Tại sao các nhà giao dịch cần hiểu quy luật cung cầu trên thị trường chứng khoán

Nếu bạn từng thắc mắc tại sao giá cổ phiếu tăng vào một số ngày nhưng lại giảm vào ngày khác, câu trả lời nằm ở cách cung cầu hoạt động không ngừng nghỉ. Đây không chỉ là một lý thuyết kinh tế nhẹ nhàng—nó là cơ chế chính thúc đẩy đằng sau mọi biến động giá, và nếu bạn hiểu cách nó hoạt động, bạn sẽ có một công cụ mạnh mẽ để đưa ra quyết định đầu tư.

Hệ thống cung cầu: nền tảng khiến giá biến động

Thực chất, khái niệm về cung (Demand) và cầu (Supply) rất đơn giản—chỉ là lực mua và lực bán, luôn đấu tranh không ngừng trên thị trường.

Cầu đề cập đến lượng cổ phiếu mà nhà đầu tư muốn mua ở mỗi mức giá. Càng giảm giá, mọi người càng muốn mua nhiều hơn (Nhu cầu mua tăng lên). Ngược lại, cung là lượng cổ phiếu mà người bán muốn bán ở mỗi mức giá. Càng tăng giá, người bán càng muốn bán nhiều hơn.

Tại điểm cân bằng (Equilibrium Point)—nơi đường cầu cắt đường cung—giá sẽ đạt trạng thái cân bằng. Tại điểm này, lượng người mua muốn mua bằng với lượng người bán muốn bán, và giá có xu hướng ổn định (Cho đến khi có yếu tố mới xuất hiện).

Quy luật cầu: Tại sao giá thấp = nhu cầu mua tăng

Quy luật cầu có mối quan hệ nghịch biến: Giá giảm → Nhu cầu mua tăng và giá tăng → Nhu cầu mua giảm.

Hai lý do chính đằng sau là:

Hiệu ứng thu nhập (Income Effect): Khi giá cổ phiếu giảm, giá trị tiền của bạn thực tế tăng lên, bạn có thể mua nhiều cổ phiếu hơn với cùng một số tiền.

Hiệu ứng thay thế (Substitution Effect): Khi cổ phiếu này giảm giá so với các cổ phiếu khác, nhà đầu tư có xu hướng chuyển sang mua cổ phiếu này hơn.

Các yếu tố khác ảnh hưởng đến cầu còn bao gồm: thu nhập của nhà đầu tư, niềm tin thị trường, dự đoán về giá trong tương lai, sở thích và xu hướng đầu tư, cũng như tình hình kinh tế vĩ mô.

Quy luật cung: Tại sao giá cao = người bán muốn bán nhiều hơn

Quy luật cung đi theo hướng tích cực: Giá tăng → Nhu cầu bán tăng và giá giảm → Nhu cầu bán giảm.

Nguyên nhân rõ ràng—người bán muốn bán khi giá tốt. Khi giá cổ phiếu cao, các cổ đông muốn bán để thu hồi vốn hoặc chốt lời sẽ sẵn lòng bán ra.

Các yếu tố ảnh hưởng đến cung gồm: chi phí sản xuất (Trong trường hợp của công ty), số lượng đối thủ cạnh tranh, công nghệ mới, chính sách thuế, thiếu hụt tài nguyên, dự đoán về giá của người bán.

Cách cung cầu tự điều chỉnh giá tự động

Hệ thống này giống như một chiếc cân tự điều chỉnh:

Nếu giá tăng quá cao → Người bán muốn bán nhiều hơn (Cung tăng), trong khi người mua muốn mua ít hơn (Cầu giảm) → hàng tồn kho tăng → giá giảm trở lại.

Nếu giá quá thấp → Người mua muốn mua nhiều hơn (Cầu tăng), trong khi người bán muốn bán ít hơn (Cung giảm) → thiếu hàng → giá tăng trở lại.

Thị trường luôn có cơ chế tự điều chỉnh này.

Thị trường tài chính: cung cầu đóng vai trò như thế nào

Trong thế giới tài chính, các yếu tố thúc đẩy cầu còn phức tạp hơn:

Yếu tố vĩ mô: Lãi suất thấp → nhà đầu tư tìm kiếm lợi nhuận trong thị trường cổ phiếu → cầu tăng.

Thanh khoản thị trường: Tiền tệ dồi dào → nhà đầu tư sẵn sàng đầu tư vào các tài sản rủi ro → cầu cổ phiếu tăng.

Niềm tin của nhà đầu tư: Tin tốt + dự đoán kết quả kinh doanh khả quan → nhà đầu tư háo hức mua → cầu tăng vọt.

Trong khi đó, cung phụ thuộc vào: quyết định của các công ty về phát hành thêm hoặc mua lại cổ phiếu, sự xuất hiện của các công ty mới IPO, quy định kiểm soát việc bán cổ phiếu.

Áp dụng khái niệm này trong giao dịch: Khu vực cung cầu (Demand Supply Zone)

Các nhà giao dịch có kinh nghiệm thường dùng kỹ thuật Demand Supply Zone để bắt các điểm đổi chiều của giá.

Cách xác định Demand Zone: Tìm điểm giá đã từng giảm mạnh (biểu thị lực bán lớn) rồi vượt qua. Tại điểm này, khi giá trở lại gần vùng cũ, nhu cầu mua thường xuất hiện vì nhà đầu tư xem đó là mức giá hợp lý.

Cách xác định Supply Zone: Tìm điểm giá đã từng tăng mạnh (biểu thị lực mua lớn) rồi vượt qua. Khi giá trở lại gần vùng cũ, nhu cầu bán thường xuất hiện vì người bán muốn bán ở mức giá cao.

Các tình huống thường gặp:

• DBR (Drop-Base-Rally): Giá giảm → tích lũy → tăng lên (xu hướng tăng)
• RBD (Rally-Base-Drop): Giá tăng → tích lũy → giảm xuống (xu hướng giảm)
• RBR (Rally-Base-Rally): Giá tăng → tích lũy → tiếp tục tăng (xu hướng tăng)
• DBD (Drop-Base-Drop): Giá giảm → tích lũy → tiếp tục giảm (xu hướng giảm)

Phân tích kỹ thuật: Nến thể hiện cung cầu

Mỗi cây nến trên biểu đồ thể hiện cuộc đấu tranh giữa hai lực lượng:

Nến xanh (Giá đóng cửa > Giá mở cửa): Cầu mạnh, người mua thắng thế.

Nến đỏ (Giá đóng cửa < Giá mở cửa): Cung mạnh, người bán thắng thế.

Nến Doji (Giá mở cửa ≈ Giá đóng cửa): Cuộc đấu tranh cân bằng, chưa rõ xu hướng.

Sử dụng kháng cự và hỗ trợ để đọc cung cầu

Hỗ trợ (Support): Là điểm tập trung của cầu. Nhiều nhà đầu tư tin rằng “giá đã hợp lý” và sẵn sàng mua tại đây. Giá giảm đến đây sẽ dừng lại và có xu hướng bật lên.

Kháng cự (Resistance): Là điểm tập trung của cung. Nhà đầu tư nghĩ rằng “giá đã đủ cao” và muốn bán ra. Giá tăng đến đây sẽ dừng lại và có xu hướng giảm xuống.

Nhà giao dịch thông minh sẽ dùng các điểm này để đặt Stop Loss và Take Profit.

Tại sao khái niệm này quan trọng đối với đầu tư

Cung cầu giải thích tại sao giá cổ phiếu biến động. Thay vì xem giá như một con số ngẫu nhiên, bạn sẽ thấy nó phản ánh sức mạnh của hai phe đấu tranh liên tục.

Nếu bạn hiểu rằng:

• Giá thấp = cầu mạnh = cơ hội mua
• Giá cao = cung mạnh = cơ hội bán (hoặc rủi ro)
• Cân bằng mới = điểm giá có thể giữ ổn định

Bạn sẽ đưa ra quyết định đầu tư thông minh hơn, dù là phân tích cơ bản (xem tin tức và kết quả kinh doanh) hay phân tích kỹ thuật (xem nến và các vùng hỗ trợ kháng cự).

Vấn đề duy nhất là—quy luật cung cầu tuy đơn giản trong lý thuyết, nhưng cần thời gian, kiên nhẫn và kinh nghiệm thực tế để thành thạo. Miễn là bạn học hỏi từ từng cây nến, từng biến động giá, bạn sẽ ngày càng hiểu rõ hơn cách cảm nhận và dự đoán xu hướng.