bắt đầu nhấn mạnh hơn về cơ chế quản trị nội bộ của ngân hàng. Ví dụ, trong các biên bản xử phạt của Ngân hàng Bắc Hải Quảng Tây và Ngân hàng Nông nghiệp, cơ quan quản lý đã chỉ rõ ngân hàng vi phạm quy định về thiết lập chỉ tiêu đánh giá tiền gửi theo thời điểm, cũng như xây dựng các phương án đánh giá ngoài hệ thống đánh giá hiệu quả.

Áp lực ngành thúc đẩy “mở rộng quy mô”

Vấn đề tăng khống quy mô tiền gửi và cho vay liên tục xuất hiện trở lại, liên quan chặt chẽ đến môi trường hoạt động hiện tại của các ngân hàng.

Mỗi đầu năm, “mùa mở cửa” thường là giai đoạn quan trọng để ngân hàng đẩy mạnh hoạt động. Trong những năm gần đây, nhiều ngân hàng đã bắt đầu chuẩn bị cho mùa mở cửa sớm hơn, thậm chí các ngân hàng nhỏ và vừa đã bắt đầu từ quý IV của năm trước.

Trong thời gian này, huy động mới và phát hành tín dụng mới vẫn là mục tiêu kinh doanh chính. Trong đó, áp lực huy động vốn đặc biệt rõ rệt ở các ngân hàng nhỏ và vừa. Để thu hút khách hàng, một số tổ chức đã tăng lãi suất tiền gửi hoặc ra mắt các sản phẩm tiền gửi đặc biệt để cạnh tranh.

Nhìn chung, lợi nhuận của các ngân hàng đã bắt đầu chịu áp lực. Theo dữ liệu của cơ quan quản lý, tính đến quý II năm 2025, lợi nhuận ròng của các ngân hàng quốc doanh, ngân hàng cổ phần, ngân hàng thương mại thành phố, ngân hàng tư nhân và ngân hàng nông thương lần lượt là 633,6 tỷ, 268,3 tỷ, 176,9 tỷ, 10,5 tỷ và 140,9 tỷ nhân dân tệ, trong đó lợi nhuận của các ngân hàng thương mại thành phố và ngân hàng nông thương giảm so với cùng kỳ.

Trong khi đó, các ngân hàng lớn dựa vào chi phí vốn và lợi thế kênh phân phối để mở rộng thị trường, cạnh tranh với các ngân hàng khu vực, điều này càng làm tăng áp lực hoạt động đối với các ngân hàng nhỏ và vừa, và áp lực này thường truyền xuống từng cấp.

Trong hoạt động thực tế, nhân viên ngân hàng thường phải đối mặt với các chỉ tiêu hiệu suất cao. Một nhân viên ngân hàng từng nói với phóng viên rằng, trong quá trình truyền đạt chỉ tiêu, nhiệm vụ thường bị nâng lên từng cấp, cuối cùng khi đến nhân viên khách hàng, chỉ tiêu có thể cao hơn nhiều so với ban đầu.

Chuyên gia trưởng của Phòng Thí nghiệm Tài chính và Phát triển Thượng Hải, ông Zeng Gang, cho biết một số ngân hàng quá phụ thuộc vào mô hình phát triển “chạy theo thời điểm, mở rộng quy mô” một cách thô sơ, liên kết trực tiếp lương thưởng và thăng tiến của chi nhánh và nhân viên với quy mô tiền gửi và vay cuối tháng hoặc cuối quý.

“Trong áp lực chỉ tiêu lớn, nhân viên cơ sở dễ sử dụng các thủ đoạn như ‘chuyển đổi cho vay thành tiền gửi’ hoặc vi phạm quy định về huy động vốn qua trung gian thứ ba để hoàn thành mục tiêu; đồng thời, một số ngân hàng để che giấu nợ xấu hoặc đáp ứng các yêu cầu về tỷ lệ vốn tối thiểu, cũng có thể thực hiện các thao tác tương tự,” ông Zeng nói. “Dù cơ quan quản lý đã nhiều lần cảnh báo, nhưng dưới áp lực ‘thành tích’, chi phí vi phạm đôi khi được xem như ‘giá phải trả’ để đạt mục tiêu, khiến các vấn đề này khó có thể hoàn toàn chấm dứt.”

Ngoài áp lực cạnh tranh, sự thay đổi trong cấu trúc nợ của ngân hàng cũng ảnh hưởng đến mô hình hoạt động ngành.

Gần đây, hiện tượng “chuyển nhà gửi tiền” liên tục xảy ra, tức là người dân chuyển vốn từ tiền gửi ngân hàng sang các sản phẩm tài chính phi ngân hàng như quỹ đầu tư, bảo hiểm, chứng khoán. Dữ liệu của Ngân hàng trung ương cho thấy, trong tháng 1, tiền gửi của cư dân giảm thêm 3,4 nghìn tỷ nhân dân tệ so với cùng kỳ, trong khi tiền gửi tại các tổ chức phi ngân hàng tăng thêm 2,56 nghìn tỷ nhân dân tệ.

Trong Báo cáo Thực thi Chính sách Tiền tệ Trung Quốc Quý IV năm 2025, Ngân hàng trung ương chỉ rõ, mặc dù một số vốn chuyển từ tài khoản tiền gửi của cư dân sang các sản phẩm tài chính, nhưng các sản phẩm này chủ yếu đầu tư vào tiền gửi liên ngân hàng và giấy chứng nhận tiền gửi, sẽ trực tiếp làm tăng tiền gửi của các tổ chức phi ngân hàng tại ngân hàng. Nếu đầu tư vào các tài sản cơ bản khác, cuối cùng cũng sẽ chuyển thành tiền gửi của doanh nghiệp và các tổ chức liên quan, và cuối cùng sẽ chảy trở lại hệ thống ngân hàng.

“Xét từ góc độ hoạt động ngân hàng, sự thay đổi trong cấu trúc nợ mang lại thách thức mới. Tiền gửi định kỳ truyền thống của cư dân có độ ổn định cao, còn tiền gửi phi ngân hàng nhạy cảm hơn với lãi suất thị trường và tâm lý rủi ro, có độ biến động và không chắc chắn cao hơn, đặt ra yêu cầu cao hơn về quản lý thanh khoản của ngân hàng,” các chuyên gia nhận định.