Tin tức Warren Buffett làm rung chuyển Berkshire: Làm thế nào một sai lầm đầu tư $16 tỷ đô đã phá vỡ những quy tắc thiêng liêng nhất của ông

Khi Warren Buffett từ chức CEO của Berkshire Hathaway vào đầu năm 2026, ông để lại một di sản mà ít ai có thể sánh kịp. Dưới sự quản lý suốt nhiều thập kỷ của ông, cổ phiếu hạng A của công ty đã đạt được mức lợi nhuận tích lũy đáng kinh ngạc gần 6.100.000%. Tuy nhiên, đằng sau thành công vĩ đại này là một sự thật không thoải mái: chính Buffett đã vi phạm chính những nguyên tắc đã xây dựng đế chế này, và cái giá phải trả đã rất đắt đỏ.

Câu chuyện xoay quanh một khoảnh khắc hiếm hoi trong các tin tức gần đây về Buffett khi huyền thoại đầu tư này đã rời bỏ hoàn toàn quy tắc của chính mình. Trong quý III năm 2022, Buffett đã phê duyệt khoản đầu tư 4,12 tỷ USD vào Công ty Chế tạo Chíp bán dẫn Đài Loan (TSMC), mua 60.060.880 cổ phiếu của nhà sản xuất chip này. Đến tháng 1 năm 2026, vị trí này đã tăng giá trị gần 20 tỷ USD nếu Berkshire duy trì cổ phần. Thay vào đó, việc thoái toàn bộ vị thế—chỉ vài tháng sau khi mua—đã dẫn đến khoản lỗ ước tính khoảng 16 tỷ USD so với giá trị hiện tại. Đây là một bài học cảnh tỉnh cho thấy ngay cả những nhà đầu tư kỷ luật nhất cũng có thể vấp ngã khi đối mặt với điều kiện thị trường chưa từng có.

Các nền tảng của triết lý đầu tư của Buffett

Trước khi hiểu rõ điều gì đã xảy ra sai sót, điều quan trọng là nhận diện những điều đúng đắn. Khung đầu tư của Buffett dựa trên một số nguyên tắc không thể thương lượng, đã giúp Berkshire vượt qua nhiều chu kỳ thị trường.

Nguyên tắc đầu tiên là cam kết không lay chuyển về sở hữu dài hạn. Buffett không xem việc mua cổ phiếu như những cơ hội giao dịch trong vài tháng hoặc quý. Thay vào đó, ông tiếp cận mọi khoản đầu tư với tầm nhìn nhiều thập kỷ, tin tưởng rằng các doanh nghiệp được chọn lọc kỹ lưỡng sẽ tích lũy tài sản qua các chu kỳ bùng nổ và suy thoái. Sự kiên nhẫn này giúp ông vượt qua các đợt suy thoái thị trường tất yếu mà không hoảng loạn.

Buffett cũng rất say mê về giá trị. Ông nổi tiếng phân biệt giữa “doanh nghiệp tuyệt vời với mức giá hợp lý” và “doanh nghiệp trung bình với giá rẻ”, luôn ưu tiên lựa chọn cái trước. Khi thị trường trở nên quá nóng và định giá tăng vọt, ông kiên nhẫn chờ đợi các sự kiện làm lệch giá xảy ra. Nguyên tắc này giúp Berkshire tránh khỏi các cơn sốt tâm lý và đồng thời sẵn sàng tận dụng cơ hội khi chúng xuất hiện.

Nguyên tắc thứ ba liên quan đến việc tìm kiếm lợi thế cạnh tranh và các rào cản vững chắc. Buffett hướng tới các doanh nghiệp dẫn đầu thị trường có lợi thế duy trì trong nhiều năm hoặc thập kỷ. Ông hiểu rằng cạnh tranh, thay đổi công nghệ và các cuộc đột phá có thể làm suy yếu các vị trí mạnh nhất, vì vậy ông yêu cầu bằng chứng về sự vượt trội thực sự, có thể phòng thủ được.

Cuối cùng, Buffett ủng hộ quản trị doanh nghiệp mạnh mẽ và tính chính trực của ban lãnh đạo. Ông muốn hợp tác với các giám đốc điều hành có các công ty tạo dựng niềm tin của khách hàng—một tài sản mất nhiều năm để xây dựng nhưng chỉ trong giây lát là có thể phá hủy. Triết lý này còn mở rộng đến việc phân bổ vốn; ông ưu tiên các công ty trả lại phần thặng dư qua cổ tức và mua lại cổ phần, thể hiện sự tự tin vào tăng trưởng dài hạn.

Phá vỡ nguyên tắc dài hạn: Cược TSMC thất bại

Trớ trêu thay, TSMC dường như đã đáp ứng mọi tiêu chí trong danh sách của Buffett vào giữa năm 2022. Công ty giữ vị trí không thể tranh cãi là nhà chế tạo chip bán dẫn hàng đầu thế giới, sản xuất phần lớn các loại bán dẫn tiên tiến cho Apple, Nvidia, Broadcom, Intel và AMD. Nó sở hữu các rào cản cạnh tranh thực sự, ban lãnh đạo đã chứng minh năng lực, và bảng cân đối kế toán vững chắc.

Thời điểm đó cũng có vẻ chiến lược. Thị trường giảm giá năm 2022 đã tạo ra các lệch giá thực sự, mở ra cơ hội đầu tư với định giá hấp dẫn. Thêm vào đó, TSMC nằm tại trung tâm của cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo. Công nghệ chip trên wafer trên nền tảng (CoWoS) độc quyền của họ xếp chồng các đơn vị xử lý đồ họa với bộ nhớ băng thông cao—chính xác là kiến trúc cần thiết cho thị trường trung tâm dữ liệu AI bùng nổ. Đối với một nhà đầu tư như Buffett, sự hội tụ của giá trị và tăng trưởng này lẽ ra phải là điều không thể cưỡng lại.

Tuy nhiên, đến quý IV năm 2022, chỉ ba tháng sau khoản đầu tư ban đầu, Berkshire đã thay đổi hướng đi. Các hồ sơ SEC cho thấy công ty đã thanh lý 86% cổ phần TSMC trong quý cuối cùng của năm 2022, rồi hoàn toàn thoái lui trong quý I năm 2023. Toàn bộ vị thế này tồn tại chưa đầy chín tháng—một sự rời bỏ rõ rệt khỏi chu kỳ nắm giữ dài hạn truyền thống của Buffett.

Khi được các nhà phân tích Phố Wall hỏi vào tháng 5 năm 2023, Buffett đã đưa ra lời giải thích ngắn gọn: “Tôi không thích vị trí của nó, và tôi đã xem xét lại điều đó.” Bình luận của ông dường như đề cập đến Đạo luật CHIPS và Khoa học, luật được Tổng thống Joe Biden ký ban hành vào tháng 8 năm 2022 nhằm thúc đẩy sản xuất chất bán dẫn trong nước Mỹ. Sau khi đạo luật này được thông qua, chính quyền Biden bắt đầu áp đặt hạn chế xuất khẩu các chip AI hiệu suất cao sang Trung Quốc, làm dấy lên lo ngại về khả năng bị ảnh hưởng địa chính trị của Đài Loan và các hạn chế tiềm năng trong tương lai đối với hoạt động của TSMC.

Trong nhìn nhận lại, đó là một mối lo hợp lý. Tuy nhiên, thời điểm Buffett hành động dựa trên mối lo đó có thể đã là điều tồi tệ nhất.

Sự bùng nổ AI mà Buffett không dự đoán được

Điều Buffett dường như đã đánh giá thấp là mức độ dữ dội và quy mô của quá trình xây dựng trí tuệ nhân tạo sẽ tăng tốc trong năm 2023 và 2024. Nhu cầu về GPU của Nvidia vượt xa cả các dự báo lạc quan nhất của ngành bán dẫn. Các đơn hàng tồn đọng kéo dài nhiều quý. Các công ty sẵn sàng trả giá cao và chờ đợi lâu để có được phần cứng AI.

TSMC, với vai trò là nhà sản xuất độc quyền các chip tiên tiến nhất của Nvidia, đã đứng ở trung tâm của đợt tăng trưởng chưa từng có này. Công ty mở rộng mạnh mẽ công suất sản xuất wafer CoWoS hàng tháng, lợi nhuận tăng vọt. Cổ phiếu TSMC theo đó cũng tăng giá mạnh mẽ.

Đến tháng 7 năm 2025—khoảng 2,5 năm sau khi Buffett rời đi—Taiwan Semiconductor đã gia nhập câu lạc bộ vốn hóa thị trường nghìn tỷ đô la. Sự tăng giá của cổ phiếu từ mức giá Buffett mua vào đến mốc này thật phi thường. Nếu Berkshire duy trì cổ phần ban đầu của mình mà không mua thêm cổ phiếu, vị thế đó đã tăng lên khoảng 20 tỷ USD. Thay vào đó, Berkshire đã ghi nhận khoản lỗ giấy khoảng 16 tỷ USD so với giá trị mà họ đã sở hữu nếu không thoái lui.

Đối với một công ty tự hào về tư duy dài hạn, quyết định thoái lui khỏi TSMC trong giai đoạn đầu của cuộc cách mạng AI là một sự rời bỏ rõ rệt khỏi phương pháp chính của Buffett. Đó không phải là một công ty xấu với kết quả xấu. Đó là một công ty tốt nhưng có những lo ngại về địa chính trị, dù hợp lý, nhưng lại quá sớm để đánh giá đúng mức.

Bài học cho lãnh đạo mới của Berkshire

Khi Greg Abel đảm nhận trọng trách lãnh đạo toàn diện Berkshire Hathaway, sự kiện TSMC là một lời nhắc nhở tỉnh thức. Ngay cả những nhà đầu tư huyền thoại cũng có thể đánh giá sai thị trường và từ bỏ nguyên tắc của mình dưới áp lực. Điều khác biệt là thành tích dài hạn của Buffett cho thấy những sai lầm này hiếm khi xảy ra.

Con đường thận trọng nhất cho Abel và Berkshire là trung thành với các nguyên tắc đầu tư đã tạo ra mức lợi nhuận tích lũy 6.100.000%. Tư duy dài hạn, định giá kỷ luật, tìm kiếm lợi thế cạnh tranh và tính chính trực của ban lãnh đạo vẫn còn phù hợp vào năm 2026 như thời kỳ những năm 1960. Nếu có điều gì, thì sai lầm của TSMC càng nhấn mạnh rằng việc lệch khỏi các nguyên tắc này—dù có lý do chính đáng—cũng có thể gây thiệt hại vô cùng lớn.

Câu hỏi 16 tỷ đô la hiện đang treo lơ lửng trên Berkshire không chỉ là vấn đề tài chính. Đó là liệu các nhà đầu tư có thể học hỏi từ sai lầm hiếm hoi của Buffett và cam kết trở lại với sự kiên nhẫn cùng các nguyên tắc đã làm nên huyền thoại của ông hay không.